II SA/Kr 1330/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Aldona Gąsecka-Duda Sędziowie: WSA Mariusz Kotulski (spr.) AWSA Janusz Kasprzycki Protokolant: Katarzyna Paszko-Fajfer po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2007 r. sprawy ze skargi M. S. i A. G. na decyzję Wojewody z dnia [...] 2003 r. Nr [...] w przedmiocie sprzeciwu wobec odnowienia elewacji budynku I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, II. zasądza od Wojewody na rzecz strony skarżących M. S. i A. G. kwotę 10 zł. (dziesięć złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania. W dniu [...] 2002 r. Spółka cywilna z siedzibą w K. przy ul.[...], reprezentowana przez A. G., złożyła wniosek dotyczący zamiaru wykonania prac remontowych elewacji budynku przy ul. [...] w K. Organ l instancji - Prezydent Miasta decyzją nr [...] z dnia [...] 2002 roku, znak [...], na podstawie art. 30 ust. 3 ustawy z dnia 7.07.1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 89 poz. 414 z późn. zm.) oraz art. 104 Kodeks postępowania administracyjnego, działając w oparciu o art. 4 Ustawy o zmianie zakresu działania niektórych miast oraz o miejskich strefach publicznych (Dz. U. nr 141 poz.626) z dnia 24.11.1995 r. zgłosił sprzeciw wobec zamiaru odnowienia elewacji budynku przy ul. [...] w K. Zdaniem organu administracyjnego zamierzone prace remontowe wymagają - zgodnie z art. 29 ust. 2 w/w ustawy Prawo Budowlane uzyskania decyzji pozwolenia na budowę. Od powyższej decyzji odwołanie złożyła Spółka cywilna, reprezentowana przez A. G. (podpis na odwołaniu). W/w decyzja organu l instancji została utrzymana w mocy decyzją Wojewody z dnia [...] 2003 roku znak [...], na podstawie art. 81 ust. 1 pkt 2 i art. 82 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1995 r. - Prawo budowlane - (Dz. U. Nr 89, poz. 414 z późn. zm.) i art. art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (jednolity tekst: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.). W uzasadnieniu przedmiotowego rozstrzygnięcia organ odwoławczy podał, że przedmiotowy budynek przy ulicy [...] w K. jest wpisany do rejestru zabytków, pod nr [...]. W ocenie organu II instancji, wykonanie robót budowlanych w obrębie obiektu zabytkowego wymaga uzyskania pozwolenia na budowę, zgodnie z przepisem art. 29 ust. 2 pkt 1 cyt. ustawy Prawo Budowlane. Z obowiązku pozwolenia ze strony organu nadzoru budowlanego może być zwolniona tylko bieżąca konserwacja, lecz roboty budowlane w obiekcie zabytkowym wpisanym do rejestru zabytków powinny być konsultowane z organem właściwym do ich ochrony - Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków. Postępowanie sądowoadministracyjne w niniejszej sprawie zostało wszczęte na skutek skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego-Ośrodek Zamiejscowy w K. przez M. S. i A. G., skargi z dnia [...] 2003r. (nadanej przesyłką poleconą w Urzędzie Pocztowym [...] 2003 r.) na decyzję Wojewody z dnia [...] 2003 roku znak [...]. W treści skargi strona skarżąca podniosła, iż przedmiotowe prace przy elewacji budynku przy ul. [...] nie wykraczały swoim zakresem poza bieżącą konserwacje, w związku z czym, w zaistniałej sytuacji nie jest wymagane uzyskanie pozwolenia na budowę. Skarżący zarzucili organom administracyjnym brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, zaniechanie przeprowadzenia wizji przedmiotowego budynku. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie i potrzymał swoje stanowisko oraz argumentacje zastosowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1271), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Właściwym do rozpoznania skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co wynika z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) wynika, iż sąd rozstrzyga w granicach danej, sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd ma prawo, a także obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nawet wówczas, gdy taki zarzut nie został podniesiony w skardze. Nie będąc związany granicami skargi, sąd zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa, a także wszystkich przepisów, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie. Ocena Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego ogranicza się w niniejszej sprawie do zbadania kwestii czy strona skarżąca posiada legitymację procesową w postępowaniu administracyjnym zakończoną ostateczną decyzją. Stosownie do art. 61 § 1 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Z przedstawionego unormowania wynika zatem, że postępowanie administracyjne może się toczyć jedynie, gdy z wnioskiem o jego wszczęcie zwróci się uprawniony podmiot, lub gdy nastąpi to z inicjatywy samego organu administracji publicznej (wszczęcie z urzędu). W niniejszej sprawie postępowanie nie zostało wszczęte z urzędu, lecz na wniosek spółki cywilnej. Jest to okoliczność niewątpliwa. Wynika tak z materiałów tej sprawy jak i z treści zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. Skuteczność tego postępowania z punktu widzenia możliwości realizacji celów, jakie tym sposobem zamierza osiągnąć spółka uzależniona jest od przesądzenia kwestii w zakresie posiadania przez nią przymiotu strony w tym postępowaniu w rozumieniu art. 28 k.p.a. Zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes lub obowiązek. Wśród podmiotów, które mogą mieć status strony, art. 29 k.p.a. wymienia osoby fizyczne i osoby prawne, a gdy chodzi o państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne i organizacje społeczne - również jednostki nie posiadające osobowości prawnej. Zgodnie z orzecznictwem i doktryną - spółki prawa cywilnego nie mieszczą się w żadnej kategorii podmiotów wymienionych w art. 29 k.p.a. Z jednej strony jest oczywiste, że spółki prawa cywilnego nie posiadają osobowości prawnej, z drugiej zaś spółka cywilna jest jednostką organizacyjną (podmiotem gospodarczym w rozumieniu ustawy o działalności gospodarczej). Spółka cywilna ze swej istoty nie posiada osobowości prawnej, a stronami postępowania administracyjnego w sprawie prowadzonej wskutek wniesienia wniosku lub z urzędu w takim przypadku są - w myśl art. 28 k.p.a. - wszyscy wspólnicy, którzy uczestniczyli w spółce (por. wyrok NSA z dnia 9 lutego 1995 r, V SA 418/94, ONSA 1996, nr 1, póz. 40). Ustawodawca, definiując pojęcie strony postępowania administracyjnego, wskazał wyraźnie na powiązanie danego podmiotu z konkretnym interesem prawnym. Chodzi zatem nie tyle o interes faktyczny, dający się nawet racjonalnie uzasadnić, ile o interes, który wynika z określonego przepisu prawnego odnoszącego się wprost do sytuacji tego podmiotu (interes prawny). Ponadto, interes ten musi być interesem indywidualnym strony, czyli dotyczyć jej bezpośrednio. Tak więc o tym, czy określonemu podmiotowi będzie służyło prawo strony decydować będzie norma prawna, z której dla tego podmiotu będą wynikały wprost określone prawa lub obowiązki. Chodzi przy tym o normę konkretną, którą można wskazać jako źródło interesu prawnego podmiotu jako strony postępowania. Omówione przesłanki rzutujące na kwestię posiadania przymiotu strony nie zostały spełnione w odniesieniu do spółki cywilnej SMAG. Spółka nie wskazała przepisu prawa materialnego, z którego wynikałyby dla niej bezpośrednio określone prawa lub obowiązki, uzasadniające żądanie wszczęcia postępowania w tej sprawie i zarazem skutkujące jego skuteczność. Zgodnie z orzecznictwem NSA ( vide wyrok NSA z 22.08.2000 r., V SA 2021/99): "także jednostki organizacyjne nie posiadające osobowości prawnej, a takimi są spółki cywilne, mogą być stronami postępowania administracyjnego, tylko wtedy gdy przepisy szczególne przyznają im taki status." W niniejszej sprawie brak regulacji szczególnej przyznającej w/w spółce cywilnej status strony. Z materiału dokumentacyjnego zgromadzonego w aktach sprawy wynika jednoznacznie, że wniosek dotyczący zamiaru wykonania prac remontowych elewacji przedmiotowego budynku oraz odwołanie od decyzji organu l instancji zostały złożone przez spółkę cywilną, reprezentowaną przez A. G., decyzje administracyjne organu l i II instancji były adresowane do w/w spółki cywilnej, a nie do jej wspólników. Zdaniem Sądu, zgodnie z art. 28 k.p.a. stronami niniejszego postępowania administracyjnego powinni być wszyscy wspólnicy - osoby fizyczne, a nie spółka cywilna. Z treści art. 107 § 1 k.p.a. wynika, że jednym z podstawowych elementów decyzji jest oznaczenie strony lub stron. W sytuacji gdy w decyzji jako stronę oznaczono podmiot, który nie powinien był stroną postępowania, to taka decyzja dotknięta jest wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. W tym miejscu wskazać należy, iż właściwy organ ma obowiązek zbadać, czy zaistniała któraś z pozytywnych przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. oraz czy nie zachodzi jedna z negatywnych przesłanek wymienionych w art. 156 § 2 k.p.a. W niniejszym postępowaniu administracyjnym organ administracyjny nie uczynił zadość wskazanemu obowiązkowi czym rażąco naruszył przepisy proceduralne. Natomiast obowiązkiem organu odwoławczego rozpatrującego te sprawę było zbadanie również, czy postępowanie zostało wszczęte w sposób określony w art. 61 § 1 k.p.a. i, czy decyzja wydana w wyniku tegoż postępowania została skierowana do podmiotu będącego stroną w sprawie. Zatem rozpoznając sprawę w trybie odwoławczym organ II instancji naruszył też art. 138§ 1 pkt 1 k.p.a. Wobec powyższego, Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 w/w ustawy.