II SA/Kr 1334/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W.M. o zwolnienie od kosztów sądowych obejmujących opłatę kancelaryjną za odpis orzeczenia z uzasadnieniem w sprawie ze skargi W.M. na decyzję Wojewody z dnia 29 maja 2002 r. Nr:[...]. w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości p o s t a n a w i a zwolnić skarżącą od opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem W odpowiedzi na wezwanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w kwocie 100 zł za odpis orzeczenia z uzasadnieniem sporządzanym na skutek zgłoszonego żądania skarżąca W.M. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie jej od tej opłaty. Z oświadczenia zawartego w formularzu "PPF" wynika, że skarżąca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jej miesięczny dochód z tytułu renty wynosi 1.320 zł. W skład majątku wnioskodawczyni wchodzi mieszkanie o powierzchni 51 m². Nie dysponuje ona zasobami pieniężnymi, ani przedmiotami wartościowymi. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy strona podniosła, iż nie posiada środków na pokrycie kosztów opłaty kancelaryjnej w wysokości 100 zł za odpis orzeczenia wraz z uzasadnieniem. W.M. jest inwalidką I grupy, przeszła 11 operacji, dwa udary, ma niesprawną rękę i nogę oraz problemy ze wzrokiem i kręgosłupem. Jej wydatki przedstawiają się następująco: opłata za mieszkanie 270 zł, gaz, prąd i inne opłaty 300 zł, leki 350 zł. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje. Na wstępie orzekający pragnie wyjaśnić kwestię granic żądania skarżącej. W rubryce 4 urzędowego formularza W.M. zakreśliła bowiem, iż wnosi o "zwolnienie od kosztów sądowych", jednakże z treści adnotacji w rubryce 3.5 i 3.6 oraz z uzasadnienia wniosku jednoznacznie wynika, że domaga się ona zwolnienia od opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem w wysokości 100 zł. Zgodnie z tezą postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 sierpnia 2004 roku sygn. akt III SA/Wa 632/04 w przypadku, gdy w formularzu urzędowym o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej, o którym mowa w art. 252 par. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, użyto ogólnego pojęcia "zwolnienie od kosztów sądowych", dopuszczalne jest jego uszczegółowienie przez stronę w piśmie składanym łącznie z tym formularzem, poprzez wskazanie o jaki rodzaj /typ/ kosztów chodzi wnioskującemu. Skoro skarżący wnioskuje jedynie o zwolnienie go od uiszczenia wpisu sądowego, to należy to żądanie uszanować i rozważać wniosek o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie (art. 245 par. 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Podobna sytuacja miała miejsce w przedmiotowej sprawie. Skarżąca uszczegółowiła bowiem zakres swojego żądania poprzez określenie z jakiego rodzaju kosztów sądowych domaga się zwolnienia (opłata kancelaryjna w kwocie 100 zł). W takim też zakresie został rozpoznany wniosek skarżącej. Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym, którego przyznania domaga się skarżąca, obejmuje m. in. zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Należy przy tym podkreślić, że cytowany przepis stanowi odstępstwo od zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości wyrażonej w art. 199 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnym, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przytoczone we wniosku okoliczności powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa. Powinno mieć zatem miejsce jedynie w tych sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków finansowych na udział w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. W wyniku dokonanej analizy sytuacji finansowej skarżącej i jej zdolności płatniczych należało uznać, iż wnioskodawczyni wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem w kwocie 100 zł we własnym zakresie. Jedynym źródłem utrzymania W.M. jest renta w wysokości 1.320 zł. Skarżąca nie dysponuje dochodami z innych źródeł, nie posiada też oszczędności, jak również cennych przedmiotów, które mogłyby zostać spieniężone celem pokrycia kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Uzyskiwane w miesiącu dochody w całości przeznaczane są na bieżące utrzymanie wnioskodawczyni. Stan zdrowia skarżącej (inwalidka I grupy) wymaga przyjmowania lekarstw, na które przeznacza ona kwotę ok. 350 zł miesięcznie. Pozostałe zadeklarowane przez wnioskodawczynię wydatki miesięczne to czynsz za mieszkanie w kwocie 270 zł i opłaty za media 300 zł. Suma wydatków wynosi 920 zł, co oznacza, że z uzyskiwanych dochodów skarżącej pozostaje miesięcznie kwota [...] zł, z której musi ona pokryć między innymi koszty wyżywienia, ubrania, czy środków czystości. W przedstawionej sytuacji majątkowej poniesienie przez skarżącą opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem w kwocie 100 zł mogłoby wiązać się z uszczerbkiem w koniecznym własnym utrzymaniu, a więc grozić zachwianiem sytuacji materialnej i bytowej w taki sposób, iż nie byłaby ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Z tych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 1 i 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270).