II SA/Kr 1332/20
WyrokWSA w Krakowie2021-05-06
Skład orzekający: SWSA Agnieszka Nawara-Dubiel, SWSA Mirosław Bator, SWSA Jacek Bursa
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postępowanie administracyjne w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia o przejęciu nieruchomości na własność Państwa może być prowadzone, gdy równolegle toczy się postępowanie cywilne o zasądzenie roszczenia dotyczącego tych samych nieruchomości w ramach postępowania regulacyjnego po Komisji Majątkowej?Ratio decidendi
Postępowanie administracyjne w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia o przejęciu nieruchomości na własność Państwa, które były przedmiotem postępowania regulacyjnego przed Komisją Majątkową, jest niedopuszczalne, gdy równolegle toczy się postępowanie cywilne o zasądzenie roszczenia dotyczącego tych samych nieruchomości. Wola ustawodawcy, wyrażona w przepisach dotyczących stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego, przewiduje wyłączność drogi sądowej lub administracyjnej w celu dochodzenia roszczeń za utracone nieruchomości, aby uniknąć dualizmu postępowań.Stan faktyczny
Parafia Katolicka wystąpiła z wnioskiem o stwierdzenie nieważności orzeczenia z 1961 r. potwierdzającego przejęcie na własność Państwa nieruchomości probostwa. Wcześniej toczyło się postępowanie przed Komisją Majątkową, które zakończyło się ugodą w części, a w odniesieniu do nieruchomości leśnych toczy się postępowanie cywilne. Samorządowe Kolegium Odwoławcze umorzyło postępowanie administracyjne, uznając je za bezprzedmiotowe z uwagi na toczące się postępowanie sądowe.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Agnieszka Nawara-Dubiel SWSA Mirosław Bator SWSA Jacek Bursa (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 6 maja 2021 r. sprawy ze skargi Parafii Katolickiej [...] w Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2020 roku, znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania skargę oddala
Pismem z dnia 16.02.2004r. Parafia [...] w L. wystąpiła do Wojewody M. z wnioskiem o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia 31.07.1961 r. (po doprecyzowaniu) Znak: [...] potwierdzającego przejęcie na własność Państwa nieruchomości probostwa [...], objętych Iwh [...], [...] i [...], położonych w miejscowości L..
Postanowieniem z dnia 28.02.2007r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi przekazał powyższy wniosek do rozpatrzenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N.. Z dołączonych akt sprawy wynikało, że Wojewoda M., do którego wpłynął uprzednio powyższy wniosek, decyzją z dnia 29 kwietnia 2004 r., odmówił stwierdzenia nieważności tego orzeczenia. Po rozpoznaniu odwołania Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej decyzją z dnia 1 sierpnia 2006 r., znak: [...], uchylił ww. decyzję Wojewody M. oraz umorzył postępowanie w I instancji uznając, że organem właściwym do zbadania legalności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. jest w tym przypadku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N..
Decyzja Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej została zaskarżona przez Parafię do sądu administracyjnego. Wyrokiem z dnia 29 listopada 2006 r., sygn. akt IV SA/Wa 1855/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę. Postanowieniem z dnia 28 lipca 2009 r., znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N. uznało się za niewłaściwe w sprawie i przekazało powyższy wniosek Wojewodzie M. przedstawiając stanowisko zajmowane obecnie w orzecznictwie, według którego sprawa będąca przedmiotem niniejszego sporu powinna być przedmiotem postępowania przed organami administracji rządowej, a w związku z art. 3 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie (Dz.U. Nr 31, poz. 206) organem administracji rządowej powinien być odpowiedni wojewoda. Wojewoda M. nie podzielił poglądu przedstawionego przez Kolegium i pismem z dnia 10.11.2010 r. zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego w tej sprawie.
Postanowieniem z dnia 25 stycznia 2011r., sygn. akt I ÓW 176/10 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił wniosek stwierdzając, że w niniejszej sprawie wniosek o rozstrzygniecie sporu kompetencyjnego jest niedopuszczalny z uwagi na prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 29 listopada 2006 r., sygn. akt IV SA/Wa 1855/06 przesądzający kwestię organu właściwego do rozpoznania przedmiotowego wniosku. Oddalając bowiem skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, która to decyzja rozstrzygała o właściwości Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. do rozpoznania ww. wniosku, sąd administracyjny nie dopatrzył się naruszenia prawa w tym zakresie.
Rozpatrując sprawę obecnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N. decyzją z dnia 14 września 2020 r.., znak: [...], na podstawie art. 105 § 1 oraz art. 157 § 1 kpa oraz art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego (Dz. U. z 2011r., Nr 18, poz. 89), umorzyło postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności ww. orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia 31.07.1961 r. Znak: [...].
W uzasadnieniu podano, iż w sprawie dotyczącej nieruchomości przejętych zaskarżonym orzeczeniem Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia 06.02.1961 r. Znak: [...] potwierdzającego przejęcie na własność Państwa nieruchomości probostwa [...], objętych Iwh [...], [...] i [...], położonych w miejscowości L. toczyło się postępowanie przed Komisją Majątkową zakończone ugodą, a obecnie toczy się postępowanie przed Sądem Apelacyjnym w Krakowie. Obecnie z powództwa Wnioskodawcy przed Sądem Apelacyjnym w Krakowie Wydział I Cywilny w sprawie o sygn. akt I ACa 318/18 rozpoznawana jest apelacja Skarbu Państwa od wyroku Sądu Okręgowego w N. I Wydział Cywilny z dnia 09 stycznia 2018r. wydanego w sprawie o sygn. akt I C 356/13. Do wyjaśnienia została dołączona kopia wyroku Sądu Okręgowego w N. I Wydział Cywilny z dnia 09 stycznia 2018r., kopia Uchwały Sadu Najwyższego z dnia 8 sierpnia 2019r., sygn. akt III CZP 11/19 oraz kopia pisma procesowego powoda z dnia 22 czerwca 2020r., skierowanego do Sądu Apelacyjnego w Krakowie Wydział I Cywilny. Z ustaleń faktycznych przedstawionych w uzasadnieniu uchwały Sądu Najwyższego z dnia 9 stycznia 2018r. , sygn. akt I C 356/13 wynika, iż Sąd Okręgowy ustalił, iż powodowa Parafia (reaktywowana w 1967r.) jest następcą prawnym Probostwa [...] w P., wpisanego w rejestrze hipotecznym (Iwh) [...] jako właściciel m. in. tej nieruchomości, przejętej następnie na własność Państwa na mocy art. 1 ust. 2 dekretu z dnia 5 września 1947 r, o przejęciu na własność państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do Z.S.R.R. (Dz.U. Nr 59, poz. 318, ze zmianą wprowadzoną dekretem z dnia 28 września 1949 r., Dz.U. nr 53, poz. 404 - dalej "dekret z 1947 r.") orzeczeniem Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia 6 lutego 1961 r. ( Dz. Urz. WRN w Rzeszowie z 1961 r., nr 2, poz. 8). Nieruchomość stanowiła jeden z przedmiotów postępowania regulacyjnego przed Komisją Majątkową, działającą na podstawie ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 29, poz. 154 ze zm. - dalej "u.s.P.K.K."). Wniosek o wszczęcie tego postępowania złożyła w dniu 20 maja 1991 r. powodowa Parafia [...], którą reprezentowała A [...] w P. jako pełnomocnik. Odrębny wniosek dotyczący m.in. tej samej nieruchomości złożyła Parafia [...], również powołując się na następstwo prawne po Probostwie [...]. Sąd Okręgowy ustalił, że ugodą z dnia 27 stycznia 1998 r., zawartą przed Komisją Majątkową Parafia [...] uzyskała udział w nieruchomości zamiennej. Ugoda nie obejmowała jednak nieruchomości leśnych. W oparciu o art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 16 grudnia 20[...] r. o zmianie ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. 2011 r. Nr 18, poz. 89 - dalej "ustawa nowelizująca") Komisja Majątkowa, która została tą ustawą zniesiona, przed zakończeniem swojej działalności zawiadomiła A. [...] (pełnomocnika wnioskodawcy), że co do wniosku, który nie został rozpoznany, uczestnik postępowania regulacyjnego w terminie 6 miesięcy może wystąpić do sądu o zasądzenie roszczenia. W dniu 28 lipca 2011 r. skarżąca w niniejszej sprawie Parafia, złożyła pozew do sądu cywilnego. Sąd pierwszej instancji ustalił, że powódka była uczestnikiem postępowania regulacyjnego i dochowała ustawowego terminu do wytoczenia powództwa, pozew dotyczy nieruchomości leśnej, która była wcześniej przedmiotem postępowania przed Komisją Majątkową, lecz nie została objęta ugodą z dnia 27 stycznia 1998 r. Sporna działka miała charakter nieruchomości leśnej już w chwili jej przejęcia przez Państwo. Sąd Okręgowy uznał, że działka ta podlega postępowaniu regulacyjnemu na podstawie art. 61 ust. 1 pkt 1 u.s.P.K.K., a prawo domagania się przez powódkę jej zwrotu wynika z art. 63 ust. 1-3 tej ustawy, przyznającego kościelnym osobom prawnym w pierwszej kolejności roszczenie o zwrot odebranej im nieruchomości. Również z pisma Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 lipca 2020r. wynika, że w dniu 28 lipca 2011 roku Parafia [...] w L. na podstawie art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy o stosunku Państwa do Kościoła katolickiego w rzeczypospolitej Polskiej wytoczyła powództwo przeciwko Skarbowi Państwa i jednocześnie zainicjowała postępowanie administracyjne dotyczące tych samych nieruchomości. Zgodnie z treścią art. 62 ust. 4 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej w brzmieniu obowiązującym do 1 lutego 2011roku postępowanie sądowe lub administracyjne dotyczące nieruchomości, o których mowa w art. 61 ulega zawieszeniu, a sądy i organy administracyjne przekazują ich akta Urzędowi do Spraw Wyznań w celu przedłożenia Komisji. Zawieszenie następowało z mocy prawa. Po dniu 1 lutego 2011 r. uczestnicy postępowania regulacyjnego mogli w terminie 6 miesięcy od dnia otrzymania o tym pisemnego zawiadomienia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 ustawy o której mowa w art. 1, wystąpić o podjęcie zawieszonego postępowania sądowego lub administracyjnego, a jeżeli nie było ono wszczęte - wystąpić do sądu o zasądzenie roszczenia. Przy rozpoznawaniu sprawy sąd stosuje przepisy art. 63 ust. 1-3 ustawy, o której mowa w art. 1. W przypadku braku wystąpienia do sądu w tym okresie, roszczenie wygasa. Z możliwości tej niewątpliwie skorzystała Parafia [...] w L., która jak wcześniej wyjaśniono, w dniu 28 lipca 2011 roku wytoczyła powództwo przeciwko Skarbowi Państwa.
W ocenie Kolegium, w związku z wystąpieniem przez Parafię [...] w L. do sądu powszechnego o zasądzenie roszczenia, dalsze prowadzenie postępowania administracyjnego w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia 06.02.1961 r. Znak: [...] potwierdzającego przejęcie na własność Państwa nieruchomości probostwa greckokatolickiego i cerkwi grecko-katolickiej, objętych Iwh [...], [...] i [...], położonych w miejscowości L., jako dotyczącego tych samych nieruchomości nie może być kontynuowane. Ustawodawca przewidział bowiem w tym przypadku wyłączność drogi sądowej. Stan taki powoduje, że wszczęte w niniejszej sprawie postępowanie administracyjne podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe, albowiem z mocy przepisów szczególnych nie może być prowadzone.
W skardze Parafii [...] w L. zarzucono naruszenie art. 105 § 1 w zw. z art. 1 pkt 1 i 2 kpa poprzez błędne uznanie, iż złożony przez Skarżącego wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia 06 lutego 1961 r., znak: [...] potwierdzającego przejęcie na własność Państwa nieruchomości probostwa [...], objętych Lwh [...], [...] i [...], położonych w miejscowości L. nie posiada przymiotu sprawy administracyjnej i w związku z tym zachodzą podstawy do umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego, w sytuacji gdy prowadzone równoległe postępowanie sądowe przed sądem powszechnym o zasądzenie roszczeń w postępowaniu regulacyjnym po byłej Komisji Majątkowej na podstawie art. 4 ust. 2 ustawy o zmianie ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej nie wyłącza możliwości wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej na podstawie którego Skarb Państwa z rażącym naruszeniem prawa pozbawił poprzednika prawnego Skarżącego własności nieruchomości położonych w miejscowości L.. W uzasadnieniu podkreślono, iż wyłączność drogi sądowej dotyczy tylko i wyłącznie roszczeń regulacyjnych wskazanych w art. 63 ust 1 pkt 1—3 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego. Natomiast w stanie faktycznym sprawy Skarżący nie wystąpił do SKO w N. z żadnym postępowaniem regulacyjnym na podstawie przepisów ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego lecz wystąpił z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa na podstawie art. 156 § pkt 2 kpa, gdzie właśnie organy administracyjne są właściwe wyłącznie w sprawach dotyczących stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnych jako wydanych m. in. z rażącym naruszeniem prawa. Postępowanie sądowe będące obecnie na etapie postępowania apelacyjnego nie przesądza jeszcze tego, że dochodzone przez Skarżącego roszczenia regulacyjne zostaną uwzględnione, choćby z tego względu, iż Prokuratoria Generalna reprezentująca Skarb Państwa konsekwentnie zaprzecza aby Skarżący był uczestnikiem postępowania regulacyjnego przed Komisją Majątkową, a tym samym aby mógł skutecznie wystąpić z roszczeniami regulacyjnymi na drogę postępowania sądowego. Ponadto instytucja stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej wydanej z rażącym naruszeniem prawa nie ma nic wspólnego z roszczeniami regulacyjnymi i nie można tych dwóch instytucji ze sobą zrównywać, gdyż różne są cele tych instytucji. Nadto SKO powołuje się na treść uchwały Sądu Najwyższego, która co istotne nie dotyczy Skarżącego lecz innej Parafii [...]. Zatem takie ustalenie nie ma żadnego znaczenia w sprawie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o ich oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" - "c" p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych. Natomiast w przypadku nieuwzględnienia skargi, Sąd w myśl art. 151 p.p.s.a. oddala skargę. Niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt. 2 p.p.s.a., na którym Sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja odpowiada bowiem prawu, mimo częściowo błędnego uzasadnienia.
Zacząć należy od tego, że wbrew skardze i treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji, kontrolowane postępowanie dotyczy orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia 31.07.1961 r. (a nie z dnia 6.02.1961r.) Znak: [...] potwierdzającego przejęcie na własność Państwa nieruchomości probostwa [...], objętych Iwh [...], [...] i [...], położonych w miejscowości L.. Prawidłowa data kwestionowanego orzeczenia wynika bowiem jednoznacznie z kopii orzeczenia załączonego do wniosku jak i pisma strony skarżącej prostującego omyłkę i wskazującego prawidłową datę orzeczenia (k. 62 akt administracyjnych).
Przechodząc do meritum sprawy wskazać należy, że istota sporu sprowadza się do właściwej wykładni ówczesnego art. 62 ust. 4 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: "ustawa"). Zgodnie z jego treścią: "Postępowanie sądowe lub administracyjne dotyczące nieruchomości, o których mowa w art. 61, ulega zawieszeniu, a sądy i organy administracji państwowej przekazują ich akta Urzędowi do Spraw Wyznań w celu przedłożenia Komisji".
Nieruchomości, o których mowa w art. 61 ustawy, to nieruchomości co do których wszczęto postępowanie, zwane "postępowaniem regulacyjnym". W myśl natomiast art. 63 ust. 1 ustawy, tzw. regulacja może polegać na: przywróceniu kościelnym osobom prawnym własności nieruchomości wymienionych w art. 61 ust. 1 i 2 lub ich części; przyznaniu odpowiedniej nieruchomości zamiennej, gdyby przywrócenie własności natrafiało na trudne do przezwyciężenia przeszkody; przyznaniu odszkodowania ustalonego według przepisów o wywłaszczaniu nieruchomości, w razie niemożności dokonania regulacji przewidzianych w pkt 1 i 2.
Do postępowania administracyjnego dotyczącego nieruchomości, o których mowa w art. 61 ustawy, o którym stanowi przytoczony ówczesny art. 62 ust. 4 ustawy, zdecydowanie należy zakwalifikować postępowanie o stwierdzenie nieważności orzeczenia, na podstawie którego odebrano własność nieruchomości, które zostały objęte postępowaniem regulacyjnym. W wyniku stwierdzenia nieważności takiego orzeczenia, które ma skutek ex tunc, prawo własności odebranych nieruchomości wraca do pierwotnego właściciela, czyli w przedmiotowym wypadku do strony skarżącej.
Z powyższego uregulowania wynika zatem, że wolą ustawodawcy było, aby kwestia zwrotu nieruchomości odebranych na podstawie takich orzeczeń jak kwestionowane w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym lub ustalenia za nie odszkodowania, dokonywała się wyłącznie przed Komisją Majątkową, a nie w postępowaniach sądowych, czy administracyjnych.
Podkreślenia jednak wymaga, że z treści ówczesnego art. 62 ust. 4 ustawy wynika, że zawieszeniu ulegały te postępowania sądowe lub administracyjne dotyczące nieruchomości, o których mowa w art. 61, które były wszczęte przed złożeniem wniosku o wszczęcie postępowania regulacyjnego. W przedmiotowym wypadku wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia 31.07.1961 r. Znak: [...] został złożony dnia 16.02.2004r., a zatem kilka lat po dacie złożenia wniosku o wszczęcie postępowania regulacyjnego, co miało miejsce w maju 1991 roku. Dlatego wbrew stanowisku organu, przytoczony ówczesny art. 62 ust. 4 ustawy nie znajduje bezpośredniego zastosowania w sprawie.
Z jego wykładni celowościowej i z wykładni systemowej uregulowań dotyczących zwrotu nieruchomości odebranych na podstawie takich orzeczeń, jak kwestionowane w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym lub wypłaty za nie odszkodowania, wynika natomiast, że taki zwrot lub wypłata mogły być dokonane wyłącznie w wyniku postępowania przed Komisją Majątkową. Prowadzenie równolegle postępowań sądowych, czy administracyjnych o taki zwrot lub odszkodowanie, stało się z woli ustawodawcy niedopuszczalne.
Dlatego wniosek strony skarżącej o stwierdzenie nieważności orzeczenia, na podstawie którego odebrano jej nieruchomości, co do których prowadzone było już postępowanie przed Komisją Majątkową należało ocenić jako niedopuszczalny i dlatego też organ zaraz po wniesieniu tego wniosku, winien był już wtedy tj. w 2004 roku umorzyć postępowanie (z uwagi na brak w tym czasie regulacji zawartej w art. 61a k.p.a., która została wprowadzona dopiero z dniem 11 kwietnia 2011 r.). Natomiast skoro doszło do błędnego wszczęcia postępowania, prawidłowym należy uznać następnie jego umorzenie jako bezprzedmiotowego.
Dalej należy wskazać, że ustawą z dnia 16 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: "ustawa zmieniająca"), z dniem 1 marca 2011 r. zniesiono Komisję Majątkową, a ustawą tą uchylono także przepisy, które regulowały tryb i zasady postępowania przed Komisją Majątkową. Zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy zmieniającej, uczestnicy postępowań regulacyjnych, w których zespół orzekający lub Komisja Majątkowa w jej pełnym składzie nie uzgodniły orzeczenia przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, mogą, w terminie 6 miesięcy od dnia otrzymania o tym pisemnego zawiadomienia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 ustawy, o której mowa w art. 1, wystąpić o podjęcie zawieszonego postępowania sądowego lub administracyjnego, a jeżeli nie było ono wszczęte - wystąpić do sądu o zasądzenie roszczenia.
W przedmiotowym wypadku, w postępowaniu przed Komisją Majątkową nie zostało uzgodnione stanowisko odnośnie nieruchomości leśnych odebranych na podstawie kwestionowanego orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia 31.07.1961 r. Znak: [...]. W związku z tym, że przed wszczęciem postępowania przed Komisją Majątkową nie toczyło się żadne postępowanie sądowe lub administracyjne odnośnie wskazanych nieruchomości leśnych, strona skarżąca nie występowała i nie mogła wystąpić o podjęcie tych postępowań. Natomiast w dniu 28 lipca 2011 r. tj w terminie określonym w art. 4 ust. 2 ustawy zmieniającej, wniosła odnośnie roszczeń dotyczących tych nieruchomości pozew do sądu cywilnego. Wyrokiem z 9 stycznia 2018 roku wydanym do sygnatury akt I C 356/13 Sąd Okręgowy w N. (k. 136 akt administracyjnych) uwzględnił żądanie co do zwrotu wymienionych w sentencji wyroku nieruchomości oraz zasądził odszkodowania za część nieruchomości, które nie mogły zostać zwrócone. Aktualnie postępowanie sądowe toczy się przed Sądem Apelacyjnym w Krakowie pod sygnaturą akt I ACa 318/18, gdzie weryfikowana jest opinia biegłego co do wysokości ustalonego odszkodowania.
Wykładnia art. 4 ust. 2 ustawy zmieniającej prowadzi do wniosku, że również po likwidacji Komisji Majątkowej wolą ustawodawcy pozostało, aby roszczenia związane z odebraniem prawa własności nieruchomości na podstawie m.in. takich orzeczeń, jakie zakwestionowała w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym strona skarżąca, zaspokajane były w ramach jednego ze wskazanych postępowań, a nie równolegle w kilku postępowaniach. Taki pogląd wynika też z przywołanej przez organ uchwały Sądu Najwyższego z dnia 8 sierpnia 2019 roku sygn. akt III CZP 11/19 (k. 130-135 akt administracyjnych).
Zaznaczyć bowiem należy, że stwierdzenie nieważności na drodze administracyjnej orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia 31.07.1961 r. Znak: [...] potwierdzającego przejęcie na własność Państwa nieruchomości probostwa [...], objętych Iwh [...], [...] i [...], położonych w miejscowości L., skutkowałoby przywróceniem prawa własności do tych nieruchomości dla pierwotnego ich właściciela, czyli w przedmiotowym wypadku dla strony skarżącej.
W przypadku prawomocnego przyznania odszkodowania za część tych nieruchomości na drodze cywilnej, strona skarżąca uzyskałaby odszkodowanie za utratę tych samych nieruchomości, których prawo własności odzyskałaby w wyniku stwierdzenia nieważności kwestionowanego na drodze administracyjnej orzeczenia.
Uchwalając wyżej przywołane regulacje prawne, mające na celu dochodzenie roszczeń za utracone na podstawie m.in. kwestionowanego orzeczenia nieruchomości w ramach jednego z wymienionych postępowań, wolą prawodawcy było niewątpliwie uniknięcie dualizmu postępowań w tym zakresie i tego rodzaju sytuacji.
Z powyższych przyczyn rozstrzygnięcie organu mimo że częściowo błędnie uzasadnione, ocenić należy za prawidłowe, co czyni skargę bezzasadną.
Mając zatem na uwadze powyższe, orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło