II SA/Kr 1325/21

Dnia 23 marca 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirosław Bator Sędziowie: WSA Jacek Bursa (spr.) WSA Paweł Darmoń po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2022 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi L. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2021 roku, znak: [...] w przedmiocie nakazu usunięcia odpadów skargę oddala Wójt Gminy Z. decyzją z dnia 1.07.2021r. (znak: [...]) nakazał usunięcie odpadów wobec S. P., L. P. oraz M. B. wskazując odpady z grup: a) 170504 -gleba i ziemia w tym kamienie, inne niż wymienione w 17 05 03, b) 170102 -gruz ceglany, c) 170101- odpady betonu oraz gruz betonowy z rozbiórek i remontów w ilości około 789 Mg z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania tj. z działki nr [...] w miejscowości P., gmina Z., będącej współwłasnością S. P., L. P. oraz M. B.. Obowiązek powinien być zrealizowany w terminie do dnia 31 sierpnia 2022 r. Od powyższej decyzji odwołanie złożyła L. P. podnosząc, że zostały naruszone przepisy proceduralne tj. art. 7, 77, 107, 80 i 11 k.p.a. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 6.09.2021 r. nr [...], na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2012r. o odpadach (Dz. U. z 2020 r. poz. 797 ze zm.), § 3 rozporządzenia Ministra Klimatu z dnia 2 stycznia 2020 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz. U. z 2020 r. poz. 10), rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 10.11.2015 r. w sprawie listy rodzajów odpadów, które osoby fizyczne lub jednostki organizacyjne niebędące przedsiębiorcami mogą poddawać odzyskowi na potrzeby własne, oraz dopuszczalnych metod ich odzysku (Dz. U. z 2016 r. poz. 93); oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podano, iż w świetle z art. 3 ustawy o odpadach wytwórcą odpadów jest każdy, którego działalność lub bytowanie powoduje powstawanie odpadów (pierwotny wytwórca odpadów. Z kolei przez posiadacza odpadów rozumie się wytwórcę odpadów, domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na jego nieruchomości. Przez władającego powierzchnią ziemi rozumie się właściciela/ współwłaścicieli nieruchomości. Kwestia ta nie była sporna w analizowanej sprawie. Dla przedmiotowej działki [...] nie zostały wydane żadne decyzje z zakresu przepisów Prawa budowlanego ani nie dokonano skutecznego zgłoszenia budowy lub wykonania robót budowlanych. Do znajdujących się na niej odpadów mają zatem zastosowanie przepisy ustawy o odpadach. Zgodnie z art. 2 pkt 3 tej ustawy, jej przepisów nie stosuje się w odniesieniu do niezanieczyszczonej gleby i innych materiałów występujących w stanie naturalnym, wydobytych w trakcie robót budowlanych, pod warunkiem, że materiał ten zostanie wykorzystany do celów budowlanych w stanie naturalnym na terenie, na którym został wydobyty, taki przypadek w przedmiotowej sprawie nie zachodzi. Działka nr [...] nie jest miejscem przeznaczonym do składowania czy magazynowania odpadów. Miejscem składowania odpadów może być jedynie składowisko odpadów, którego realizacja (jako budowli) może nastąpić jedynie w trybie przepisów o zagospodarowaniu przestrzennym czy ustawy Prawo budowlane. Dla działki nr [...] nie wydano żadnych decyzji w trybie powyższych przepisów. Działka nr [...] nie jest też miejscem magazynowania odpadów. Magazynowaniem odpadów zgodnie z art. 3 ust l pkt 5 ustawy - jest czasowe przechowywanie odpadów. Takiej funkcji nie pełni przedmiotowa działka. Zdeponowany na działce gruz betonowy, kamienie, gruz ceglany oraz gruz betonowy stanowi odpad w rozumieniu przepisów ustawy. Zgodnie z art 3 ust 1 pkt 6 ustawy gruzem jest każda substancja lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza pozbyć się lub do ich pozbycia się jest obowiązany. Katalog odpadów będący załącznikiem do rozporządzenia Ministra Klimatu z dnia 2.01.2020 r. w sprawie katalogu odpadów, klasyfikuje ziemię i gruz betonowy do odpadów z grupy 17. Zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, tylko niektóre rodzaje odpadów mogą być wykorzystywane przez osoby fizyczne i to w granicach norm wyznaczonych przepisami rozporządzenia Ministra Środowiska w sprawie listy rodzajów odpadów, które osoby fizyczne lub jednostki organizacyjne niebędące przedsiębiorcami mogą poddawać odzyskowi na potrzeby własne, oraz dopuszczalnych metod ich odzysku. Dopuszczalna maksymalna ilość odpadów do przyjęcia to 0,2 Mg/m2 utwardzanej powierzchni. Przepisy te akredytują możliwość utwardzania powierzchni działek wskazanymi odpadami, przy czym uzależniają takie wykorzystanie od dopełnienia przepisów odrębnych, w szczególności przepisów Prawa wodnego i Prawa budowlanego. W dniu 26.11.2020 r. odbyła się wizja lokalna w sprawie usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania. Współwłaściciele wyjaśnili, że nawieźli masy ziemne spod wykopów domu w celu wyrównania działki po wykopaniu korzeni drzew, dokumentacji nie posiadają. W celu ustaleniu rodzaju odpadów (określenie kodów), powierzchni terenu, na którym odpady zostały zdeponowane oraz ich ilości w miejscu nieprzeznaczonym do ich składowania lub magazynowania Wójt Gminy Z. podpisał umowę z Fundacją [...] w K.. Ponowna wizja lokalna odbyła się w dniu [...].04.2021 r. Na wizję stawiła się L. P.. Wizja odbyła się w obecności biegłego i mierniczego z Fundacji dla [...] w K. celem ustalenia i oszacowania ilości odpadów zdeponowanych na przedmiotowej działce. Biegły stwierdził że na przedmiotowej działce zalegają masy ziemne przemieszane z odpadami budowlanymi, którymi pokryty jest prawie cały teren działki. Wykonano dokumentację fotograficzną, znajdującą się w aktach sprawy. W sprawie sporządzona została ekspertyza biegłego, z której wynika, że powierzchnia działki pokryta jest w całości materiałem ziemnym przemieszanym z odpadami budowlanymi. Są to odpady o kodach 17 05 04 -"gleba i ziemia, w tym kamienie", 17 01 02 -gruz ceglany i 17 01 01 -gruz betonowy". W podsumowaniu ekspertyzy zostało stwierdzone, że na działce 110/3 zdeponowanych zostało 1009 m3 odpadów. Odpady zlokalizowane są na niemal całej powierzchni działki. Uwzględniając gęstość objętościową rozpatrywanych odpadów (1,60 g cm-3) masa zdeponowanych odpadów wynosi około 1614 Mg. Jednostkowy wskaźnik wykorzystania odpadów na obszarze zajętym pod odpady wynosi 0,39 Mg m-2 i przekracza dopuszczalne 0,2 Mg m-2. Powierzchnia działki nr [...] w miejscowości P. wynosi 4151 m2, przeznaczenie działki to zabudowa jednorodzinna. Zgodnie z cyt. rozporządzeniem Ministra Środowiska odpady takie mogą być przyjmowane przez osoby fizyczne, przy czym dopuszczalna maksymalna ilość do przyjęcia wynosi 0,2 Mg m-2 (tj. 200 kg m-2). Odpady takie mogą być wykorzystywane do utwardzenia powierzchni działki po rozkruszeniu, względnie budowy fundamentów oraz jako podsypki pod posadzki na gruncie, a ich wykorzystanie nie może negatywnie wpływać na środowisko. Na terenie działki [...] zdeponowano odpady w ilości 1614 Mg. Należy przyjąć, że właściciele przedmiotowej działki w ramach utwardzenia powierzchni zgodnie z cyt. rozporządzeniem Ministra środowiska mogli przyjąć 0,2 Mg m-2 (tj. 200 kg m-2). Różnica pomiędzy jednostkowym wskaźnikiem wykorzystania odpadów na obszarze zajętym pod odpady, a wskaźnikiem dopuszczalnym wynosi 0,19 Mg m-2 i o tyle została przekroczona dopuszczalna ilość. Przemnożenie wielkości 0,19 Mg m-2 przez powierzchnię działki, która wynosi 4151 m2 daje ilość około 789 Mg. Na tej podstawie prawidłowo przyjęto, że masa zdeponowanych odpadów do usunięcia wynosi około 789 Mg. Reasumując w/w odpady znajdują się w miejscu nieprzeznaczonym do ich składowania ani też do magazynowania. Skargę na powyższą decyzję wniosła L. P. zarzucając naruszenie: - 15 k.p.a. poprzez ograniczenie się jedynie do lakonicznej oceny prawidłowości rozstrzygnięcia organu I instancji, - art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 §1 k.p.a. - art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 §1 k.p.a. - poprzez brak wyczerpującego oraz rzetelnego rozpatrzenia zebranego w sprawie materiału dowodowego, wskutek czego przyjęto, że decyzję organu I instancji należy uznać za prawidłową, podczas gdy w odwołaniu wskazano na szereg uchybień w tym zakresie, - art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. - poprzez brak przywołania dowodów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej a także poprzestanie na lakonicznym opisie zaistniałego zdaniem organu stanu faktycznego ustalonego w istocie przez organ I instancji, bez przeprowadzenia oceny dowodów zgodnie z zasadą swobodnej oceny, powielając w tym zakresie stanowisko organu I instancji, tym samym naruszając zasadę przekonywania wyrażoną w przepisach regulujących postępowanie administracyjne. - art. 26 ust. 1 ustawy o odpadach poprzez uznanie za prawidłowe ustalenia przez organ I instancji jego zastosowania i nakazania posiadaczom usunięcia odpadów podczas gdy organ I instancji nie uwzględnił obowiązku zastosowania wykładni rozszerzającej pojęcia "odpady" i nie zbadał, czy posiadacze faktycznie mieli zamiar ich "pozbycia się". W uzasadnieniu zarzutów podkreślono, iż niezbędnym warunkiem uznania danego przedmiotu za odpad jest to, aby jego posiadacz wyzbywał się go lub zamierzał się wyzbyć. Zarówno prawo krajowe jak i wspólnotowe nie definiuje pojęcia "pozbywania się" ("usuwania"). "Pozbycie" oznacza zmianę sposobu użytkowania danego przedmiotu, niezgodnie z jego pierwotnym przeznaczeniem. Z "pozbyciem się" mamy także do czynienia wówczas, gdy posiadacz przedmiotu nie znajduje dla niego żadnego zastosowania." Przekładając powyższe na kanwę nin. postępowania nie sposób stwierdzić, że organ dążył do ustalenia tego, czy właściciele działki w istocie mieli zamiar zdeponowanej tam ziemi się pozbyć, nie znajdując dla niej żadnego zastosowania. Zarówno odwołująca L. P., jak i inny ze współwłaścicieli - M. B. wskazywali kilkukrotnie, że ziemia nawieziona została w celu wyrównania poziomu działki po wykopie drzew. Należy zatem uznać, że znaleźli dla niej właściwe zastosowanie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, że na mocy § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz.U. z 2020 r., poz. 491 ze zm.) w okresie od dnia 20 marca 2020 r. do odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej ogłoszono stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2. Do dnia dzisiejszego stan epidemii nie został odwołany. Zgodnie z art. 15zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.; dalej: ustawa o COVID), w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz.U. z 2020 r., poz. 875) w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu, chyba że przeprowadzenie rozprawy bez użycia powyższych urządzeń nie wywoła nadmiernego zagrożenia dla zdrowia osób w niej uczestniczących (ust. 2). Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów (ust. 3). W niniejszej sprawie Przewodniczący II Wydziału WSA w Krakowie, zarządzeniem, wyznaczył na dzień 23 marca 2022r. posiedzenie niejawne Sądu w składzie trzech sędziów. Z tych względów Sąd rozpoznał na podstawie cytowanego powyżej art. 15zzs4 ust. 3 ustawy o COVID sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" - "c" p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W skardze L. P. zarzuciła naruszenie przepisów postępowania poprzez nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego i ocenę dowodów oraz nie rozważenie wszystkich okoliczności związanych z przyjęciem wystąpienia przesłanki składowania odpadów. Wbrew stanowisku skarżącej, dowody zgromadzone w aktach kontrolowanej sprawy, w szczególności profesjonalna opinia biegłego, nie budzą wątpliwości w zakresie przyjęcia, że na przedmiotowej działce zalegają masy ziemne przemieszane z odpadami budowlanymi - gruz betonowy, ceglany i kamienie. Katalog odpadów będący załącznikiem do rozporządzenia Ministra Klimatu z dnia 02.01.2020 r. w sprawie katalogu odpadów, klasyfikuje ziemię i gruz betonowy do odpadów z grupy 17. Również wskazano ich odpowiednią kwalifikację oraz precyzyjne wyliczenie objętości odpadów, ich lokalizacji, a także gęstość objętościową oraz masę. W oparciu o te ustalenia i badania wskazano jednostkowy wskaźnik wykorzystania odpadów na obszarze zajętym pod odpady, który przekracza dopuszczalne normy, w ramach których osoby fizyczne lub jednostki organizacyjne niebędące przedsiębiorcami mogą poddawać odzyskowi na potrzeby własne, oraz dopuszczalnych metod ich odzysku wg rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 10.11.2015 r. Ocena ta nie może być podważona przez ogólną opinię skarżącej opierającą się na własnych spostrzeżeniach. Wobec tego nie można uwzględnić zarzutu, iż organ odwoławczy nie zbadał tej kwestii. Również nie zasługują na uwzględnienie zarzuty odnoszące się do nie rozważenia przesłanek umożliwiających przyjęcie składowania odpadów. Zgodnie z art. 2 pkt 3 ustawy o odpadach, jej przepisów nie stosuje się w odniesieniu do niezanieczyszczonej gleby i innych materiałów występujących w stanie naturalnym, wydobytych w trakcie robót budowlanych, pod warunkiem, że materiał ten zostanie wykorzystany do celów budowlanych w stanie naturalnym na terenie, na którym został wydobyty. Taki przypadek w przedmiotowej sprawie również nie zachodził. Działka nr [...] nie jest miejscem przeznaczonym do składowania czy magazynowania odpadów. Miejscem składowania odpadów może być jedynie składowisko odpadów, którego realizacja (jako budowli) może nastąpić jedynie w trybie przepisów o zagospodarowaniu przestrzennym czy ustawy Prawo budowlane. Miejscem magazynowania odpadów zgodnie z art. 3 ust 1 pkt 5 ustawy o odpadach - jest czasowe przechowywanie odpadów. Takiej funkcji nie pełniła przedmiotowa działka. Sporne odpady nie zostały też wyłączone z kategorii odpadów poprzez podnoszoną w skardze okoliczność, że nie miało miejsca ich pozbycie się lecz wykorzystano je na inne cele. Jednak jak wyżej wskazano odpady te nie mieszczą się w granicach norm wyznaczonych przepisami rozporządzenia Ministra Środowiska - ilość zdeponowanych na działce odpadów wynosi 1614 Mg, dopuszczalna ilość, która może pozostać na działce to 825 Mg. Stąd nie można przyjąć, iż ilość przekraczająca te normy nie stanowi już odpadu. Okoliczność, że skarżąca uznała, że może samodzielnie zagospodarować sporne odpady nie zmienia faktu, że substancje te mają status odpadu, co organy prawidłowo oceniły. Zatem organy prawidłowo ustaliły, iż odpady znajdują się w miejscu nieprzeznaczonym do ich składowania ani też do magazynowania, można jedynie wykorzystać na terenie działki wskazaną ilość odpadów do wyrównania powierzchni, a zgromadzone odpady przekraczają tę ilość. W ocenie Sądu zarówno organ l zatem, jak II instancji nie uchybili przepisom postępowania, a sprawa została dwukrotnie prawidłowo rozpatrzona. Mając powyższe na uwadze skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.