II SA/Kr 1328/01

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 19 kwietnia 2005r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia NSA Andrzej Niecikowski Sędziowie NSA Anna Szkodzińska WSA Renata Detka del (spr) Protokolant : Grażyna Grzesiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2005r. sprawy ze skarg G. K., J. K. i K. K. na decyzję Wojewody M. z dnia [...] 2001 r Nr : [...] w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. zasądza od Wojewody M. na rzecz skarżących G. K. oraz K. K. kwoty po 10 zł (dziesięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. II SA/Kr 1328/01 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] 2001 r. wydaną z upoważnienia Starosty D. udzielono G. i J. K. pozwolenia na użytkowanie budynku mieszkalnego jednorodzinnego z garażem wbudowanym oraz ogrodzenia działki nr 785/16, położonej w D. przy ulicy[...]. W uzasadnieniu organ I-szej instancji podał, że wnioskodawcy – G. K. i J. K. - wybudowali budynek mieszkalny oraz ogrodzenie niezgodnie z zatwierdzonym projektem technicznym i warunkami pozwolenia na budowę z dnia [...] 1986 r. Ponieważ inwestor przedłożył dokumenty budowy wymagane przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w D. decyzją z dnia [...] 2000 r.( tj. powykonawczy projekt budowlany budynku oraz ogrodzenia wraz z ekspertyzą konstrukcyjną ich elementów oraz oświadczeniem osoby uprawnionej o zgodności zrealizowanych obiektów z przepisami PN jak również obowiązującymi w tym zakresie przepisami Prawa budowlanego, inwentaryzację geodezyjną terenu działki oraz dokument stwierdzający prawo dysponowania terenem działki nr 785/16 i 785/36 w zakresie wykonanego dojazdu), należało stwierdzić zdatność wykonanego obiektu do użytkowania na podstawie art. 59 ust. 3 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane, co stanowiło z kolei podstawę prawną do orzeczenia jak w sentencji w oparciu o art. 42 ust. l i 3 tej ustawy. Rozpoznając odwołanie od tego rozstrzygnięcia złożone przez K. K. Wojewoda M. na podstawie art. 138 § l pkt 2 kpa uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej pozwolenia na użytkowanie ogrodzenia i umorzył postępowanie przed organem I-szej instancji w tym zakresie, zaś w części dotyczącej pozwolenia na użytkowanie budynku mieszkalnego wraz z garażem utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Organ odwoławczy podniósł, że w sprawie mają zastosowanie przepisy ustawy z 24 października 1974 r. w zw. z art. 103 ust. 2 obecnie obowiązującej ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Zgodnie zaś z § 44 ust. l pkt 3c Rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego, pozwolenia na budowę wymagało wykonanie stałego ogrodzenia od strony dróg publicznych, a taką nie jest ulica [...]. Dlatego brak było podstaw do udzielenia pozwolenia na użytkowanie tego ogrodzenia. Jeśli zaś chodzi o budynek mieszkalny, to został on zrealizowany przed rokiem 1995 i wszystkie odstępstwa od pierwotnego projektu technicznego zostały uwzględnione w projekcie powykonawczym. Dlatego organ I-szej instancji miał pełne podstawy do udzielenia pozwolenia na użytkowanie tego budynku, tym bardziej, że inwestor spełnił obowiązki nałożone na niego decyzją z dnia [...] 2000 r. Odpowiadając na pozostałe zarzuty odwołania Wojewoda podniósł, że droga dojazdowa do nieruchomości, oznaczona jako działka nr 785/36 zgodna jest z § 31 warunków technicznych jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane, bowiem jej szerokość wynosi ponad 4,5 m. Może z niej korzystać każdy, ponieważ jest własnością Gminy D. Skargi od powyższego rozstrzygnięcia złożyli G. i J. K. oraz K. K. G. K. i J. K. w swojej skardze wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w części, w jakiej umarza ona postępowanie dotyczące udzielenia pozwolenia na użytkowanie ogrodzenia. Podnieśli, że wypełnili wszystkie nałożone na nich wcześniej obowiązki mające na celu udzielenie im pozwolenia na użytkowania ogrodzenia, dlatego umorzenie postępowania przez Wojewodę było bezzasadne. Zarzucili również, że w prowadzonym postępowaniu "urzędnicy sami nie wiedzą czego chcą i o co im chodzi". K. K. podniósł, że organ II instancji umarzając postępowanie w pierwszej instancji pozbawił go praw wcześniej nabytych do "swobodnej obsługi" jego posesji, do której jedyny dojazd prowadzi przez działkę 785/36 i nie może on być dodatkowo ograniczany i utrudniany poprzez pojazdy dojeżdżające do nieruchomości małżonków K., tym bardziej, że mają oni inny dostęp do drogi publicznej od strony ulicy[...]. Jeśli zaś chodzi o garaż w budynku J. K. i G. K., to nie spełnia on takich warunków jak odpowiednia wysokość pomieszczenia i drzwi wjazdowych, brak jest też kratki kanalizacyjnej oraz wyciorów kanałów dymowych. Stanowi to zagrożenie dla zdrowia osób z tych pomieszczeń korzystających i niedopuszczalnym jest legalizacja samowoli budowlanej. W odpowiedzi na obie skargi Wojewoda M. wniósł o ich oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sądowa kontrola legalności zaskarżonej decyzji sprawowana jest w granicach sprawy, przy czym sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ). Dokonując tak rozumianej oceny objętego obiema skargami rozstrzygnięcia podnieść w pierwszym rzędzie należy, że przedwczesne jest w stanie faktycznym sprawy stanowisko organu odwoławczego, że wedle przepisów obowiązujących pod rządami ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane, wykonanie ogrodzenia przez inwestorów nie wymagało pozwolenia na budowę. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przytoczona została jedynie część przepisu § 44 ust. l pkt 3c Rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego ( Dz.U. nr 8, poz. 48 ze zm.), który stanowił, że pozwolenia na budowę wymaga wykonanie stałych ogrodzeń: - od strony dróg (ulic ) i placów publicznych oraz innych miejsc publicznych - z cementu jako pełne oraz z kształtowników metalowych i blach lub ze stali budowlanej, niezależnie od położenia tych ogrodzeń. Jak widać, nie wszystkie określone w tym przepisie przypadki wymagające pozwolenia na budowę przy wznoszeniu ogrodzeń zostały omówione przez organ II instancji, który ograniczył się do stwierdzenia, że ogrodzenie przedmiotowej nieruchomości nie przylega do drogi publicznej. Warto w tym miejscu podkreślić, że teza ta nie poddaje się żadnej weryfikacji, albowiem nie została poparta jakimkolwiek dowodem - poza powołaniem się w uzasadnieniu skarżonej decyzji na Dziennik Urzędowy Województwa Tarnowskiego 12 grudnia 1988 r. Zapisy dzienników urzędowych z pewnością nie są faktami powszechnie znanymi, o jakich mowa w art. 77 § 4 kpa, a jeżeli znane były organowi z urzędu, to winny być zakomunikowane stronie, na co jednak nie ma żadnej adnotacji w aktach ( art. 77 § 4 zdanie drugie kpa). W tym stanie rzeczy nie może ostać się jako zgodne z prawem twierdzenie organu odwoławczego, które legło u podstaw rozstrzygnięcia w części dotyczącej ogrodzenia, że skoro "przepis nie przewidywał uzyskania pozwolenia na budowę ogrodzenia w przedmiotowym przypadku, brak jest podstaw do udzielenia pozwolenia na użytkowanie tego ogrodzenia". Z pisemnych motywów obu decyzji wynika nadto, że organy I-szej i II-giej instancji nie wyciągnęły należytych wniosków z faktu, że odstępstwo od warunków pozwolenia na budowę udzielonego inwestorom decyzją ostateczną Naczelnika Miasta i Gminy D. z dnia [...] 1986 r. polegało nie tylko na wbudowaniu garażu w miejsce projektowanej piwnicy, lecz -co było konsekwencją powyższego — na usytuowaniu wjazdu na nieruchomość w zupełnie innym miejscu niż przewidywał to plan realizacyjny inwestycji zatwierdzony powyższą decyzją, a mianowicie nie od strony ulicy [...], lecz od działki oznaczonej nr 765/36. Poza tym, że stanowi ona własność Gminy D., organy nie ustaliły charakteru tej nieruchomości, a w szczególności nie wyjaśniły, czy jest ona drogą w rozumieniu ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, a jeżeli tak, to czy istniej ą jakieś przeszkody (podyktowane np. względami bezpieczeństwa), aby urządzić wjazd na nieruchomość G. i J. K. z tej właśnie strony. Z drogi publicznej może bowiem korzystać każdy, zgodnie z przeznaczeniem ( art. l ustawy). Jeżeli jednak działka 765/36 nie ma takiego charakteru, to otwartym pozostaje pytanie, czy skarżący mają uprawnienie do korzystania z niej ( np. w formie umowy cywilnoprawnej z Gminą), bo tylko wówczas mogliby urządzić wjazd tej strony. Rozważenie powyższych kwestii jest niezbędne do przeprowadzenia oceny, czy całe zamierzenie budowlane polegające na budowie przez G. i J. K. budynku mieszkalnego wraz garażem i ogrodzeniem w sposób odbiegający od warunków pozwolenia na budowę, jest zgodne z prawem w rozumieniu art. 40 i 42 ustawy z 24 października 1974 r. Prawo budowlane, a co za tym idzie, czy można zezwolić na użytkowanie tych obiektów. Ponieważ organy obu instancji analizy takiej nie przeprowadziły i nie dokonały ustaleń, o jakich mowa wyżej, koniecznym stało się uchylenie zarówno zaskarżonej decyzji, jak poprzedzającej ją decyzji organu I-szej instancji, w oparciu o przepis art. 145 § l pkt l a i c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ) w zw. z art. 97 § l ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.). Ustosunkowując się zaś do zarzutów skargi K. K. dotyczących garażu, to podnieść należy, że w świetle dowodów przeprowadzonych w sprawie trudno je uznać za zasadne. Skarżący był obecny w czasie oględzin przeprowadzonych na przedmiotowej nieruchomości w dniu [...] 2001 r. i nie zgłaszał wówczas żadnych uwag co tego, że garaż wybudowany został niezgodnie z przepisami i warunkami, jakimi powinny odpowiadać budynki. Także z ekspertyzy konstrukcyjnej zawartej w złożonym do akt projekcie powykonawczym wynika, że wszystkie roboty wykonane w budynku G. i J. K. spełniają wymogi techniczne i konstrukcyjne. Rozpoznając sprawę ponownie, organ I-szej instancji kierując się wszystkimi przedstawionymi wyżej uwagami ustali, czy na wybudowanie ogrodzenia nieruchomości oznaczonej jako działka nr 785/16 wymagane było w dacie jego wznoszenia pozwolenie na budowę, a konkretnie czy spełniało ono przesłanki określone w cytowanym przepisie § 44 Rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z 20 lutego 1975 r. W razie pozytywnej odpowiedzi na tak postawione pytanie koniecznym będzie także wyjaśnienie charakteru działki nr 785/36 stanowiącej własność Gminy D. w kontekście oceny, czy inwestorzy mają uprawnienie do korzystania z niej w charakterze dojazdu do swojej nieruchomości i czy w związku z tym mogli odstąpić od projektowanego wcześniej urządzenia wjazdu od strony ulicy[...]. Ponadto zbadania będzie wymagało, czy K. K., występujący do tej pory w sprawie w charakterze strony, ma istotnie interes prawny w rozumieniu art. 28 kpa-jak uznały to bez głębszej analizy organy obu instancji. K. K. złożył odwołanie od pierwszej decyzji Starosty D. z dnia [...] 2000 r. i rozpatrując je organ II instancji przyjął, że ma on przymiot strony, albowiem "graniczy punktowo z działką inwestora". Tymczasem jak wynika z mapy złożonej przez K. K. (k. 4 akt II instancji), na której zaznaczył granice swojej nieruchomości linią koloru zielonego, nie jest on w żadnym punkcie bezpośrednim sąsiadem działki nr 785/16, a jego zainteresowanie sprawą wynika ze sprzeciwu wobec korzystania przez J. i G. K. z działki 785/36 należącej do Gminy. Nie przesądzając zatem kwestii przyznania bądź nie przyznania K.K. przymiotu strony podkreślić należy, że jego udział w tym charakterze nie może być automatyczny i wynikać jedynie z faktu, że zgłasza on zastrzeżenia w sprawie. Dlatego rozpoznając sprawę po raz wtóry organ dokona analizy interesu prawnego bądź obowiązku K. K.z punktu widzenia art. 28 kpa.