II SA/Kr 1357/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Irla Sędziowie: NSA Anna Szkodzińska NSA Joanna Tuszyńska (spr.) Protokolant: starszy sekretarz sądowy Katarzyna Zbylut po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 maja 2018 r. sprawy ze skargi M. M. i J. M. na decyzję nr [...] [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia 11 września 2017 r., znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] na rzecz skarżących M. M. i J. M. kwotę 500,00 zł (pięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Sygn. akt II SA/Kr [...] Uzasadnienie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...] - ziemskiego w K. decyzją z dnia 21.10.2016 r., na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14.06.1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016r. poz. 23 ze zm.), umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjne w przedmiocie "otworów okiennych w ścianie północnej budynku mieszkalnego usytuowanego na dz. nr [...] w m. Z. , gm. Z.". W uzasadnieniu organ podał, że z akt postępowania kontrolno-wyjaśniającego zarejestrowanego pod znakiem: [...] wynika, że właścicielki budynku mieszkalnego usytuowanego na działce nr [...] w Z. przedstawiły oryginalne dokumenty świadczące o tym, że otwory okienne (a nie luksfery) w ścianie północnej przedmiotowego budynku istniały w zatwierdzonym projekcie technicznym znak: [...] z dnia 23.12.1974 r. Ponadto w trakcie oględzin przeprowadzonych w dniu 26.08.2016 r. stwierdzono, że cztery okna w ścianie północnej są w niezmienionym stanie od czasu poprzedniej kontroli przeprowadzonej w dniu 22.07.2008 r. Taki stan rzeczy uzasadnia umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego. Odwołanie od powyższej decyzji zostało wniesione przez M. M. i J. M.. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...].2017 r., znak: [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a. umorzył postępowanie odwoławcze. W uzasadnieniu organ II instancji podał, że przedmiotowa decyzja odnosi się jedynie do legitymacji procesowej skarżącego J. M.. Wyjaśnił, że w pierwszej kolejności jest zobowiązany ustalić dopuszczalność odwołania (w tym, czy wniesione zostało przez stronę postępowania), a w dalszej kolejności badać zachowanie terminu do jego wniesienia. Zagadnienie dopuszczalności odwołania należy rozpatrywać w kontekście wymagań stawianych odwołaniu przez przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego lub przez przepisy szczególne. Niedopuszczalność odwołania może wynikać z przyczyn przedmiotowych, jak też z przyczyn podmiotowych. Odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych organ II instancji wyjaśnił, że stwierdzenie przez organ odwoławczy, że wnoszący odwołanie nie jest stroną w rozumieniu art. 28 K.p.a. następuje w drodze decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a. Decydującym kryterium uznania określonego podmiotu za stronę postępowania administracyjnego jest zatem wystąpienie interesu prawnego lub obowiązku prawnego wynikającego z przepisów prawa materialnego. Wobec powziętych wątpliwości co do przysługiwania J. M. statusu strony w postępowaniu, organ pismem z dnia 20.04.2017 r., znak: [...] wezwał go do przedstawienia w terminie 7 dni wyjaśnień jednoznacznie wskazujących na istnienie interesu prawnego. W odpowiedzi na wezwanie J. M. w piśmie z dnia 2.05.2017 r. wyjaśnił: "nasz interes prawny jest wspólny jako małżonków". Wobec powyższego, organ II instancji w oparciu o raport z rejestru gruntów ustalił, że na podstawie aktu własności ziemi AWZ [...] działka nr [...] w Z. stanowi własność M. M.. Dlatego też, skoro J. M. nie posiada żadnego tytułu prawnego do nieruchomości, to po jego stronie brak jest indywidualnego interesu prawnego w rozumieniu art.28 k.p.a. Decyzją z tego samego dnia Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, po rozpoznaniu odwołania wniesionego przez M. M., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. M. M. i J. M. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na decyzję Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego, zarzucając że decyzja jest nieobiektywna, stronnicza, skupia się jedynie na odwróceniu uwagi od nielegalnej przebudowy stodoły, budowy drugiego garażu i wymiany luksferów bloczków szklanych na okna euro przez M. W. i R. K.. W obszernej skardze skarżący wyrazili swoje niezadowolenie z prowadzonego przez organy nadzoru postępowania, które - w ich ocenie - nie reagują odpowiednio na samowole budowlane, jakie mają miejsce na działce nr [...] stanowiącej własność M. W. i R. K.. Wnieśli o obciążenie kosztami postępowania organu. W odpowiedzi na skargę, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt administracyjny według kryterium zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jego wydania. Zgodnie z przepisem art.3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanymi granicami skargi (art. 134 ustawy). Z art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Wskazać również należy, że zgodnie z przepisem art. 133 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, że sąd przy ocenie legalności decyzji lub postanowienia bierze pod uwagą okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia ( wyrok NSA W-wa z dnia 9.07.2008 r., sygn. II OSK [...], LEX nr 483232). Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie ze wskazanymi wyżej kryteriami, należało uznać, że zachodzą podstawy do jej uchylenia, choć zarzuty skargi, jako odnoszące się do kwestii merytorycznych nie mogły być rozpatrywane przez Sąd. Zaskarżona decyzja narusza przepis art.7, art.77, art.80 oraz art.75 k.p.a. w stopniu, który mógł mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. Stosownie do tych regulacji organ zobowiązany jest bowiem do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W tym celu winien on w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć materiał dowodowy. Obowiązek zebrania całego materiału dowodowego w postępowaniu administracyjnym oznacza, że organ administracji publicznej winien z własnej inicjatywy gromadzić w aktach dowody, które jego zdaniem będą konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy oraz dowody wskazane lub dostarczone przez strony, jeżeli mają one znaczenie dla sprawy. W postępowaniu administracyjnym ciężar dowodu spoczywa bowiem na organie, który w tym zakresie obowiązany jest między innymi do przeprowadzenia z urzędu dowodów służących ustaleniu stanu faktycznego sprawy, wystąpienia do strony z żądaniem przedstawienia dowodów na poparcie jej twierdzeń, czy też wystąpienia do innych organów lub instytucji o udzielenie będących w ich posiadaniu informacji bądź udostępnienie dokumentów, mogących przyczynić się do wyjaśnienia istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych. Jak wynika z przedłożonych akt administracyjnych, organ dysponował uproszczonym wypisem z rejestru gruntów dla działki nr [...], własności M. M. na podstawie AWZ [...]. W dokumencie tym wskazany został również PESEL skarżącej. Wynika z niego, że w dniu 4.11.1971 r. miała 24 lata, co oznacza, że mogła wówczas pozostawać w związku małżeńskim z J. M.. Akt własności ziemi nie ma charakteru konstytutywnego, a jedynie deklaratywny. Nabycie własności następuje z mocy prawa, a decyzja administracyjna stwierdza jedynie spełnienie ustawowych przesłanek i wystąpienie tego skutku. Na podstawie art.1 ust.1 ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych(Dz.U.1971.27.250) nieruchomości wchodzące w skład gospodarstw rolnych, znajdujące się w dniu wejścia w życie ustawy (4.11.1971 r.) w samoistnym posiadaniu rolników stają się z mocy samego prawa własnością tych rolników, jeżeli oni sami lub ich poprzednicy objęli te nieruchomości w posiadanie na podstawie zawartej bez prawem przewidzianej formy umowy sprzedaży, zamiany, darowizny, umowy o dożywocie lub innej umowy o przeniesienie własności, o zniesienie współwłasności albo umowy o dział spadku. Zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 16 listopada 1987 r. (III CZP [...], OSNCP [...]/62) nabyta na podstawie cytowanej ustawy przez jedno z małżonków nieruchomość rolna wchodzi w skład majątku wspólnego obojga małżonków, jeżeli w dacie wejścia w życie tej ustawy, stosunki majątkowe między małżonkami podlegały ustawowej wspólności majątkowej małżeńskiej. Tak więc ustalenie organu odwoławczego, że J. M. nie posiada żadnego tytułu prawnego do nieruchomości, z którego mógłby wynikać jego interes prawny w złożeniu odwołania, było przedwczesne. Na rozprawie skarżący oświadczył, że związek małżeński z M. M. zawarł 50 lat temu, to jest w 1968 r. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą organu odwoławczego będzie zatem ustalenie daty zawarcia małżeństwa przez M. i J. M. oraz czy stosunki majątkowe między małżonkami podlegały ustawowej wspólności majątkowej małżeńskiej. Gdyby tak było, J. M., tak jak i M. M. = miałby interes prawny w sprawie prowadzonej przez organy nadzoru budowlanego. Dlatego też, na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. c) orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art.200 p.p.s.a.