II SA/Kr 1331/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2014r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. Z. o ustanowienie adwokata z urzędu w sprawie skargi E. i Z. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 17 lipca 2013r. Nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji po wznowieniu postępowania p o s t a n a w i a ustanowić dla skarżącego adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w K. W dniu 7 marca 2014r. skarżący Z. Z. złożył wniosek o ustanowienie adwokata w sprawie skargi własnej oraz E. Z. na decyzję SKO w [...] z dnia 17 lipca 2013r. wydanej w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji wydaje po wznowieniu postępowania. Skarżący domaga się ustanowienia adwokata z urzędu w celu sporządzenia skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Krakowie z dnia 9 stycznia 2014r. z uwagi na niskie dochody, brak oszczędności, ciężką sytuację materialną. Wskazuje, iż obydwoje z żoną są na rencie i to jest ich jedyne źródło dochodów. Na wezwanie Sądu do uzupełnienia braków formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący dostarczył zeznania podatkowe PIT za 2012r swoje oraz małżonki, z których wynika, iż jego dochód z tytułu emerytury, działalności gospodarczej oraz innych źródeł wyniósł łącznie 15 362,74 zł przy przychodach rzędu 29 208,19 zł. Natomiast małżonka osiągnęła dochód z renty w wysokości 7 254,06 zł. Aktualnie skarżący jest osoba chorą, działalność gospodarcza nie przynosi żadnych dochodów. Skarżący przedstawia również rachunki bankowe, zaświadczenie ze spółdzielni o wysokości naliczonego czynszu mieszkaniowego, faktury za energię elektryczną oraz gaz. Zdaniem orzekającego, wniosek skarżącego zasługuje na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżący prowadzi gospodarstwo domowe z żoną. Źródłem utrzymania rodziny jest renta skarżącego w kwocie 730 zł oraz renta małżonki w wysokości 560 zł. Łącznie dochody wynoszą 1290 zł. Z oświadczenia skarżącego, znajdującego się w aktach sprawy wynika, iż posiada on na zasadach współwłasności z żoną mieszkanie o pow. 58 m2, działkę 13 arową oraz działkę o pow. 2,24 ara. Skarżący nie wykazuje natomiast faktu posiadania cennych ruchomości ani oszczędności. Skarżący wskazuje jedynie na samochód osobowy z 1996r. Łączne koszty utrzymania potwierdzone fakturami to około 760 zł. Skarżący dołącza do akt sprawy również oświadczenie, z którego wynika, iż dochód za styczeń i luty 2014r. z tytułu działalności gospodarczej w spółce zajmującej się turystyką, której jest wspólnikiem wyniósł 1435,19 zł. Instytucja przyznania prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów czy ponieść kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane osobie, która wykaże, iż nie ma jakichkolwiek dochodów do pokrycia kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych. Tym bardziej, iż zgodnie z treścią art. 246 par. 1 pkt 2 cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – regulacja w nim zawarta stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w treści art. 199, na mocy której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przytoczone we wniosku okoliczności winny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym przepisie. Przez uszczerbek utrzymania zaś koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w powołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Zdaniem orzekającego, w przedmiotowej sprawie okoliczności takie zostały wykazane w stopniu uzasadniającym przyznanie skarżącemu adwokata z urzędu. Regulacje cyt. ustawy w zakresie przyznania prawa pomocy nie uzależniają przyznania tej pomocy od charakteru i problematyki sprawy oraz potrzeby czy sensowności udziału w niej kwalifikowanego zastępcy procesowego. Nie ma też znaczenia ew. argument strony o braku znajomości prawa. Orzekający rozpatrując wniosek bierze pod uwagę jedynie sytuację materialno – bytową ubiegającego się o pomoc w takiej formie. W przedmiotowej sprawie skarżący aktualnie osiąga miesięczny stały dochód w wysokości 1290 zł z tytułu renty skarżącego oraz renty małżonki. Dodatkowo wykazuje dochód z tytułu działalności gospodarczej w wysokości 1435,19 zł za styczeń i luty 2014r przy równoczesnym opłaceniu składek w łącznej wysokości 1795,48 zł. Rodzina ponosi również oświadczone koszty utrzymania mieszkania w łącznej wysokości około 760 zł, sam wnioskodawca nie ma aktualnie możliwości dodatkowego zarobku, jest chory, nie osiąga w tym momencie z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej żadnego dochodu. Skarżący nie posiada również oszczędności. W takiej sytuacji wnioskodawca nie byłby w stanie, zdaniem orzekającego, poczynić oszczędności w celu zgromadzenia stosownej kwoty środków finansowych dla ustanowienia dla siebie profesjonalnego pełnomocnika z wyboru, szczególnie wobec sytuacji, iż jego udział na obecnym etapie postępowania jest obligatoryjny. Należy podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych czy kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Skarżący do takich osób należy. Dlatego przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata w celu sporządzenia skargi kasacyjnej należy uznać za adekwatne do aktualnej sytuacji majątkowej strony. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1, art. 258 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).