II SA/Kr 1350/12

sygn. akt II SA/Kr 1350/12 Kraków, dnia 10 września 2013r. POSTANOWIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym : Przewodniczący: Sędzia WSA Aldona Gąsecka - Duda po rozpoznaniu w dniu 10 września 2013r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 6 lipca 2012 r. Nr: [...] w przedmiocie ustalenia opłaty adiacenckiej postanawia: oddalić wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata. Postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte wskutek skargi W.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] lipca 2012 r. Nr: [...] w przedmiocie ustalenia opłaty adiacenckiej. Postanowieniem z dnia 9 stycznia 2013r. referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oddalił wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowienie nie zostało zaskarżone przez W.P. . Wyrokiem z dnia 15 marca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie skargę W.P oddalił. W dniu 14 maja 2013 r. do skarżący złożył ponowny wniosek o zwolnienie go z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w całości ze względu na trudną sytuację materialną. Kolejnym wnioskiem dnia 7 czerwca 2013 r. skarżący rozszerzył zakres żądania domagając się obok zwolnienia od kosztów sądowych także ustanowienia na jego rzecz radcy prawnego lub adwokata z urzędu. Z oświadczenia zawartego w formularzach "PPF" wynika, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz córkami. W rubryce, w której należało podać stan majątkowy osób pozostających z wnioskodawcą we wspólnym gospodarstwie domowym skarżący wpisał "żona rozdzielność majątkowa". Jako źródło dochodów W.P. wskazał umowę o pracę na 1/8 etatu z wynagrodzeniem miesięcznym 162,22 zł. Wnioskodawca nie dysponuje żadnym majątkiem nieruchomym, nie posiada też zasobów pieniężnych, ani przedmiotów wartościowych. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżący podniósł, iż nie stać go na poniesienie kosztów sądowych oraz adwokackich bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Nie posiada on żadnych środków, aby pokryć te koszty we własnym zakresie. Pracuje na 1/8 etatu. Pozostaje na utrzymaniu rodziny. W wykonaniu zarządzenia z dnia 24 maja 2013r. wezwano skarżącego do uzupełnienia wniosku poprzez: wskazanie w jaki sposób zmieniła się jego sytuacja materialna w stosunku do stanu jaki istniał w momencie rozpoznania poprzedniego wniosku o przyznanie prawa pomocy (styczeń 2013 r.) oraz do nadesłania dokumentów potwierdzających tę zmianę, wykazanie stanu majątkowego oraz źródła i wysokości miesięcznych dochodów małżonki wnioskodawcy, kserokopii zeznania podatkowego skarżącego i jego żony za rok 2012, przedłożenie wykazów wszystkich posiadanych przez skarżącego i jego żonę rachunków bankowych i wyciągów obrazujących ich historię z okresu ostatnich 3 miesięcy wraz z aktualnym saldem, a także udokumentowanie aktualnymi rachunkami wysokości wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem rodziny (opłaty za prąd, gaz, wodę, ścieki, itp.) oraz określenie wysokości wydatków ponoszonych na wyżywienie, ubranie, ewentualne leczenie, telefon, edukację dzieci, itp. Skarżący poinformował, iż jego sytuacja finansowa się nie zmieniła, a z uwagi na kolejne pożyczki u ludzi na utrzymanie – pogorszyła się. Z żoną skarżący posiada rozdzielność majątkową, nie ma dostępu, ani wglądu w stan jej rachunków bankowych, dochodów i zeznań podatkowych, jak również rachunków potwierdzających wysokość ponoszonych kosztów na bieżące utrzymanie. Na dzień dzisiejszy żona skarżącego pokrywa koszty utrzymania, wynajmu i opłaca bieżące rachunki za media. Jak podał wnioskodawca, żona oświadczyła, że nie interesują ją żadne zobowiązania finansowe dotyczące osoby skarżącego i nie będzie ona spłacała żadnych jego długów i opłat, pod rygorem rozwodu i wyrzucenia go z wynajmowanego lokalu. Dochody skarżącego nie wystarczają nawet na śniadania. Nadal poszukuje pracy, która pozwoliłaby na pewną niezależność finansową. Dlatego nie stać go na ponoszenie opłat sądowych z obecnego dochodu. Do pisma strony załączone zostały kopie zeznań podatkowych PIT-37 za rok 2012 i za rok 2011 oraz zaświadczenie z dnia 24 czerwca 2013 roku o wysokości dochodów skarżącego. Postanowieniem z dnia 28 czerwca 2013r. referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oddalił wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata. Skarżący wniósł w terminie sprzeciw od powyższego postanowienia. Podniósł, że jego wynagrodzenie nie zmieniło się. Wskazał również, że nie ma możliwości uzyskania informacji o stanie majątkowym i wysokości dochodów żony, która nie chce mu takich danych podać, a on sam wiedzy na ten temat nie posiada. Wskazał, że jego żona utrzymuje całą rodzinę, ponosząc wszystkie koszty z tym związane. Nie zgadza się natomiast ponosić za niego kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 259 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zmianami-oznaczona dalej jako p.p.s.a.) - od postanowień, wydanych przez referendarza sądowego przysługuje sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Z brzmienia art. 260 p.p.s.a. wynika natomiast, iż w wypadku wniesienia sprzeciwu postanowienie, przeciwko któremu został wniesiony traci moc (wobec czego żądanie jego uchylenia, podniesione przez skarżącego, jest bezprzedmiotowe), a sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W myśl przepisu art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, przy czym prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2 tego przepisu), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.), zaś częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 4 p.p.s.a.). Natomiast zgodnie z przepisem art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej może nastąpić: w zakresie całkowitym- gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym- gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy w pierwszej kolejności wskazać, iż ponoszenie kosztów sądowych przez stronę jest zasadą, albowiem koszty te- a wśród nich wpis- są rodzajem daniny publicznej. Zasadą wynikającą z art. 84 Konstytucji jest powszechność i równość ponoszenia danin publicznych. Zwolnienie od ich ponoszenia strony oznacza przerzucenie ciężaru na budżet państwa, a w efekcie- na współobywateli, stąd powinno stanowić wyjątek (tak Naczelny Sąd Administracyjny w niepublikowanym postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 roku, FZ 478/04, a także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w postanowieniu z 7 września 2006 roku, II SA/Ol 588/06, Lex Omega nr 191863). Prawo pomocy jest instytucją, stworzoną z myślą o osobach, które z definicji nie są w stanie ponieść kosztów prowadzenia sprawy, nie rezygnując przy tym z koniecznego, niezbędnego dla egzystencji utrzymania, a odmowa przyznania tego prawa istotnie mogłaby zamknąć im drogę do sądu. Z przytoczonego wyżej brzmienia art. 246 § 1 p.p.s.a. wynika, że to na osobie zainteresowanej całkowitym bądź częściowym przyznaniem prawa pomocy ciąży obowiązek wykazania, iż poniesienie kosztów postępowania naraziłoby na uszczerbek utrzymanie ich oraz ich rodziny. Zatem w zakresie ustalenia, czy w danej sprawie zachodzą przesłanki do udzielenia prawa pomocy osoba wnioskująca winna współpracować z sądem administracyjnym, jeżeli nie poprzez wskazanie wszelkich okoliczności istotnych dla oceny jej stanu majątkowego, co przynajmniej realizując wszelkie wezwania sądu o uzupełnienie brakujących danych i dokumentów. W wypadku braku pełnej współpracy wnioskodawcy, skutki nie wykazania okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia o prawie pomocy będą obciążać właśnie jego. Do postanowień w przedmiocie przyznania prawa pomocy stosuje się także art. 165 p.p.s.a., zgodnie z którym postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Z powyższego wynika, że w niniejszej sprawie na W.P. ciążył obowiązek wykazania zarówno zaistnienia przesłanek, uzasadniających przyznanie mu prawa pomocy, jak też wykazania, że okoliczności, istotne z punktu widzenia treści art. 246 § 1 p.p.s.a. uległy zmianie od czasu wydania poprzedniego postanowienia w tym przedmiocie, tj. od dnia 9 stycznia 2013r. Żadnego z tych obowiązków skarżący nie zrealizował. Uznać należy, że W.P. nie wykazał, aby nie był w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści jego oświadczeń wynika, że całość kosztów utrzymania rodziny ponosi jego żona. Zgodnie z tymi oświadczeniami uiszczenie kosztów postępowania nie może mieć negatywnego wpływu na utrzymanie pozostałych członków rodziny. Skoro żona utrzymuje także skarżącego, również w jego przypadku nie zachodzi niebezpieczeństwo uszczerbku koniecznego utrzymania. Skarżący nie zrealizował wezwania referendarza do uściślenia podanych informacji oraz przedstawienia dokumentów. Należy wyraźnie zaznaczyć, że niezależnie od braku danych i dokumentów, dotyczących majątku i zarobków żony (skarżący wskazywał, że żona odmawia ich udostępnienia), bez odpowiedzi pozostało również wezwanie o przedstawienie wykazów i wyciągów z rachunków bankowych samego skarżącego. Ponadto skarżący nie wykazał, w jaki sposób jego sytuacja zmieniła się od czasu wydania poprzedniego postanowienia referendarza w przedmiocie prawa pomocy. Wręcz przeciwnie, z treści oświadczeń wynika, że sytuacja ta pozostała bez zmian. Tym samym nie można przyjąć, aby doszło do zmiany okoliczności sprawy, co umożliwiałoby orzeczenie w sposób odmienny, niż w postanowieniu z dnia 9 stycznia 2013r. Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia, za podstawę przyjmując art. art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 260 p.p.s.a.