II SA/Kr 1349/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Kazimierz Bandarzewski Sędziowie: WSA Krystyna Daniel WSA Mirosław Bator (spr.) Protokolant: Katarzyna Paszko-Fajfer po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2009 r. sprawy ze skargi R. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 16 czerwca 2009 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za usunięcie drzew skargę oddala. II SA/Kr 1349/09 Uzasadnienie Decyzją z dnia 29 stycznia 2009r. znak: [....] Prezydent Miasta K. podstawie art. 88 ust. l pkt 2, art. 89 ust. l i 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 o ochronie przyrody (Dz. U. nr 92 póz. 880 z późniejszymi zmianami) oraz § 2 Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 13 października 2004r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów j gatunków drzew (Dz. U. Nr 228 póz. 2306 ze zm.) w związku z Obwieszczeniem Ministra Środowiska z 16 października 2007 r. w sprawie stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów oraz kar za zniszczenie zieleni na rok 2008 (Monitor Polski nr 77 póz. 828) i art. 104 k.p.a. wymierzył R.B. administracyjną karę pieniężną za usunięcie 1 sztuki drzewa (bez czarny) bez wymaganego zezwolenia - w wysokości [....] zł. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że na początku listopada 2008 r. w K. z działki nr [....] Obr. [....] , zostało usunięte drzewo ozdobne, gatunek bez czarny o średnicy pnia w najwęższym miejscu 15 cm, w wieku co najmniej 15 lat. Wyżej wymienione drzewo zostało usunięte przez współwłaściciela nieruchomości R.B. . Podczas przeprowadzonych oględzin R.B. wyjaśnił, że usunął przedmiotowe drzewo, gdyż rosło bardzo blisko budynku, co stwarzało zagrożenie dla jego fundamentów, a jednocześnie było stare i suche. Skarżący stwierdził także, że stan drzewa był bardzo zły, bez od lat się nie rozrastał, posiadał jedną usychającą gałąź. Dodatkowo podczas wycinki innych drzew owocowych, spadający konar złamał przedmiotowy bez, co spowodowało usunięcie reszty pnia. Organ w uzasadnieniu zaznaczył, że bez może występować w formie krzewu lub drzewa. Z uwagi na to, iż przedmiotowy bez miał wyraźnie wykształcony pień, miał on formę drzewa, a zatem został kwalifikowany do kategorii drzew ozdobnych, co oznacza, że na jego usunięcie wymagane było zezwolenie. Wiek drzewa, jak ustalono przekraczał 5 lat. Organ zaznaczył, że jako współwłaściciel nieruchomości, na której rosło drzewo, R.B. mógł wystąpić ze stosownym wnioskiem o zezwolenie na usunięcie drzewa, jednakże tego nie uczynił. Odnosząc się wyjaśnień skarżącego organ zaznaczył, że ustawa nie przewiduje możliwości odstąpienia od wymierzenia kary osobom dopuszczającym się usunięcia drzew, które miałyby zagrażać bezpieczeństwu ludzi lub mienia, chorych lub obumarłych. Podobnie odstąpienie od wymierzenia kary na podstawie art. 88 ust. 6 ustawy z uwagi na zobowiązanie się skarżącego do odtworzenia zniszczonej zieleni nie znajduje oparcia w obowiązujących przepisach. Jak wskazał organ powołany wyżej przepis dotyczy wyłącznie zniszczenia terenów zielni, a nie usunięcia drzew bez wymaganego zezwolenia. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji przedstawił również sposób wyliczenia administracyjnej kary pieniężnej, powołując się na przepisy wykonawcze, m. in. na przepisy rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 13 października 2004 r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew (Dz. U. z 2004r. nr 228 póz. 2306 z późn. zm.). Z uwagi na brak drzew gatunku bez w załączniku do rozporządzenia Ministra Ochrony Środowiska z dnia 13 października 2004r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew oraz niewielką wartość przyrodniczą przedmiotowego drzewa – stawki ustalono według najniższej pierwszej kategorii. Odwołanie od tej decyzji złożył R.B. zwracając się o odroczenie nałożonej kary pieniężnej za wycięcie przedmiotowego bzu. Skarżący podniósł, że podczas wycinania drzew owocowych upadający konar zniszczył przedmiotowy bez, który bez zastanowienia usunął, nie zdając sobie sprawy, że łamie prawo. Zdaniem skarżącego pień krzewu nie został wykarczowany i krzew będzie mógł się ponownie rozwinąć. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia 16 czerwca 2009r. znak: [....] działając na podstawie przepisów art. 89 ust. l i ust. 3 w zw. z art. 83 ust. l ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2004 r. nr 92, póz. 880 z późn. zm.) oraz art. 138 § l pkt l kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało zaskarżoną decyzję organ I instancji w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, iż okolicznością bezsporną jest, że przedmiotowe drzewo zostało usunięte przez R.B. z nieruchomości stanowiącej jego własność bez stosownego zezwolenia. Fakt usunięcia drzewa został ustalony w sposób nie budzący wątpliwości, co stanowi podstawę do nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. Jednocześnie organ odwoławczy wyjaśnił, iż biorąc pod uwagę, że przedmiotem sprawy jest bez czarny, kwalifikowany zarówno jako krzew, jak też występujący w formie drzewa - przychyla się do stanowiska organu I instancji, że w rozpatrywanej sprawie usunięty bez czarny należało zakwalifikować jako drzewo. Z dokumentacji fotograficznej dołączonej do protokołu wynika jednoznacznie, że w tym przypadku bez czarny posiadał wyraźnie wykształcony jeden pień, o średnicy - co też wynika z tej dokumentacji - 15 cm mierzony na wysokości ścięcia. W ocenie Kolegium organ I instancji także prawidłowo dokonał wyliczenia kary pieniężnej. Wobec powyższego organ odwoławczy stwierdził, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa, postępowanie wyjaśniające przeprowadzono w sposób pozwalający na wydanie rozstrzygnięcia, zaś wyliczenie kary administracyjnej również dokonane zostało prawidłowo. Skargę na tą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie złożył R.B. wnosząc o zawieszenia kary. Skarżący podniósł, że pień krzewu nie został usunięty i z pnia wyrosło już kilka zdrowych pędów. Są one pielęgnowane i w okresie 3 lat krzew zostanie odtworzony. Skarżący wyjaśnił, że obumierający konar krzewu został zniszczony przez spadające konar drzew owocowych. Podniósł również, że to jego 17-letni syn podczas porządkowania ogrodu podjął samowolnie decyzję o usunięciu pnia krzewu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych – o ile ich naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. treść wydanej decyzji lub postanowienia. Przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowi, iż sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tak więc sąd administracyjny, nie będąc związany granicami skargi, ocenia legalność decyzji administracyjnej w szerokim zakresie niezależnie od trafności zarzutów sformułowanych w skardze jak i ponad te zarzuty – w razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego bądź postępowania mającego wpływ na wynik postępowania. Przepis art. 151 mówi z kolei, iż w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala. Kwestię dopuszczalności usuwania drzew i krzewów, zezwoleń, zasad uiszczania opłat oraz nakładania kar reguluje ustawa z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 92, poz. 880 ze zm.). Przepis art. 88 ust. 1 pkt 2 tej ustawy stanowi, iż wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia. Kara pieniężna za usunięcie drzew bez zezwolenia należy do kategorii tzw. deliktów administracyjnych, co oznacza, że jest wymierzana w razie zaistnienia takiego stanu faktycznego, z jakim ustawa wiąże odpowiedzialność. Organ administracji dokonuje jedynie stwierdzenia faktów i jeżeli ustali naruszenie prawa, ma obowiązek zastosować ściśle określone sankcje. Bez znaczenia dla bytu tej odpowiedzialności pozostają pobudki czy motywy, jakimi kieruje się osoba usuwająca drzewo, nie ma również znaczenia jej stan świadomości co do bezprawności takiego działania. Zgodnie dyspozycją art. 88 ust 3 - termin płatności administracyjnych kar pieniężnych wymierzonych na podstawie ust. 1 odracza się na okres 3 lat, jeżeli stopień uszkodzenia drzew lub krzewów nie wyklucza zachowania ich żywotności oraz możliwości odtworzenia korony drzewa i jeżeli posiadacz nieruchomości podjął działania w celu zachowania żywotności tych drzew lub krzewów. Przepis art. 88 ust 4 stanowi z kolei, iż kara jest umarzana po upływie 3 lat od dnia wydania decyzji o odroczeniu kary i po stwierdzeniu zachowania żywotności drzewa lub krzewu albo odtworzeniu korony drzewa. Zastosowanie instytucji odroczenia wymierzonej kary i możliwość jej umorzenia, uwarunkowane jest zatem od spełnienia dwóch przesłanek, po pierwsze stopień uszkodzenia drzew nie wyklucza zachowania ich żywotności oraz możliwości odtworzenia korony drzewa, po drugie posiadacz nieruchomości podjął działania w celu zachowania żywotności tych drzew. Przepisy te nie mają zastosowania w niniejszej sprawie, gdyż z materiału dowodowego jasno wynika, że przedmiotowy bez został ścięty, a nie uszkodzony a zatem już pierwsza z tych przesłanek nie jest spełniona, gdyż brak możliwości odtworzenia korony drzewa. Sąd zwraca uwagę, iż przepis art. 83 ust. 1 w/w ustawy stanowi, iż usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić, po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta na wniosek posiadacza nieruchomości. Jeżeli posiadacz nieruchomości nie jest właścicielem - do wniosku dołącza się zgodę jej właściciela. Nie jest wymagane uzyskanie zezwolenia na wycięcie w stosunku do drzew i krzewów: w lasach, owocowych, z wyłączeniem rosnących na terenie nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków oraz w granicach parku narodowego lub rezerwatu przyrody - na obszarach nieobjętych ochroną krajobrazową, na plantacjach drzew i krzewów, których wiek nie przekracza 5 lat, usuwanych w związku z funkcjonowaniem ogrodów botanicznych lub zoologicznych, usuwanych na podstawie decyzji właściwego organu z obszarów położonych między linią brzegu, a wałem przeciwpowodziowym lub naturalnym wysokim brzegiem, w który wbudowano trasę wału przeciwpowodziowego, z wałów przeciwpowodziowych i terenów w odległości mniejszej niż 3 m od stopy wału, które utrudniają widoczność sygnalizatorów i pociągów, a także utrudniają eksploatację urządzeń kolejowych albo powodują tworzenie na torowiskach zasp śnieżnych, usuwanych na podstawie decyzji właściwego organu, stanowiących przeszkody lotnicze, usuwanych na podstawie decyzji właściwego organu. Wymienione wyżej przypadki, w których usunięcie drzewa nie wymaga zezwolenia określone są w art. 83 ust. 6 ustawy o ochronie przyrody. Jest to katalog zamknięty, stanowiący zbiór wyjątków od zasady wprowadzającej obowiązek uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew i krzewów. W rozpatrywanej sprawie żadna z powyższych okoliczności zwalniających z obowiązku uzyskania zezwolenia nie miała miejsca. Ponadto zwrócić należy uwagę, iż regulacje zawarte w przepisie art. 86 ust. 1 pkt 1-13 ustawy o ochronie przyrody określają sytuacje, w których nie pobiera się opłaty za usunięcie drzew lub krzewów w związku z uzyskaniem zezwolenia, o którym mowa w art. 88 ust.1 pkt 2 ustawy. Stwierdzić jednak należy, że art. 86 ust.1 pkt 4 ustawy, według którego nie pobiera się opłat za usunięcie drzew, które zagrażają bezpieczeństwu ludzi lub mienia w istniejących obiektach budowlanych, nie zwalnia od obowiązku uzyskania zezwolenia na usunięcie takich drzew. Za taką wykładnią przepisów art. 86 ust. 1 ustawy, a co za tym idzie za wymierzeniem administracyjnej kary pieniężnej w przypadkach określonych w art. 86 ust. 1 ustawy, opowiada się orzecznictwo i piśmiennictwo (wyrok NSA z 31 stycznia 2008 r., sygn. akt II OSK 1970/06, wyrok NSA z 12 lutego 2008 r., sygn. akt II OSK 2034/06). Z tych względów argumentacja skarżącego zmierzająca do wykazania, że usunięcie drzewa było usprawiedliwione ze względu na zagrożenie jakie stwarzało drzewo dla fundamentów budynku nie może być uznana za zasadną. Stwierdzić też należy, że kara nałożona na skarżącego obliczona została zgodnie z przepisami art. 89 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody oraz rozporządzeń Ministra Środowiska z dnia 22 września 2004r. w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew i krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni, zadrzewień albo drzew lub krzewów (Dz. U. nr 219, poz. 2229) i z dnia 13 października 2004r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew (Dz. U. nr 228, poz. 2306), a także obwieszczenia Ministra Środowiska z 16 października 2007r. w sprawie stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów oraz kar za zniszczenie zieleni na rok 2008 (M.P. nr 77, poz. 828). Organ pierwszej instancji w decyzji wskazał gatunek drzewa, obwód pnia, stawkę za 1 cm obwodu pnia, współczynnik różnicujący stawki w zależności od obwodu pnia, oraz wysokość opłaty i wysokość kary, a także podstawę prawną i sposób wyliczenia. W ocenie Sądu przedstawiony sposób obliczenia administracyjnej kary pieniężnej jest prawidłowy i odpowiadający wymogom ustawy o ochronie przyrody. Zdaniem Sądu organy administracyjne prawidłowo oceniły także postępowanie skarżącego i nie dały wiary jego wyjaśnieniom, co do podanych faktów. Zgromadzona w sprawie dokumentacja fotograficzna jednoznacznie wskazuje, że przedmiotowy bez nie był uszkodzony, jak twierdzi skarżący. Tym samym nie może znaleźć zastosowania przepis art. 86 § 9 ustawy o ochronie przyrody, zgodnie z którym nie pobiera się opłaty za usuniecie drzew, które obumarły lub nie rokują szansy na przeżycie, z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości. Zresztą jak mowa o tym wyżej, zwolnienie z opłaty za wycięcie drzewa nie zwalnia strony z obowiązku uzyskania pozwolenia na wycięcie i nie stanowi okoliczności uwzględnianej przy wymierzaniu kary pieniężnej za ścięcie drzewa bez zezwolenia. Podobnie nie może znaleźć zastosowania przepis art. 88 § 6 powołanej ustawy, zgodnie z którym karę nałożoną za zniszczenie terenów zieleni umarza się w całości, jeżeli posiadacz nieruchomości odtworzył w najbliższym sezonie wegetacyjnym zniszczony teren zieleni. W niniejszej sprawie, nie doszło bowiem do zniszczenia terenów zieleni lecz do wycięcia drzewa. Sąd zwrócił również uwagę na rozbieżności jakie występują w twierdzeniach skarżącego. W skardze złożonej do tut. Sądu podnosi on, iż to jego syn podjął samowolną decyzję o usunięciu pnia bzu. Tymczasem w piśmie z dnia [....] 2008r. skierowanym do Urzędu Miast K. , skarżący podaje, iż w trakcie ciężkiej pracy przy wycinaniu drzew, nie zdawał sobie sprawy, że łamie prawo. Okoliczność ta, próba wprowadzenia sądu w błąd co do osoby która dopuściła się wycięcia drzewa, nie może ujść uwadze sądu. Okoliczność ta byłaby bowiem istotna przy ustalaniu odpowiedzialności skarżącego za wycięcie drzewa, bo skoro nie on sam wyciął drzewo, ani na też drzewo nie zostało wycięte na jego polecenie, nie może on za ten czyn ponosić administracyjnej odpowiedzialności deliktowej. Tym niemniej wyjaśnienia skarżącego, zdaniem sądu, mijają się z prawdą. Świadczy o tym nie tylko pismo o którym mowa wyżej, ale także jego wyjaśnienia składane przez niego przed organem administracji oraz treść odwołania. Wobec powyższego zarzuty skarżącego uznać należało za niezasadne, a wskazane przyczyny, które spowodowały usunięcie drzewa za prawnie bezskuteczne. Z tych też względów, uznając iż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, Sąd w oparciu o przepis art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak na wstępie.