II SA/Kr 1334/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Firek (spr.) Sędziowie WSA Aldona Gąsecka-Duda AWSA Wojciech Jakimowicz Protokolant Edyta Domagalska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 maja 2006 r. sprawy ze skargi E. B. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 17 kwietnia 2002 r. Nr [...] w przedmiocie nakazania rozbiórki I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego E. B. kwotę 265 (dwieście sześćdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; III. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana. Decyzją z dnia [...] 2002 r. znak [...] na podstawie art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane (t. j. Dz. U. z 2000r. Nr 106, poz. 1126 ze zm.) Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał inwestorowi E. B. dokonać rozbiórki samowolnie wykonanej rozbudowy pawilonu handlowego, usytuowanego na działce nr ewid. [...] położonej w [...] W jej uzasadnieniu organ wskazał, że w/wymieniony w 2001r. bez wymaganego pozwolenia na budowę dokonał rozbudowy istniejącego, murowanego pawilonu handlowego branży spożywczo - przemysłowej, usytuowanego na przedmiotowej nieruchomości stanowiącej własność jego córki M. B., że pawilon handlowy rozbudowano w kierunku północnym, że rozbudowa o długości 8,10 m i szerokości 7,75 m jest konstrukcji murowanej z dachem dwuspadowym konstrukcji drewnianej o pokryciu połaci dachowych blachą dachówkową, a konstrukcja dachu rozbudowy włączona została w połać dachu nad pawilonem handlowym, że w rozbudowie znajduje się jedno pomieszczenie doświetlone oknami rozmieszczonymi w trzech ścianach ( północnej, wschodniej i zachodniej ). Wskazał także , iż wejście zewnętrzne do rozbudowy wykonano w ścianie wschodniej, że strop nad rozbudową wykonano jako żelbetowy, wylewany, wsparty na żelbetowym podciągu podpartym słupem o przekroju 51 cm x 51 cm , że w rozbudowanej części wykonany został trzon kominowy o dwóch kanałach, a strych nad rozbudową doświetlony został lukarnami znajdującymi się w obu połaciach dachowych, że w rozbudowie ściany obłożone zostały na pełną wysokość płytkami glazury, sufit otynkowano, a na posadzce ułożono terakotę, że na zewnątrz rozbudowy ściany obłożone zostały do pełnej wysokości okładziną z piaskowca oraz , że wykonane zostały także instalacje wewnętrzne takie jak: instalacja elektryczna, wodno - kanalizacyjna oraz centralnego ogrzewania -ogrzewanie elektryczne. Organ wskazał również, że rozbudowa usytuowana jest w odległości 5,70 m od ogrodzenia posesji od strony wschodniej i 4,20 m od granicy zachodniej oraz około 6,0 m od granicy pomocnej oraz , że w dacie rozbudowy inwestor posiadał decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu z dnia [...] 2000r. znak [...] wydaną przez Prezydenta Miasta dotyczącą rozbudowy istniejącego pawilonu handlowego. Oceniając przedstawione wyżej okoliczności faktyczne organ uznał, że dokonaną przez inwestora E.B. rozbudowę istniejącego pawilonu handlowego należało zakwalifikował jako budowę w rozumieniu art. 3 pkt. 6 ustawy - ustawy Prawo budowlane cyt. wyżej zgodnie z treścią którego przez budowę należy rozumieć wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, a także odbudowę, rozbudowę, nadbudowę oraz przebudowę obiektu budowlanego, a skoro w myśl treści przepisu art. 28 cyt ustawy roboty budowlane można prowadzić jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę i decyzji takiej inwestor nie posiadał , to tym samym dokonana rozbudowa stanowi samowolę budowlaną , która w trybie art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane podlega bezwzględnemu nakazowi rozbiórki. W odwołaniu od powyższej decyzji E. B. wskazał, że pod koniec roku 2000 otrzymał decyzję ustalającą warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na rozbudowie pawilonu handlowego znajdującego się przy ul. [...] , a w [...] 2001 r. zlecił wykonanie dokumentacji technicznej na powyższą rozbudowę i jednocześnie uzgodnił z projektantem, że wykona ławy fundamentowe w [...] lub w [...]. Jednakże ze względu na warunki pogodowe postanowił wykonać stan surowy zamknięty z zadaszeniem. Ponadto wskazał, że ze względu na chorobę projektanta dokumentację otrzymał dopiero [...] 2001r. tj. na dwa dni przed kontrolą z nadzoru budowlanego oraz podał, że ze względu na swoje wyniki ekonomiczne będzie musiał zakończyć działalność gospodarczą, jednakże odstąpienie od ukarania go za wybudowanie obiektu da mu możliwość dalszej działalności. Decyzją z dnia 17 kwietnia 2002 r. znak [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071) oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (j.t. Dz.U. z 2000r. Nr 106, poz. 1126 ze zm.), po rozpatrzeniu powyższego odwołania Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy , w jej uzasadnieniu wskazując, że organ I instancji poczynił prawidłowe ustalenia faktyczne oraz właściwie orzekł o rozbiórce dokonanej rozbudowy na podstawie art. 48 ustawy-Prawo budowlane , który stanowi, iż właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie lub wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia, bądź też pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ. Odnosząc się do kwestii podnoszonych w odwołaniu organ II instancji wskazał, iż uzyskanie decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu nie daje inwestorowi uprawnień do rozpoczęcia budowy, bowiem roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę / art. 28 Prawa budowlanego/. Wyjaśnił ponadto, że przepisy ustawy -Prawo budowlane z 1994r. nie przewidują możliwości zalegalizowania popełnionej samowoli budowlanej, oprócz wymienionych przypadków: tj. w art. 49 ust. 1, który stanowi, iż nie można nakazać rozbiórki, o której mowa w art. 48, jeżeli upłynęło 5 lat od dnia zakończenia budowy obiektu budowlanego lub jego części, a jego istnienie nie narusza przepisów o zagospodarowaniu przestrzennym, w szczególności ustaleń miejscowego planu zagospodarowani przestrzennego oraz w art. 103 ust. 2, który stanowi, iż przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy, tj. przed 1 stycznia 1995r., lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne ; do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe czyli ustawy z dnia 24 października 1974r. - Prawo budowlane. Organ podkreślił, że w niniejszej sprawie żaden ze wskazanych przypadków nie zachodzi , a w związku z tym nie ma możliwości wydania pozwolenia na dokończenie budowy. W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego E. B. wniósł o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji względnie o jej uchylenie oraz poprzedzającej ją decyzji organu i instancji , zarzucając naruszenie art. 156 §1 pkt 4 kpa poprzez skierowanie nakazu rozbiórki do inwestora , podczas gdy adresatem takiej decyzji winna być właścicielka nieruchomości , na której dokonano rozbudowy , naruszenie art. 156§1 pkt 2 kpa poprzez naruszenie art. 7 , art. 77 §1 i 4 kpa poprzez zaniechanie zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego niezbędnego dla rozstrzygnięcia sprawy, naruszenie art. 28 oraz art. 79 kpa poprzez nieustalenie wszystkich stron postępowania, a przez to naruszenie zasady czynnego udziału stron wynikającej z art. 10 kpa oraz naruszenie art. 107§3 kpa poprzez brak uzasadnienia faktycznego w wydanej decyzji , a przede wszystkim nie ustaleniu stanu budynku sprzed rozbudowy i braku określenia jakie jego elementy mają podlegać rozbiórce. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, przytoczył raz jeszcze argumenty wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz wskazał, że właścicielka nieruchomości M. B. brała udział w postępowaniu ponieważ została zawiadomiona o jego wszczęciu pismem z dnia [...] 2002 r., miała możliwość zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia co do zgromadzonych dowodów i materiałów. Wskazał także, iż nakazana rozbiórka dotyczy jedynie rozbudowy istniejącego pawilonu, a zatem zbędnym było ustalanie stanu budynku przed dniem 1 stycznia 1995 r. oraz podkreślił, że stosownie do treści art. 52 ustawy z 1994 r. -Prawo budowlane m. in. inwestor jest obowiązany wykonać na swój koszt czynności nakazanych w decyzji, o której mowa w art. 48 i art. 51, a skarżący był inwestorem wykonanej rozbudowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art.97§1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.-Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz.1271), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U.Nr 153 poz.1270 ze zm./ Dlatego też właściwym do rozpoznania skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny Zgodnie z treścią art.3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania , nie będąc przy tym związanym granicami skargi / art. 134 ustawy/. Skarga jest uzasadniona albowiem w postępowaniu administracyjnym doszło do naruszenia prawa dającego podstawę do jego wznowienia , jak i innego naruszenia przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy aczkolwiek naruszenia te nie stanowią podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji. Z niekwestionowanych ustaleń dokonanych przez organy obu instancji jednoznacznie wynika , że samowolna rozbudowa pawilonu została dokonania przez E. B. na nieruchomości stanowiącej własność jego córki M. B.. Prawidłowo zatem z powołaniem się na treść zasady z art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. -Prawo budowlane, cyt. wyżej , w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji organy nakazały jego rozbiórkę i prawidłowo nakaz ten skierowały do inwestora tj. E.B. , ale nie można uznać , zgodnie z twierdzeniami organów , że w postępowaniu brała udział właścicielka nieruchomości M. B.. Otóż zarówno zawiadomienie w trybie art. 61§4 kpa z pouczeniem stosownie do treści art. 10 kpa o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym i prawem do złożenia wniosków, spostrzeżeń i wypowiedzi co do zebranych dowodów i materiałów , jak i odpis decyzji organu I instancji oraz odpis decyzji organu II instancji nie zostały prawidłowo doręczone M. B. . Decyzje i zawiadomienie zostały skierowane bowiem do M. B. w jednej przesyłce skierowanej do E. B., który odbiór wymienionych dokumentów potwierdził. Okoliczności, że inwestor i właścicielka nieruchomości są ojcem i pełnoletnią córką oraz zamieszkują w jednej posesji nie uprawniały żadnego z organów do takiego doręczenia . Zgodnie bowiem z treścią art. 40 kpa pisma doręcza się stronie , a jeżeli ustanowiła pełnomocnika to temu pełnomocnikowi. Zatem prawidłowym byłoby doręczenie odpisu wskazanych pism w dwóch odrębnych przesyłkach , jednej adresowanej do E. B. oraz drugiej adresowanej do M. B. , na ten sam adres i gdyby przesyłkę adresowaną do córki odebrał jej ojciec jako domownik to takie doręczenie byłoby skutecznie dokonane stosownie do treści art. 43 kpa. Doręczenia zawiadomienia i decyzji organu I i II instancji nastąpiły jednak z pogwałceniem zasady z art. 40 kpa , a tym samym uprawnionym jest twierdzenie , że M. B. nie została zawiadomiona i nie brała udziału w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym. Słusznym jest także zarzut, ze zaskarżone decyzje naruszają zasady z art. 107 kpa bowiem nie określają szczegółowo zakresu orzeczonej rozbiórki , co w konsekwencji powoduje , ze zaskarżona decyzja nie nadaje się do wykonania. Organ I instancji nakazał dokonanie rozbiórki - a organ II instancji utrzymał tę decyzje w mocy - "samowolnie wybudowanej rozbudowy pawilonu handlowego usytuowanego na działce nr ewid. gruntu nr [...] położonej w [...] . Z treści tego orzeczenia nie wynika ani w którym miejscu na przedmiotowej działce znajduje się rozbudowana samowolnie część obiektu, ani jaki jest zakres rozbiórki tzn. jakie prace mają być wykonane tak aby na działce pozostał budynek w stanie sprzed dokonanej samowolnie rozbudowy. Powyższego braku nie mogą zniwelować zawarte w uzasadnieniu decyzji wskazania co do położenia części pawilonu podlegającego rozbiórce oraz jego stan, bowiem istotą decyzji jest jej rozstrzygnięcie, które ma nadawać się do wykonania i którego treść w tym zakresie nie może budzić wątpliwości , zaś uzasadnienie ma wskazywać na powody rozstrzygnięcia , a nie przesądzać o zakresie wykonania decyzji. Wskazane wyżej naruszenia prawa jakkolwiek przesadzają o konieczności uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji nie wyczerpują żadnej z przesłanek określonych w art. 156 §1 kpa skutkujących stwierdzeniem nieważności decyzji. Wbrew twierdzeniom skargi zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji została prawidłowo skierowania do inwestora samowolnie wykonanej rozbudowy / art. 48 ustawy -Prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994 r. w zw. z art. 52 tej ustawy/ , a i naruszenia prawa dotyczące zasad postępowania administracyjnego , jakkolwiek nastąpiły to nie miały charakteru rażącego czyli kwalifikowanego. Mając na uwadze przytoczone okoliczności Sąd orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku na zasadzie art. 145§1 pkt 1 b/ i c/ cyt. wyżej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , jak w pkt. III sentencji wyroku na zasadzie art.152 tej ustawy , a o kosztach postępowania na zasadzie art. 200 tej ustawy oraz § 18 ust.1 pkt 1/c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz /Dz. U. Nr 163 poz.1348 ze zm./ jak w pkt II sentencji wyroku.