II SA/Kr 1360/15

Starszy Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2015r. na posiedzeniu niejawnym wniosku G.K. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 31 lipca 2015r. znak. [...] w przedmiocie odmowy odstąpienia od żądania zwrotu bonifikaty p o s t a n a w i a I. oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych , II. oddalić wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu . W dniu 16 listopada 2015r. skarżąca złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 31 lipca 2015r. wydaną w przedmiocie odmowy odstąpienia od żądania zwrotu bonifikaty. Skarżąca domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu z uwagi na fakt, iż aktualnie jest bezrobotna od 1 października 2015r. nie pracuje, zawiesiła działalność gospodarczą, od lutego 2015r. ma kłopoty zdrowotne. Podaje, iż przez 6 miesięcy była na zwolnieniu lekarskim. Zdaniem orzekającego, wniosek skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe samotnie. Utrzymuje się aktualnie z dochodów z wynajmu pokoju w kwocie 300 zł. Jako koszty i zobowiązania miesięczne skarżąca podaje : kredyt hipoteczny 1469,00 zł, czynsz najmu – magazyn 230 zł, media plus mieszkanie 600 zł, polisa na życie 230 zł, opłaty za telefon, internet 100 zł, rehabilitacja plus dojazdy 400 zł. Z akt sprawy wynika, iż skarżąca posiada mieszkanie o pow. 61 m2 i wartości 420 000 zł, mieszkanie o pow. 48 m2 o wartości 240 000 zł, oszczędności w wysokości 20 000 zł, akcje na kwotę 100 000,00 zł. Wnioskodawczyni nie wykazuje we wniosku o przyznanie prawa pomocy faktu posiadania wartościowych ruchomości. Podaje natomiast, iż jest właścicielem samochodu osobowego [...] Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych i przyznania kwalifikowanego zastępstwa prawnego stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy osoba wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 cyt. ustawy sformułowanie " gdy osoba wykaże " oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż pozostaje w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej strony – jej możliwości płatniczych i finansowych. Mając na uwadze powyższe, w ocenie orzekającego, skarżąca nie wykazała wystarczająco skutecznie, iż w obecnej sytuacji majątkowej, nie jest w stanie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie ponieść kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Skarżąca wykazała, iż obecnie nie pracuje a jedyny dochód jaki posiada to 300 zł z tytułu wynajmu mieszkania. Tymczasem koszty i zobowiązania miesięczne , które wskazała to kwota opiewająca na sumę 3029 zł. W żaden jednocześnie sposób nie wyjaśniła skąd bierze pieniądze na takie wydatki, ale dysproporcja jest rażąca i budzi wątpliwości co do faktycznego stanu majątkowego wnioskodawczyni. Ponadto skarżąca ma majątek w postaci 2 mieszkań, akcji, samochodu osobowego [...] . Wreszcie skarżąca posiada oszczędności w wysokości 20 000 zł , znacznie przekraczające wysokość należnych kosztów sądowych. Skarżąca nie ma też żadnych innych osób, nie otrzymujących własnego dochodu, na utrzymaniu. Każdy obywatel zamierzający wytoczyć sprawę sądową musi liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów sądowych. Nie można jednak pominąć także i tego, że wyłożenie kosztów przez stronę skarżącą jest tylko czasowe, bowiem w przypadku uwzględnienia jej skargi, zgodnie z art. 200, 203 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – będzie jej przysługiwało prawo domagania się zwrotu kosztów postępowania. Ponadto należy podkreślić, iż fakt spłaty zaciągniętych kredytów nie stanowi przesłanki do zwolnienia od kosztów, a spłata zobowiązań z tytułu zaciągniętych kredytów bankowych nie korzysta z pierwszeństwa zaspokojenia przed należnościami publicznoprawnymi. Zaciągnięte przez stronę kredyty świadczą o jej zdolnościach płatniczych, a przez to wyłączają możliwość przyznania jej prawa pomocy ( post. NSA z 28.06.2005r. II GZ 56/05 ). Odnosząc się również do wniosku o ustanowienie adwokata uznano, iż strona również nie wykazała w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia ew. pełnomocnika z wyboru w sprawie, szczególnie wobec okoliczności, iż jego udział na obecnym etapie postępowania nie jest konieczny. Orzekający, oceniając przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy w zakresie przyznania pełnomocnika bada jedynie sytuację materialną wnioskodawcy, a nie charakter, okoliczności sprawy, czy też potrzebę udziału w niej kwalifikowanego zastępcy procesowego. Skarżąca natomiast, przy posiadanym majątku, który nie służy jedynie do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, a skarżąca czerpie z niego korzyści poprzez wynajem pokoi, oszczędnościach w gotówce, a także w akcjach ( 100 000,00 zł ) , posiadanych dobrach materialnych tj. samochód [...] nie należy do osób ubogich, którym przysługiwałoby prawo pomocy. Zdaniem orzekającego, sytuacja materialno – finansowa skarżącej nie uzasadnia zatem przyznania jej prawa pomocy również w zakresie ustanowienia dla niej pełnomocnika z urzędu. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 oraz art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).