II SA/Kr 1342/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jacek Bursa (spr.) Sędziowie: WSA Mirosław Bator WSA Magda Froncisz Protokolant: starszy referent sądowy Joanna Biegalska-Ciepacz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lutego 2022 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 5 października 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia niewykonywania pracy na skutek represji politycznych uchyla punkt 1 zaskarżonej decyzji w części w jakiej dotyczy odmowy potwierdzenia pozostawania bez pracy z przyczyn politycznych w okresach od 15.09.1985 r. do 15.12.1986 r. oraz 6.03.1987 r. do 31.08.1988 r. J. S. W. wystąpił z wnioskiem o potwierdzenie okresów pozostawania bez pracy na skutek represji politycznych. Wniosek strony został rozpatrzony na podstawie art. 117 ust. 4 w zw. z art. 6 ust. 2 pkt 6 a ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (dalej jako ustawa o FUS) i decyzją z dnia 24 sierpnia 2021 r. Szef Urzędu odmówił potwierdzenia okoliczności pozostawiania bez pracy na skutek represji politycznych w okresach: • od 01.03.1982 r. od 30.10.1982 r., • od 01.02.1983 r. do 01.05.1983 r., • od 15.09.1985 r. do 15.12.1987 r., • od 06.03.1987 r. do 31.08.1988 r., J. S. W. wystąpił z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie. Decyzją z dnia 05 października 2021 r. Nr [...] Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 2 kpa, art. 117 ust. 4 w zw. z art. 6 ust. 2 pkt 6a ustawy o FUS 1. uchylił decyzję własną z dnia 24 sierpnia 2021r. Nr [...] 2. potwierdził, iż J. S. W. w okresach; • od 01.03.1982 r. od 30.10.1982 r, • od 01.02.1983r.do01.05.1983r., pozostawał bez pracy na skutek represji politycznych. W uzasadnieniu wskazano, iż w zakresie potwierdzenia okresu niewykonywania pracy w okresie od 01.03.1982 r. od 30.10.1982 r., strona przedłożyła dodatkowy dokument w postaci świadectwa pracy, z którego wynika, iż stosunek pracy został rozwiązany ze stroną za wypowiedzeniem przez zakład pracy: Państwowe Przedsiębiorstwo Rolne Nr [...] w Ś. W. w dniu 28 lutego 1982 r. W trakcie postępowania wyjaśniającego przeprowadzono również kwerendę w aktach sprawy dotyczącej potwierdzenia zainteresowanemu statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, gdzie odnaleziono oświadczenie D. W. z dnia 21 maja 2020 r., w którym to świadek potwierdza, iż po wprowadzeniu stanu wojennego strona została zwolniona z Przedsiębiorstwa Rolnego w Ś. W.. Mając na uwadze całokształt zgromadzonego materiału dowodowego Szef Urzędu uznał za zasadne uznać iż w okresie od 01.03.1982 r. od 30.10.1982 r., strona pozostawała bez pracy na skutek represji politycznych. Odnosząc się do potwierdzenia okresu niewykonywania pracy w okresie od 01.02.1983 r. do 01.05.1983 r., strona przedłożyła dodatkowy dokument w postaci świadectwa pracy, z którego wynika, iż stosunek pracy został rozwiązany ze stroną za wypowiedzeniem przez zakład pracy: "Kopalnia Węgla Kamiennego "[...]" w dniu 31 stycznia 1983 r., ponadto w aktach sprawy znajduje się również zaświadczenie wystawione przez Rejonowe Biuro Pracy w L. z dnia 31 maja 1990 r" z którego wynika między innymi, iż wnioskodawca w okresie po rozwiązaniu umowy o pracę, tj. od 01.02.1983 r. do 30.04.1983 r., był zarejestrowany jako poszukujący pracę. Mając na uwadze całokształt zgromadzonego materiału dowodowego Szef Urzędu uznał za zasadne uznać iż w okresie od 01.02.1983 r. do 01.05.1983 r., strona pozostawała bez pracy na skutek represji politycznych. Odnosząc się do potwierdzenie okresu niewykonywania pracy w okresie od 15.09.1985 r. do 15.12.1987 r., strona przedłożyła dodatkowy dokument w postaci świadectwa pracy z "Przedsiębiorstwa Budownictwa Rolniczego w L.", z którego wynika, iż stosunek pracy został rozwiązany na mocy porozumienia stron w dniu 14 września 1985 r., ponadto w aktach sprawy znajduje się również zaświadczenie wystawione przez Rejonowe Biuro Pracy w L. z dnia 31 maja 1990 r. Z powyższego zaświadczenia wynika między innymi, iż wnioskodawca w okresie po rozwiązaniu umowy o pracę, tj. od 16.09.1985 r. do 31.08.1988 r., był zarejestrowany jako poszukujący pracę. Odnośnie powyższego okresu strona dołączyła również wydruk z internetowej bazy danych projektu; "katalog.bip.ipn.gov.pl" prowadzonej przez Instytut Pamięci Narodowej, z którego wynika, iż zainteresowany był w okresie od 17.02.1984 r. do 16.10.1989 r. rozpracowywany w związku z podejrzeniem o działalność opozycyjną, jednak analiza całości materiału dowodowego dotycząca powyższego okresu, w tym adnotacja, iż pracy stosunek pracy wygasł na mocy porozumienia stron, nie daje podstaw by uznać, że pozostawanie przez wnioskodawcę bez pracy w okresie przez niego wskazanym było spowodowane powodami politycznymi. Odnosząc się do potwierdzenia okresu niewykonywania pracy w okresie od 06.03.1987 r. do 31.08.1988 r., strona przedłożyła dodatkowy dokument w postaci świadectwa pracy z "Urzędu Miasta i Gminu -Inspektora Oświaty i Wychowania w L.", z którego wynika, iż stosunek pracy wygasł, ponieważ w dniu 5 marca 1987 r. wygasła umowa o pracę zawarta na czas określony z zainteresowanym. Odnośnie powyższego okresu strona dołączyła również wydruk z internetowej bazy danych projektu: "[...] prowadzonej przez Instytut Pamięci Narodowej, z którego wynika, iż zainteresowany był w okresie od 17.02.1984 r. do 16.10.1989 r. rozpracowywany w związku z podejrzeniem o działalność opozycyjną, jednak analiza całości materiału dowodowego dotycząca powyższego okresu, nie daje podstaw by uznać, że pozostawanie przez wnioskodawcę bez pracy w okresie przez niego wskazanym było spowodowane powodami politycznymi. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję złożył J. W. w zakresie okresów niewykonywania pracy od 15.09.1985r. do 15.12.1987r. i od 06.03.1987r. do 31.08.1987r., podając, iż w przypadku zwolnienia z Państwowego Przedsiębiorstwa Rolnego w L., podstawą uzasadnienia Szefa Urzędu jest adnotacja w świadectwie pracy, iż stosunek pracy wygasł na mocy porozumienia stron, lecz istotne było, że klimat i atmosfera wobec jego osoby pogorszył się już na początku zatrudnienia, co wiążę ze zorganizowaniem wyjazdu pracowników na spotkanie z Ojcem Świętym, podczas jego pielgrzymki w K. w czerwcu 1983r. Od tego czasu represje i szykany ze strony Dyrekcji i funkcjonariuszy Służby Bezpieczeństwa były na porządku dziennym. Jednym z dowodów było wypowiedzenie pracy w kwietniu 1984 r. W efekcie odwołania się do Okręgowego Sądu Pracy w R. został przywrócony do pracy a za okres pozostawania bez pracy od 28 kwietnia 1984 r. do 28 lipca wypłacono mi rekompensatę. Zwracał się do archiwum sądu o ksero dokumentacji z tej sprawy, jednak ze względu na upływ czasu, poinformowano o wybrakowaniu akt. W spisie umieszczona jest ona po sygnaturą Repertorium [...] Po powrocie do pracy jeszcze bardziej nasiliły się wezwania do dyrektora zakładu pracy, deklaracje z jego strony, zlecanie innych zajęć poza etatem, w tym prace porządkowe na warsztatach, brak podwyżek i premii, wizyty i przesłuchania w gabinecie dyrektora i w Komendzie Milicji Obywatelskiej w L. przez funkcjonariuszy SB, spowodowały, że doszło do rozwiązania umowy o pracę za porozumieniem stron. Na żadnym ze świadectw pracy z lat osiemdziesiątych, gdzie miał krótsze lub dłuższe epizody pracy nie zamieszczano adnotacji "zwolniony z przyczyn politycznych". Charakterystykę pracy w Państwowym Przedsiębiorstwie Rolnym w L. przedstawia w oświadczeniu emerytowany pracownik Z. W. /w załączeniu/. Kolejnym epizodem zatrudnienia była praca w Zespole Ekonomiczno Administracyjnym w L. i praca na stanowisku nauczyciela w Szkole Podstawowej w Ś. W. w okresie od 16 grudnia 1986 r. do 5 marca 1987. O okolicznościach pracy w tej placówce i kulisach nie przedłużenia zadeklarowanej przez Inspektora Oświaty i Wychowania w L. i Dyrektora szkoły opisał we wniosku do Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. Po przyjściu do pracy w szkole w dniu 6 marca 1987r. dyrektorka szkoły z płaczem poinformowała, że cywilny funkcjonariusz przeprowadził z nią rozmowę, postraszył i zakazał zatrudnić. Podobne stanowisko w czasie spotkania z nim wyraził Inspektor Oświaty L. , mówiąc, że pomimo przygotowania umowy o pracę nie może jej przekazać, gdyż jest pod presją Służby Bezpieczeństwa. Brak przedłużenia umowy o pracę w Szkole Podstawowej w Ś. W. ingerencję służb bezpieczeństwa oraz związane z tym aspekty polityczne potwierdzają oświadczenia emerytowanej nauczycielki J. O. i aktualnie pracującego w policji P. D.. Od tego momentu nastąpił długi, kolejny okres pozostawania bez pracy, pomiędzy 06.03.1987r. do 31.08.1988r. W aktach sprawy znajduje się zaświadczenie Rejonowego Urzędu Pracy w L. z dnia 31 maja 1990r. potwierdzające, że w okresie od 16.09.1985r. do 31.08.1987r. był zarejestrowany jako poszukujący pracy. Ze względu na wieloletni upływ czasu, likwidację części zakładów pracy, śmierć świadków historii, dotarcie do dokumentów i zeznań jest utrudnione lub niemożliwe. Liczne przeprowadzki spowodowały zaginięcie protokołów rewizji, zatrzymań, podań składanych do różnych zakładów pracy o zatrudnienie, wybrakowanie akt sądowych. Opisane zdarzenia, oświadczenia i dokumenty dołączone do akt sprawy świadczą, że zwolnienia z pracy, pozostawanie na bezrobociu spowodowane było przyczynami politycznymi, skutkującymi "wilczym biletem". Nie wymaga w sprawie dowodu fakt, że wszystkie przedsiębiorstwa i instytucje, w tym szkoły podlegały nadzorowi funkcjonariuszy Służby Bezpieczeństwa. To oni zmusili pracodawcę do rozwiązania umowy z Przedsiębiorstwem Budownictwa Rolniczego za porozumieniem stron, bowiem, gdyby jej nie podpisał, zostałbym zwolniony albo dyscyplinarnie, albo z powodu likwidacji stanowiska pracy. W identyczny sposób funkcjonariusze SB, wywarli presję na Inspektora Oświaty i Wychowania w L., co doprowadziło do odmowy dalszego zatrudnienia w Szkole Podstawowej w Ś. W.. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o ich oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" - "c" p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych. Skarga prowadzi do uchylenia pkt I zaskarżonej decyzji w zakresie nie uznanych przez organ okresów niewykonywania pracy od 15.09.1985r. do 15.12.1987r. i od 06.03.1987r. do 31.08.1987r., z powodu naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa w zw. z art. 6 ust. 2 pkt 6 a i art. 117 ust. 4 ustawy o FUS, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych: przy ustalaniu prawa do emerytury i renty i obliczaniu ich wysokości uwzględnia się następujące okresy: 1) składkowe, o których mowa w art. 6; 2) nieskładkowe, o których mowa w art. 7. Zgodnie z art. 6 ust. 2 pkt 6a ustawy okresami nieskładkowymi są okresy niewykonywania pracy w okresie przed dniem 4 czerwca 1989r. na skutek represji politycznych. Normę o charakterze procesowo-kompetencyjnym zawiera art. 117 ust. 4 ustawy o FUS stanowiący, że: okresy, o których mowa w art. 6 ust. 2 pkt 6 a, mogą być udowodnione dokumentami lub zeznaniami świadków. Oceny tych dokumentów i zeznań dokonuje, w drodze decyzji. Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zgodnie z przepisami o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego - w praktyce zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Przepisy te wskazują, iż dowody oceniane w trybie przewidzianym przepisami kodeksu postępowania administracyjnego, winny dokumentować fakt pozostawania bez pracy przed 4 czerwca 1989r. oraz, że taki stan rzeczy był wynikiem represji o podłożu politycznym. W kontrolowanej sprawie skarżony organ nie uczynił zadość wymogom tych przepisów, gdyż dokonał zbyt pobieżnej oceny zebranego materiału dowodowego, która cechowała się brakiem w tym zakresie wnikliwego i kompleksowego uzasadnienia. Samo skupienie się przez organ na podkreślonym fakcie, że rozwiązano umowę o pracę za porozumieniem stron nie może być w badanych okolicznościach wskazujących na represje wobec skarżącego we wcześniejszym okresie uznanym przez organ, ocenione tylko ze względu na to formalne porozumienie stron, tj. świadczyć o tym, że skarżący nie był nadal represjonowany. Wskazuje on bowiem konkretne okoliczności dlaczego takie porozumienie podpisał i dlaczego nie mógł znaleźć pracy pomimo posiadanych kwalifikacji, czego organ w ogóle nie uwzględnił bez przedstawienia jakiejkolwiek oceny tych okoliczności. Ponadto istotne jest, iż w badanym okresie wprowadzony był przymus pracy, więc skoro przez ponad 2 lata skarżący nie pracował, a chciał, o czym świadczą podnoszone okoliczności związane z poszukiwaniem pracy, czy oświadczenia to znaczy że stanowisko skarżącego i jego argumentacja jest wiarygodna. Nadto organ w świetle art. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa nie jest zwolniony z poszukiwania materiału dowodowego i przerzucania całego ciężaru dowodowego na wnioskodawcę. Dodatkowo organ błędnie ocenił okoliczność przedłożenia przez skarżącego nowych oświadczeń świadków. Powyższe nie oznacza podstawy wznowieniowej jak przyjął organ bo jak wyżej wskazano, decyzja jest wadliwa, ze względu na w/w uchybienia, niezależnie od nowych wniosków. Z powyższych względów ponieważ uchylono zaskarżoną decyzję w zakresie okresów od 15.09.1985r. do 15.12.1987r. i od 06.03.1987r. do 31.08.1987r., to organ w ponownym postępowaniu względem tych okresów przeprowadzi wyczerpujące postępowanie dowodowe oraz uwzględni także dowody zgłoszone w skardze. W decyzji uzasadni wyczerpująco swoje rozstrzygnięcie zgodnie z art. 107 § 3 kpa . Mając powyższe na uwadze uchylono pkt 1 zaskarżonej decyzji w zakresie okresów od 15.09.1985r. do 15.12.1987r. i od 06.03.1987r. do 31.08.1987r. w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a.