II SA/Kr 1327/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Barbara Pasternak (spr.) Sędziowie : WSA Krystyna Daniel AWSA Janusz Kasprzycki Protokolant : Teresa Jamróz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi H. D. i E. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie obowiązku uiszczenia opłaty; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu ł instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej E. D. kwotę 200 zł ( słownie: dwieście złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania. WS A/wyr, l - sentencja wyroku Decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r., [...], na podstawie art. 104 kpa i art. 6 ust. 6-9 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. nr 132, poz. 622 ze zm.), w związku z § 1 uchwały Nr [...] Rady Gminy z dnia [...] października 2002 r. w sprawie szczegółowych zasad utrzymania czystości i porządku na terenie gminy Z., Wójt Gminy ustalił: 1. obowiązek uiszczenia opłaty przez H. i E. D., ul. [...], [...] T., za odbieranie odpadów komunalnych stałych z budynku mieszkalnego w S. nr [...], położonego w gminie Z. miejscowość S., na działce nr ewid. [...], [...], 2. wysokość opłaty w kwocie 180 zł/rok, 3. termin uiszczenia opłaty - do 14 dni od daty otrzymania decyzji, 4. sposób i termin udostępnienia urządzeń do gromadzenia odpadów - zgodnie z harmonogramem odbioru odpadów komunalnych przez Przedsiębiorstwo "A." sp. z o.o., czyli dwa razy w miesiącu. Pojemniki lub worki na odpady komunalne należy wystawić w dniu opróżniania przed wjazd na posesję lub w miejscu uzgodnionym z w/w Przedsiębiorstwem, W pkt. 5 decyzji ustalono sposób uiszczenia opłaty. Decyzji powyższej nadano rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu decyzji Wójt Gminy ustalił, co następuje : E. i H. D. są właścicielami nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym S. nr [...] - działki ewid. nr [...] i [...], na terenie gminy Z. miejscowość S. Nie zawarli oni umowy na odbieranie odpadów komunalnych, co wynika z gminnej ewidencji tych umów, wobec czego zostali wezwani pismem z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...], do przedłożenia w terminie 14 dni stosownej umowy wraz z potwierdzeniem realizacji jej postanowień. W związku z brakiem reakcji na powyższe pismo, zgodnie z art. 6 ust. 7 ustawy o utrzymaniu porządku i czystości w gminach zobowiązano H. i E. D. do uiszczenia opłaty za odbieranie odpadów komunalnych stałych. Obowiązek pozbywania się przez właścicieli nieruchomości zebranych na jej terenie odpadów stałych i nieczystości ciekłych wynika z przepisu art. 5 ust. 1 pkt. 3b w/w ustawy, natomiast sposób postępowania z tak zgromadzonymi odpadami wynika z przepisu art. 9 ust. 1 i 2 ustawy. Wobec istnienia obowiązku wynikającego art. 5 ust. 1 pkt. 3b ustawy, właściciele nieruchomości zobowiązani są do udokumentowania korzystania z usług wykonywanych przez uprawniony podmiot, poprzez okazanie umowy i dowodów ponoszenia opłat za takie usługi, co wynika z art. 6 ust. 1 ustawy. Przedłożony przez adresatów decyzji przy odwołaniu z dnia [...].12.2005 r. dokument wystawiony przez [...] Spółdzielnię Mieszkaniową "A." nie oznacza, że uiszczane opłaty dotyczą także odpadów z budynku mieszkalnego w Z., dlatego argumenty o uiszczaniu w stałym miejscu zamieszkania opłat za odpady wytwarzane na nieruchomości w Z. nie zasługują na uwzględnienie. Wysokość opłaty organ ustalił na podstawie górnych stawek za usuwanie stałych odpadów komunalnych nieposegregowanych od właścicieli nieruchomości zgodnie z uchwałą Nr [...] Rady Gminy z dnia [...] listopada 2005 r. w sprawie szczegółowych zasad utrzymania porządku i czystości na terenie gminy Z. oraz ustalenia opłat za usuwanie odpadów stałych w roku 2006 r. i § 12 uchwały Nr [...] z [...] października 2002 r. w tym samym przedmiocie. Przytoczono także treść art. 6 ust. 12 ustawy odsyłający do przepisów ustawy Ordynacja podatkowa, art. 21 § 1 tej ustawy (Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) jako podstawę właściwości rzeczowej, oraz art. 8 ustawy o utrzymaniu porządku i czystości w gminach jako podstawę nadania decyzji klauzuli natychmiastowej wykonalności. W odwołaniu od powyżej decyzji H. i E. D. zarzucili, że budynek stanowiący ich własność nie jest zamieszkały, nie są w nim produkowane odpady, jest w trakcie remontu prowadzonego na podstawie decyzji Naczelnika Gminy z dnia [...] grudnia 1980 nr [...], wskazali dni, w których przebywali w budynku w 2006 r., oraz podnieśli, że otoczenie budynku jest zadbane a śmieci pozostawiają turyści. Zarzucili, że nie do zaakceptowania jest dostarczanie odpadów do oddalonego o 2500 m od posesji punktu ich składowania, z uwagi na podeszły wiek, oraz nieprzejezdność drogi w okresie zimowym. Zarzucili także nieprawidłowości w usuwaniu odpadów z miejsca zbiórki przez gminę. Zdaniem odwołujących się organ nie rozpatrzył prawidłowo sprawy, zgodnie zaleceniem SKO wynikającym z decyzji z dnia [...] marca 2006 r. Według odwołujących się wydana decyzja stwarza dodatkowy obowiązek podatkowy który wynika on tylko z faktu własności nieruchomości. Podali, że są skłonni ponieść dodatkowe obowiązki finansowe pod warunkiem odbierania odpadów sprzed wjazdu na posesję. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r. SKO [...], w oparciu o art. 5 ust. 1 pkt. 1 i pkt. 3 lit. b oraz art. 6 ust. 1-7 ustawy o utrzymaniu porządku i czystości w gminach i art. 138 § 1 pkt. 1 kpa utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu powyższej decyzji Kolegium wskazało na istnienie po stronie właściciela nieruchomości obowiązków wynikających z art. 5 ust. 1 pkt. 3 b ustawy o utrzymaniu porządku i czystości w gminach, oraz na obowiązek udokumentowania w formie umowy korzystania z usług wykonywanych przez zakład będący gminną jednostką organizacyjną lub przedsiębiorcę posiadającego zezwolenie na prowadzenie działalności w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości lub w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych i transportu nieczystości stałych, przez okazanie takiej umowy i dowodów płacenia za takie usługi. W sytuacji nieprzedstawienia umowy, o której mowa w art. 6 ust. 1 ustawy, organ wydaje z urzędu decyzję, o której mowa w art. 6 ust. 7 ustawy. Kolegium wskazało, że ciężar dowodu w zakresie posiadania aktualnej umowy o odbiór odpadów spoczywa na właścicielu nieruchomości. Odwołujący nie wykazali zawarcia takiej umowy, zatem zaktualizował się obowiązek Wójta gminy, w której położona jest nieruchomość, do wydania decyzji, o której mowa w art. 6 ust. 7 ustawy. Kolegium podkreśliło także, iż spór w sprawie ma charakter pozorny, skoro odwołujący się wyrażają chęć realizacji postanowień decyzji. Mają oni bowiem możliwość wyboru w zakresie realizacji postanowień decyzji, na co wskazuje treść jej punktu 4, umożliwiający pozbywanie się odpadów poprzez wystawianie ich w dniu opróżniania przed wjazd na posesję, zaś odbiór odpadów obciąża gminę. Skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. SKO-[...] wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie E. D. i H. D. Skarżący zarzucili, że odpady na nieruchomości nie powstają, ponieważ jest ona niezamieszkała. Obiekt nie jest zgłoszony do użytkowania z powodu przedłużającego się remontu, czego przyczyną jest brak środków finansowych. Nieruchomość położona jest 950 m n.p.m. i w okresie zimowym jest odcięta od świata. Na terenie nieruchomości nie ma składowiska odpadów komunalnych, wiek i stan zdrowia skarżących wykluczają pobyt na nieruchomości z uwagi na konieczność stałego kontaktu ze służbami medycznymi. Nadto skarżący nie mogą uzależniać swojej obecności w nieruchomości od terminu odbioru odpadów. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, podkreślając bezwzględny charakter norm stanowiących podstawę rozstrzygnięcia i brak trudności związanych z udostępnieniem odpadów do wywozu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Zgodnie z treścią przepisu art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), w skrócie ppsa, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zadaniem sądu administracyjnego jest badanie legalności zaskarżonego aktu, czyli jego zgodności z przepisami prawa materialnego oraz przepisami postępowania. Jak stanowi art. 134 ppsa, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kontrola zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, że wydana ona została z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z wyrażoną w art. 7 kpa zasadą prawdy obiektywnej, organy administracji publicznej podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, zaś stosownie do treści art. 77 kpa obowiązkiem organu jest zebranie i rozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. Jednym z integralnych elementów prawidłowej decyzji administracyjnej jest jej uzasadnienie, na które - zgodnie z art. 107 § 3 kpa powinno się składać uzasadnienie faktyczne i uzasadnienie prawne. Wynikać z niego powinno dla strony w sposób jasny, jakimi okolicznościami faktycznymi i przepisami prawa kierowały się organy w toku załatwiania sprawy. Strony mają prawo znać argumenty i przesłanki podejmowanych decyzji (tak : wyrok NSA z 15. 12. 1995 r. SA/Lu 2479/94). Odnosząc powyższe do rozpatrywanej sprawy Sąd ocenia, że w świetle treści art. 5 ust. 1 pkt. 3b i art. 6 ust. 1, 6 i 7 ustawy o utrzymaniu porządku i czystości w gminach organy nie dokonały w sposób prawidłowy i wystarczający ustaleń, które mogłyby stanowić podstawę do przepisu art. 6 ust. 7 ustawy. Redakcja powyższych przepisów, w pierwszym rzędzie art. 5 ust. 1 pkt. 3b ustawy wskazuje, iż zapewnienie utrzymania czystości i porządku przez właściciela nieruchomości realizowane jest m. in. przez pozbywanie się zebranych na terenie nieruchomości odpadów komunalnych oraz nieczystości ciekłych w sposób zgodny z przepisami ustawy i przepisami odrębnymi. Sposób realizacji powyższego obowiązku następuje w drodze korzystania z usług wykonywanych przez jednostki określone w art. 6 ust. 1 ustawy, bądź w sposób "przymusowy", w drodze wykonania obowiązków nałożonych decyzją, o której mowa w art. 6 ust. 7 ustawy- w przypadku niezawarcia przez właściciela nieruchomości umowy o korzystaniu z usług, o której mowa w art. 6 ust. 1 ustawy. Jednakże podstawą realizacji sankcji zawartych w powyższych przepisach zawsze musi być istnienie obowiązku, o którym mowa w art. 5 ust. 3 b ustawy, tj. obowiązku pozbywania się odpadów komunalnych zebranych na terenie nieruchomości. Zawarcie umowy, o której mowa w art. 6 ust. 1 bądź wydanie decyzji, o której mowa w art. 6 ust. 7 ustawy jest uzasadnione wówczas, gdy na terenie nieruchomości odpady komunalne powstają i są zbierane - tylko wówczas bowiem powstaje obowiązek pozbywania się tych odpadów zgodnie z przepisami ustawy i przepisami odrębnymi. Odmienne rozumowanie prowadziłoby do przyjęcia poglądu, iż obowiązek zawarcia umowy z jednostką organizacyjną lub przedsiębiorcą, o której mowa w art. 6 ust. 1 ustawy obciąża właściciela każdej nieruchomości, niezależnie od tego, czy na jej terenie powstają odpady komunalne, czy nie. W tym miejscu przytoczyć należy treść przepisu art. 3 ust. 3 pkt. 4 Ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz.U. z 2007 r. nr 39, poz. 251), zgodnie z którym przez odpady komunalne należy rozumieć odpady powstające w gospodarstwach domowych a także odpady niezawierające odpadów niebezpiecznych pochodzące od innych wytwórców odpadów, które ze względu na swój charakter lub skład są podobne do odpadów powstających w gospodarstwach domowych. W niniejszej sprawie niewątpliwie kwestią sporną było, czy na nieruchomości skarżących powstają odpady komunalne tj. powstające w gospodarstwie domowym. Pomimo, iż sprawa była rozpatrywana przez organy kilkakrotnie, nie można uznać, iż została należycie wyjaśniona a rozstrzygnięcie było uzasadnione w sposób przekonujący dla skarżących. Wobec podnoszonych od początku postępowania aż do zarzutów skargi argumentów skarżących, dotyczących faktu niepowstawania na nieruchomości odpadów w związku ze sporadycznym korzystaniem z domu, który jest według skarżących w stanie niewykończonym i nie jest zgłoszony do użytkowania, obowiązkiem organu było dokonanie stanowczych ustaleń tym zakresie, także dlatego, że zarzuty te były częściowo sprzeczne - skarżący twierdzili na przemian, że odpady nie powstają, bądź, że są przez nich usuwane przez wywożenie do stałego miejsca zamieszkania. Okoliczność ta wymagała wyjaśnienia wobec bezwzględnego charakteru obowiązku utrzymania czystości przez właściciela nieruchomości, ale bezwględnego w przypadku powstawania odpadów wymagających usuwania. Organ powinien wyjaśnić i w sposób nie budzący wątpliwości ustalić, czy i jakie znaczenie ma fakt sporadycznego przebywania przez skarżących na przedmiotowej nieruchomości i czy w takiej sytuacji przyjąć należy, że powstaje obowiązek zawarcia umowy, o której mowa w art. 6 ust. 1 ustawy, czy obowiązek ten powstaje już tylko z tego powodu, że nieruchomość jest zabudowana domem letniskowym, oraz jakie znaczenie ma fakt, iż jak twierdzą skarżący-budynek jest niezamieszkały i nieużywany. Do zarzutów powyższych, podnoszonych przez skarżących w toku postępowania organy nie ustosunkowały się i nie odniosły w sposób należyty, bądź w ogóle je pominęły. W tym miejscu przytoczyć należy pogląd wielokrotnie wyrażany w orzecznictwie, iż organ administracji, który nie ustosunkowuje się do twierdzeń uważanych przez strony za istotne dla sposobu załatwienia sprawy, uchybia obowiązkom wynikającym z art. 8 i art. 11 kpa (por. wyroki NSA z 11.07.2001, IV SA 703/99, lex 51234, z 6.08.1984 r. II SA 742/84, ONSA 1984/2/67). Także uzasadnienie zasadności nałożonego na stronę obowiązku i przedstawienie w uzasadnieniu decyzji informacji o rozwiązaniach prawnych przyjętych w przepisach prawa jest obowiązku organu wynikającym żart. 107 § 3 kpa. Nie mają natomiast znaczenia dla oceny legalności zaskarżonej decyzji okoliczności dotyczące niewłaściwej - zdaniem skarżących - gospodarki odpadami na terenie gminy, jako nie mające wpływu na istnienie bądź nieistnienie po stronie skarżących obowiązków wynikających z ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Skoro zaskarżona decyzja narusza wskazane wyżej przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, należało w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzec jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ustawy.