II SA/Kr 1351/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Halina Jakubiec Sędziowie AWSA Dorota Dąbek WSA Tadeusz Wołek (spr.) Protokolant Monika Pilch po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2005 r. sprawy ze skargi A. N. na decyzję Wojewody [...] z dnia 11 kwietnia 2003 r Nr [...] w przedmiocie wymeldowania uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji Decyzją z dnia 11 kwietnia 2003 r.[...] Wojewoda [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z p. zm.) w związku z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. ewidencji ludności i dowodach osobistych ( Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 z p. zm.)po rozpatrzeniu odwołania złożonego przez A. N. od decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] 2003 r., [...] orzekającej o wymeldowaniu z pobytu stałego skarżącej z lokalu nr [...] w [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Z decyzją pierwszoinstancyjną nie zgodziła się A. N. i w złożonym odwołaniu do Wojewody [...] podnosiła, że nie jest prawdą jakoby trwale opuściła miejsce pobytu stałego. Powodem, dla którego nie przebywa w przedmiotowym lokalu jest konflikt z mężem natomiast lokal stanowi Jej centrum życiowe, ma tam swoją rodzinę. Podnosiła także, że brak zameldowania spowoduje, iż będzie osobą bezdomną i uniemożliwi Jej wejście do lokalu którego jest głównym najemcą a w konsekwencji doprowadzi do eksmisji całej rodziny przez właściciela tejże nieruchomości. Twierdziła także, że decyzja w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego spowoduje liczne komplikacje w życiu codziennym, pozbawi między innymi możliwości korzystania z ubezpieczenia zdrowotnego, uniemożliwi podjęcie pracy, czy też starań o świadczenia rentowe. Dlatego też wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Uzasadniając swoją decyzję Wojewoda wskazał,że zaskarżoną decyzją Wójta Gminy [...] z dnia [...] 2003 r., wydaną na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych orzeczono o wymeldowaniu z pobytu stałego A.N. z przedmiotowego lokalu albowiem spełnione zostały przesłanki warunkujące wymeldowanie.Organ II instancji stwierdził, że brak jest podstaw do zmiany czy uchylenia zaskarżonej decyzji ponieważ zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. zameldowanie jest jedynie rejestracją faktycznego miejsca pobytu osoby pod danym adresem. W świetle tego wyroku, organy administracyjne prowadząc postępowanie wyjaśniające badają jedynie fakt opuszczenia miejsca zameldowania przy jednoczesnym niedopełnieniu obowiązku wymeldowania się przez daną osobę. W związku z powyższym wymeldowanie osoby z pobytu stałego następuje wówczas, gdy postępowanie wyjaśniające wykaże, że osoba nie zamieszkuje w miejscu zameldowania. Konsekwencją opuszczenia przez osobę lokalu jest obowiązek wymeldowania,opuszczenie zaś winno mieć charakter dobrowolny i być trwałe. Z wnioskiem o wymeldowania A.N. z miejsca pobytu stałego, z budynku nr [...] wystąpiło Nadleśnictwo [...] z siedzibą w [...], w zasobach którego pozostaje nieruchomość podając w uzasadnieniu wniosku, że skarżąca utraciła prawo do zajmowania przedmiotowego mieszkania i od 2001 roku w nim nie mieszka. A.N. przesłuchana przed organem I instancji w dniu [...] 2003 r. wyjaśniła, iż w miejscu pobytu stałego, tj. w mieszkaniu nr [...] posiada rzeczy codziennego użytku i tam znajduje się Jej centrum życiowe. Dodała, że z powodu konfliktu z mężem, nie przebywa na stałe w miejscu zameldowania na pobyt stały natomiast mieszka u życzliwych znajomych lub córki. Jako adres do doręczeń wskazała miejsce zamieszkania córki. H. N. przesłuchiwany w dniu 7 stycznia 2003 r. podał, iż żona A. N. dysponuje wprawdzie kluczami do przedmiotowego lokalu i ma tam część swoich rzeczy, ale w nim nie mieszka. Sporadycznie do niego przychodzi, średnio raz w miesiącu kontaktuje się z małoletnim synem D., ale wizyty te mają charakter krótkotrwały. Dodał również, że nie jest Mu znane aktualne miejsce zamieszkania żony. Okoliczność niezamieszkiwania A. N. w miejscu pobytu stałego potwierdzona została poprzez przeprowadzone przez Komendę Powiatową Policji w [...] kontrole dyscypliny meldunkowej. W ich wyniku ustalono, że nie przebywa w miejscu pobytu stałego od dłuższego czasu, sporadycznie do niego przychodzi w celu odwiedzin syna, ale nigdy nie nocuje w tym mieszkaniu. Te informacje uzyskano od H. N. oraz od sąsiadów. W tym stanie rzeczy zdaniem organu II instancji nie budzi wątpliwości, że pozostawienie przez A. N. w miejscu pobytu stałego części swoich rzeczy osobistego użytku, jak również sporadyczne do niego przychodzenie mające charakter odwiedzin, nie może być poczytane za faktyczne zamieszkiwanie w przedmiotowym mieszkaniu, które niweczyłoby przesłankę opuszczenia tego lokalu przewidzianą w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania natomiast w sprawie poza sporem zdaniem organu II instancji pozostaje, że A.N. nie mieszka w miejscu zameldowania na pobyt stały. Kwestia zamiaru ponownego zamieszkania w miejscu pobytu stałego jest wątpliwa, skoro opuściła przedmiotowy lokal ze względu na konflikt z mężem, a jak dotąd nie podejmowała żadnych działań odnośnie ponownego, wspólnego zamieszkania.Przepisy z zakresu ewidencji ludności i dowodów osobistych mają charakter porządkowy i podstawowym celem tych przepisów jest aktualizacja danych o miejscu pobytu osób, które winny być zgodne ze stanem faktycznym.Jeżeli jednak w przyszłości zdaniem organu A. N. dojdzie do porozumienia z mężem w kwestii wspólnego zamieszkania i ponownie w przedmiotowym mieszkaniu zamieszka, wówczas sprawa zameldowania będzie otwarta. Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w [...] od powyższej ostatecznej decyzji organu II instancji złożyła A.N. ponownie wskazując, że nie opuściła dobrowolnie i trwale swojego miejsca zameldowanie ponieważ zmusił ją do tego konflikt z mężem i poszukiwanie pracy poza miejscem zamieszkania.W chwili obecnej konfikt ten został złagodzony w ten sposób,że zostały ustalone warunki korzystania z mieszkania co umożliwia jej przebywanie w nim i nocowanie.Dlatego też uważa,że przebywa pod przedmiotowym adresem z zamiarem stałego zamieszkiwania.Ponadto decyzje organów meldunkowych pozbawiają ją możliwości korzystania ze świadczeń służby zdrowia,praw osoby bezrobotnej i uporządkowania życia rodzinnego. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując motywy wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Sprawy w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r i postępowanie nie zostało zakończone zgodnie z art.97 §1 Przepisów wprowadzających ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r , Nr 153, poz.1271 ze zm.) , podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r.,Nr 153, poz.1270 ) . Stosownie do art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r.,Nr 153, poz.1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem . Oznacza to , że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji i usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy , gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania , że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art.145§ 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 3 § 1 i art. 134 § 1 tej ustawy Sąd Administracyjny bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego nie będąc w sprawowaniu tej kontroli związany granicami skargi. W konsekwencji Wojewódzki Sąd Administracyjny - zgodnie z ustawowymi kompetencjami - badał , czy treść zaskarżonej decyzji jest zgodna z prawem i czy postępowanie prowadzące do jej wydania było niewadliwe i rzetelne. Z tego punktu widzenia skardze nie można odmówić trafności a organy prowadzące postępowanie naruszyły prawo w zakresie poniżej wskazanym. Słusznie organ II instancji rozpatrując sprawę w wyniku złożonego odwołania stwierdził, że zgodnie z treścią art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych zmodyfikowanego wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. ( Dz. U. z 2002 r, Nr 78, poz. 716) zameldowanie jest jedynie rejestracją faktycznego miejsca pobytu osoby pod danym adresem. W świetle powyższego wyroku i zgodnie ze wskazanym przepisem organy administracyjne prowadząc postępowanie wyjaśniające badają fakt opuszczenia miejsca zameldowania przy jednoczesnym niedopełnieniu obowiązku wymeldowania się przez daną osobę. W związku z powyższym wymeldowanie osoby z pobytu stałego na wniosek strony lub z urzędu następuje wówczas, gdy postępowanie wyjaśniające wykaże, że osoba nie zamieszkuje w miejscu zameldowania. Konsekwencją opuszczenia przez osobę lokalu jest obowiązek wymeldowania i to niezależnie od przeciwwskazań socjalnych do podjęcia takiej decyzji na które powoływała się skarżąca,opuszczenie zaś winno mieć charakter dobrowolny i być trwałe. Zebrany w rozpoznawanej sprawie materiał dowodowy w postaci zeznań H. N., A. N. w powiązaniu z wynikami kontroli meldunkowej został jednak oceniony z przekroczeniem granic swobodnej oceny dowodów wynikającej z treści art.80 kodeksu postępowania administracyjnego albowiem żaden ze wskazanych dowodów nie wskazywał na zachodzenie przesłanek dobrowolności i trwałości opuszczenia przez skarżącą przedmiotowego miejsca pobytu stałego co mogłoby stanowić podstawę do podjęcia decyzji o wymeldowaniu w oparciu o przepis art.15 ust.2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.Ze wskazanych zeznań wynikało bowiem,że skarżąca wprawdzie opuściła przedmiotowy lokal ale uczyniła to na skutek konfliktu z mężem co podważa przesłankę dobrowolności i to niezależnie od tego czy konflikt ograniczył się tylko do płaszczyzny emocjonalnej doprowadzając skarżącą do podjęcia decyzji o opuszczeniu lokalu.Na brak przesłanki trwałości opuszczenia lokalu wskazuje to,że skarżąca ma klucze do mieszkania,posiada w nim swoje rzeczy osobiste,odwiedza małoletniego syna co najmniej jeden raz w miesiącu.Opuszczenie miejsca pobytu stałego w rozumieniu przepisów ustawy z 10 kwietnia 1974 r.o ewidencji ludności i dowodach osobistych jednoznacznie wiąże się z definitywnym i całkowitym usunięciem z zajmowanego mieszkania wszystkich przedmiotów służących do codziennego życia i skoncentrowaniem swojego centrum życiowego poza miejscem pobytu stałego. Dowolne bo sprzeczne z zasadami doświadczenia życiowego i racjonalnego rozumowania w rozpoznawanej sprawie było przyjęcie,że nie ma zamiaru stałego przebywania pod wskazanym adresem w rozumieniu art.6 ust.1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych skarżąca tylko z tego powodu,że nie nocowała w mieszkaniu.Wytłumaczenia tego ostatniego faktu należałoby poszukiwać w powiązaniu właśnie ze wskazywanym przez skarżącą konflikcie małżeńskim zwłaszcza,że nie zostały zebrane w toku postępowania dowody świadczące o tym,że małżonkowie Nita podjęli jakiekolwiek kroki prawne dotyczące dalszego istnienia ich związku małżeńskiego z czym mogłaby się wiązać możliwość prawnego uregulowania wspólnego zamieszkiwania a jednocześnie wskazywać na przesłankę trwałości opuszczenia mieszkania.Nie został również zebrany materiał dowodowy wskazujący na to,że skarżąca przeniosła swoje centrum codziennego życia w inne miejsce skoro wskazała,że mieszka u życzliwych znajomych lub u córki. Jako dowolne należy traktować ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym ale niekompletnym czy nie w pełni rozpatrzonym.Zarzut dowolności zostaje wykluczony dopiero ustaleniami dokonanymi w całokształcie materiału dowodowego (art.80 kpa),zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący (art.77 § 1 kpa)a więc przy podjęciu wszelkich kroków zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego,jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści(wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4.07.2001 r.sygn.I S.A. 1768/99 LEX nr 54171). Dlatego też stwierdzając, że naruszone zostały przepisy prawa materialnego i postępowania powyżej opisane co miało wpływ na wynik sprawy ,Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji na podstawie art.145 §1 pkt 1 a oraz c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy meldunkowe powinny ponownie rozważyć zebrany dotychczas w sprawie materiał dowodowy po uzupełnieniu go zgodnie z zasadami wskazanymi powyżej.