II SA/Kr 1320/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Czeluśniak (spr.) Sędziowie: WSA Mirosław Bator WSA Jacek Bursa Protokolant: Justyna Owczarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 2 września 2010 r., nr [...] w przedmiocie odmowy nakazania przywrócenia stanu poprzedniego oddala skargę. Wójt Gminy K. decyzją z dnia [...] marca 2010r. znak: [...] , wydaną na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001r. Prawo wodne (Dz. U. z 2005r. Nr 239, poz. 2019 ze zm.) oraz art.104 kpa, oddalił wniosek J.S. i odmówił wydania nakazu przywrócenia gruntu na działkach nr 1 i 2 w G. do stanu poprzedniego. W uzasadnieniu organ I instancji podał, że J.S. domagał się wszczęcia postępowania w sprawie podnoszenia terenu na działkach nr 1 i 2 w G. i doprowadzenia tych działek do stanu poprzedniego. Wójt ustalił, że właścicielami działek nr 1 i 2 są W. i V.C. oraz Z.G.-W. . Podczas oględzin w terenie z dnia 4 września 2008r. organ I instancji nie stwierdził zmiany kierunku odpływu wody opadowej na działkach nr 1 i 2 w G. i pismem z dnia 15 września 2008r. odpowiedział na wniosek J.S. . Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] grudnia 2008r. uchyliło rozstrzygnięcie Wójta z powodu naruszenia przepisów postępowania. W toku ponownego rozpatrywania sprawy sporządzono opinię hydrogeologiczną oraz zwrócono się do PINB w W. o dokonanie oceny wpływu wód opadowych spływających z działek nr 1 i 2 na budynki znajdujące się na działce J.S. PINB w W. nie stwierdził, aby wody opadowe zalewały działkę J.S. . PINB wskazał, że działka nr 2 przylega do drogi gruntowej, a ogrodzenie J.S. posiada wysoki cokół na całej długości działki, co uniemożliwia spływ wód opadowych z działki nr 2 na jego działkę z wyłączeniem części stanowiącej bramę wjazdową. Ponadto ogrodzenie od strony restauracji [...] też posiada cokół na całej długości nieruchomości, który utrudnia przepływ wód z tej działki na działkę J.S. . Ustalono, że wody opadowe z części rozbudowanej restauracji spływają na działkę właścicieli, co jest zgodne z przepisami. Następnie Wójt podkreślił, że z opinii hydrogeologicznej wynika, że na terenie działki nr 2 występuje warstwa nasypów o miąższości 0,4 m, która stanowi podbudowę drogi wewnętrznej. Wykonanie takiej podbudowy drogi było niezbędne dla zapewnienia dojazdu na zaplecze budynku ze względu na występowanie w podłożu gruntów o bardzo słabej nośności - namułów. Ponadto teren działki został podniesiony o dalsze 0,1 m w wyniku utworzenia trawnika przy ogrodzeniu. Na takie zagospodarowanie działki, tzn. wykonanie utwardzenia pod drogę dojazdową oraz nadsypanie humusu i wyrównanie terenu pod trawnik, nie jest wymagane pozwolenie wodnoprawne. Wody opadowe z połaci dachowych odprowadzane są zgodnie z przepisami Prawa wodnego na teren własny, bezpośrednio przy budynku lub rynienką na drogę wewnętrzną. Biegły stwierdził, że wody te nie mogą przepłynąć w kierunku wschodnim, tj. na działkę nr 3 gdyż uniemożliwia to krawężnik o wysokości 10 cm, a następnie betonowe ogrodzenie wpuszczone w grunt. Ponadto działka nr 3 również ogrodzona jest betonowym murkiem uniemożliwiającym przepływ wody, a jedynym miejscem którędy wody powierzchniowe mogłyby wpływać na teren działki jest brama i furtka. Biegły ustalił, że występujące w podłożu grunty są gruntami półprzepuszczalnymi - namuły i gliny pylaste i dlatego nie ma możliwości, aby woda przesączała się w tego typu utworach pod powierzchnią terenu na sąsiednie działki. Istotny jest również fakt, iż działki nr 2 i 3 są rozdzielone drogą gruntową wydzieloną jako odrębna działka o numerze 4 , nie są więc działkami bezpośrednio sąsiadującymi. W związku z tym biegły doszedł do wniosku, że mimo wykonania 0,4 m warstwy nasypów jako podbudowy drogi i podniesienia terenu pod trawnik, nie jest możliwe zalewanie działki nr 3 wodami opadowymi z terenu działki nr 2 . Wójt uznał ustalenia PINB w W. oraz biegłego za wiarygodne i stwierdził, że nie ma konieczności usuwania ziemi z terenu działek nr 1 i 2 w G. i przywracania gruntu do stanu poprzedniego ponieważ, nie został zmieniony kierunek odpływu znajdującej na gruncie wody opadowej ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Nie było zatem podstaw do stwierdzenia, iż został naruszony art. 29 ust. 1 Prawa wodnego. Organ podkreślił też, że w toku postępowania zawiadomiono strony o zakończeniu postępowania i możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszenia swoich uwag. W wyznaczonym terminie strony nie zapoznały się z aktami sprawy i nie wniosły żadnych uwag i wniosków. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł J.S. który zarzucił naruszenie art. 29 Prawa wodnego oraz art. 139 kpa poprzez wydaniem decyzji na jego niekorzyść już po korzystnym dla odwołującego się rozstrzygnięciu SKO w K. z dnia [...] grudnia 2008r. Zdaniem odwołującego się jego gospodarstwo jest zalewane wodą opadową odprowadzaną z działek nr 1 i 2 , co prowadzi do niszczenia jego budynków. Ponadto odwołujący się podniósł, że motel z restauracją wybudowane zostały na podstawie wadliwych decyzji o warunkach zabudowy oraz o pozwoleniu na budowę. Podczas realizacji tej inwestycji zostało zmienione nachylenie terenu, co powoduje zalewanie działki odwołującego się. W odwołaniu zakwestionowano ustalenia dokonane w opinii hydrogeologicznej i zarzucono, że nie zostało uzyskane pozwolenie wodnoprawne na prace polegające na podniesieniu terenu działki. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] września 2010r. znak: [...], wydaną na podstawie art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001r. Prawo wodne oraz art. 138 § 1 pkt 2 kpa, uchyliło zaskarżoną decyzję organu I instancji w całości i w tym zakresie orzekło o odmowie nakazania właścicielowi działki nr 2 obręb [...] gmina K. przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom na działce nr 3 obręb [...] , gmina K. W ocenie Kolegium organ I instancji prawidłowo przeprowadził postępowanie dowodowe, a ustalenia dokonane przez PINB w W. oraz biegłego są wiarygodne. Dlatego też organ odwoławczy uznał, że w sprawie nie doszło do naruszenia stanu wody na gruncie, a tym samym nie można było nakazać właścicielowi nieruchomości przywrócenia stanu poprzedniego bądź wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. Zmiana wyrzeczenia decyzji została dokonana po to, by uniknąć wprowadzania w błąd na skutek użycia mylącego sformułowania. Natomiast co do zasady rozstrzygnięcie organu I instancji było zdaniem Kolegium zgodne z prawem. Skargę na decyzję SKO w K. wniósł J.S. zarzucając naruszenie art. 29 Prawa wodnego oraz art. 139 kpa. Zdaniem skarżącego jego gospodarstwo jest zalewane wodą opadową odprowadzaną z działek nr 1 i 2 , co prowadzi do niszczenia jego budynków. Ponadto w skardze podniesiono, że motel z restauracją wybudowane zostały na podstawie wadliwych decyzji o warunkach zabudowy oraz o pozwoleniu na budowę. Podczas realizacji tej inwestycji zostało zmienione nachylenie terenu (bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego), co powoduje zalewanie działki skarżącego. J.S. ponownie zakwestionował ustalenia dokonane w opinii hydrogeologicznej. W odpowiedzi na skargę SKO w K. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 29 grudnia 2010r. skarżący wniósł o zasądzenie kosztów postępowania i stwierdził, że nie zaznajamiał się z opinią hydrogeologiczną, ponieważ uważa ją za bezzasadną. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "ppsa", sądy administracyjne powołane są do kontroli działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ppsa. Orzekanie – w myśl art. 135 ppsa - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Skarga nie jest zasadna i podlega oddaleniu. Art. 29 Prawa wodnego reguluje sytuacje, w których doszło do naruszenia istniejących stosunków wodnych. Zgodnie z ust. 1 tego przepisu właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może: 1) zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu wody ze źródeł-ze szkodą dla gruntów sąsiednich, 2) odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie. Dodatkowo na właścicielu gruntu, stosownie do art. 29 ust. 2 Prawa wodnego, ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich. W przypadku zaś spowodowania przez właściciela gruntu zmian stanu wody na gruncie, które to zmiany szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może na podstawie art. 29 ust. 3 Prawa wodnego, decyzją nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Treść przytoczonego wyżej art. 29 Prawa wodnego niewątpliwie ma kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Należy podkreślić, że stosownie do tego przepisu przesłankami nałożenia na właściciela gruntu obowiązku przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom jest spowodowanie zmiany stanu wód na gruncie oraz wynikająca z tego szkoda dla gruntów sąsiednich. Ustalenie, czy zachodzą podstawy do zastosowania tego przepisu, następuje w postępowaniu dowodowym prowadzonym przez właściwe organy administracyjne. Bardzo często niezbędnym środkiem dowodowym w sprawach o naruszenie stosunków wodnych jest opinia biegłego, ponieważ w tego rodzaju sprawach dla dokonania właściwych ustaleń konieczne jest posiadanie wiadomości specjalnych w rozumieniu art. 84 § 1 kpa. W kontrolowanym postępowaniu również została sporządzona przez biegłego opinia hydrogeologiczna, która wskazuje na istotne dla sprawy okoliczności, takie jak: – ukształtowanie terenu, czyli nieznaczne nachylenie działki nr 2 w kierunku południowym, oraz nachylenie działki nr 4 (droga gruntowa o szerokości 3 m rozdzielająca działki nr 2 i 3 ) w kierunku południowym i wschodnim (czyli w kierunku działki nr 3 należącej do skarżącego); – wykonane na działce nr 2 nasypy o miąższości 0,4 m stanowiące podbudowę drogi wewnętrznej oraz podniesienie terenu tej działki o dalsze 0,1 m w wyniku utworzenia trawnika przy ogrodzeniu; – odprowadzenie wód opadowych z połaci dachowych budynków znajdujących się na działce nr 2 na teren własny, bezpośrednio przy budynku lub rynienką na drogę wewnętrzną; – istniejący na działce nr 2 od strony drogi gruntowej 2 krawężnik o wysokości 10 cm, a następnie betonowe ogrodzenie wpuszczone w grunt; – ogrodzenie działki nr 3 betonowym murkiem z bramą i furtką; – występowanie w podłożu gruntów półprzepuszczalnych – namułów i glin pylastych. W ocenie Sądu te ustalenia faktyczne są prawidłowe, zatem istotnie nastąpiło podniesienie terenu na działce nr 2 i dlatego w kontrolowanym postępowaniu należało ustalić, czy to podniesienie terenu spowodowało zmianę stosunków wodnych powodujących szkodę dla gruntów sąsiednich. Zdaniem Sądu organy prawidłowo oceniły zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, a w szczególności sporządzoną opinię biegłego J.G. . Opierając się na treści opinii sporządzonej przez osobę dysponującą wiedzą fachową, jak również na podstawie logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego, należy stwierdzić, że skoro działki nr 2 i 3 są rozdzielone drogą gruntową o szerokości 3 metrów, betonowym krawężnikiem o wysokości 10 cm istniejącym na działce 2 oraz dwoma ogrodzeniami (jednym na działce nr 2 , drugim na działce skarżącego), to mimo lekkiego nachylenia drogi w kierunku działki skarżącego oraz istnienia w ogrodzeniu skarżącego bramy i furtki, nie jest możliwe zalewanie działki nr 3 wodami opadowymi z terenu działki nr 2 . Ponadto występujące w podłożu grunty półprzepuszczalne wskazują, że nie ma możliwości, aby woda przesączała się w tego typu utworach pod powierzchnią terenu na sąsiednie działki. Zdaniem Sądu takie wnioski są uprawnione w świetle całości zgromadzonego materiału dowodowego, w tym opinii hydrogeologicznej i wyników kontroli przeprowadzonej przez PINB w W. Strony postępowania zostały zawiadomione o możliwości zapoznania się z aktami sprawy, co potwierdzają dowody doręczeń zawiadomienia o zakończeniu postępowania z dnia 17 lutego 2010r. (k. [...].). Żadna ze stron nie wniosła zastrzeżeń co do zgromadzonego materiału dowodowego, a skarżący, jak przyznał na rozprawie, nie zapoznał się z treścią opinii hydrogeologicznej. Dlatego też zarzuty skargi kwestionujące prawidłowość tej opinii Sąd uznał za nieuzasadnione, gdyż nie zostały one poparte żadnymi dowodami przeciwnymi do dowodów, na których oparły się organy. Wszystkie te rozważania prowadzą do wniosku, że zarzut skargi naruszenia art. 29 Prawa wodnego nie jest zasadny. Skarżący zarzucił też brak uzyskania pozwolenia wodnoprawnego na prace wykonane na działce nr 2 . Należy przypomnieć, że prace te polegały na utwardzeniu terenu pod drogę dojazdową oraz nadsypaniu humusu i wyrównaniu terenu pod trawnik. Stosownie zaś do art. 122 ust. 1 Prawa wodnego pozwolenie wodnoprawne jest wymagane na: – szczególne korzystanie z wód; – regulację wód oraz zmianę ukształtowania terenu na gruntach przylegających do wód, mającą wpływ na warunki przepływu wody; – wykonanie urządzeń wodnych; – rolnicze wykorzystanie ścieków, w zakresie nieobjętym zwykłym korzystaniem z wód; – długotrwałe obniżenie poziomu zwierciadła wody podziemnej; – piętrzenie wody podziemnej; – gromadzenie ścieków oraz odpadów w obrębie obszarów górniczych utworzonych dla wód leczniczych; – odwodnienie obiektów lub wykopów budowlanych oraz zakładów górniczych; – wprowadzanie do wód powierzchniowych substancji hamujących rozwój glonów; – wprowadzanie do urządzeń kanalizacyjnych, będących własnością innych podmiotów, ścieków przemysłowych zawierających substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska wodnego; Natomiast art. 122 ust. 2 Prawa wodnego nakłada obowiązek uzyskania pozwolenia wodnoprawnego na prace wykonywane na obszarach bezpośredniego zagrożenia powodzią polegające na: – gromadzeniu ścieków, a także innych materiałów, prowadzeniu odzysku lub unieszkodliwianiu odpadów; – wznoszeniu obiektów budowlanych oraz wykonywaniu innych robót, – wydobywaniu kamienia, żwiru, piasku, innych materiałów oraz ich składowaniu. Oczywistym jest zatem, że na opisane wyżej prace wykonane w związku z zagospodarowaniem działki nr 2 nie było wymagane pozwolenie wodnoprawne i dlatego ten zarzut skargi nie jest zasadny. Nie mogły też skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji zarzuty wskazujące na nieprawidłowości, które zdaniem skarżącego miały miejsce w postępowaniach administracyjnych zakończonych ustaleniem warunków zabudowy oraz wydaniem pozwolenia na budowę dla zamierzenia inwestycyjnego zrealizowanego na działce nr 2 . W kontrolowanym postępowaniu Sąd badał bowiem prawidłowość decyzji wydanej w przedmiocie naruszenia stosunków wodnych i zgodnie z art. 134 ppsa nie był uprawniony do kontrolowania zgodności z prawem decyzji wydanych w innych sprawach. Nietrafny jest również zarzut naruszenia art. 139 kpa, ponieważ przepis ten odnosi się do sytuacji, w której decyzja organu I instancji byłaby bardziej korzystna dla strony wnoszącej odwołanie niż decyzja organu odwoławczego. Tymczasem w kontrolowanym postępowaniu organ I instancji wydawał rozstrzygnięcia niekorzystne dla skarżącego, a uchylenie jednego z nich przez SKO ze względów formalnych (decyzja z dnia [...] grudnia 2008r.) nie zmieniało tego, że przepis art. 139 kpa nie został naruszony zaskarżoną decyzją. Podsumowując, stwierdzić należy, że zarzuty podniesione w skardze okazały się bezzasadne, zaś organy administracji na podstawie prawidłowo ustalonego stanu faktycznego trafnie przyjęły, że w sprawie brak było przesłanek do zastosowania art. 29 Prawa wodnego, ponieważ w sferze stosunków wodnych nie stwierdzono szkodliwego oddziaływania prac wykonanych na działce nr 2 na działkę skarżącego. Mając na uwadze powyższe okoliczności, należało uznać, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i oddalić skargę na podstawie art. 151 ppsa.