II SA/Kr 1361/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Lechowski Sędziowie : NSA Grażyna Danielec AWSA Dorota Dąbek ( spr.) Protokolant Dorota Hajto po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2005 r sprawy ze skargi Z. Ś. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia 13 maja 2002r Nr: [...]. w przedmiocie choroby zawodowej -uchyla zaskarżoną decyzję wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji- Uzasadnienie. Decyzją z dnia 13 maja 2002r., nr [...] ., Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] marca 2002r., nr [...] ., którą orzeczono o braku podstaw do stwierdzenia u Z. Ś. choroby zawodowej narządu słuchu. Decyzję organu I instancji oparto na podstawie art. 12 ust. 1 Ustawy z 14 marca 1985r. o Inspekcji Sanitarnej, art. 104 kpa oraz §10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983r. w sprawie chorób zawodowych, jak również rozpoznania dokonanego przez [...] Ośrodek Medycyny Pracy w [...] oraz Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w [...] . W uzasadnieniu zaś wskazano, że Z. Ś. była nauczycielem, rozpoznane jednak u niej schorzenia nie spełniają kryteriów do uznania ich zawodowej etiologii, w związku z czym brak jest podstaw do stwierdzenia chorób zawodowych. Z treścią tej decyzji nie zgodziła się Z. Ś.. W swoim odwołaniu powołała się m.in. na rozpoznanie u niej choroby zawodowej dokonane przez Przychodnię w Krakowie przy ul. [...] , w badaniach komputerowych u profesora specjalisty otolaryngologa w [...] oraz Szpitalu Specjalistycznym im. [...] . W wyniku rozpatrzenia jej odwołania organ II instancji utrzymał decyzję organu I instancji w mocy, powołując jako podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia art. 138 §1 pkt 1 kpa w związku z art. 5 punkt 4a ustawy z dnia 14.03.1985r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej oraz §10 ust. 1 i 3 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983r. w sprawie chorób zawodowych. W uzasadnieniu decyzji organu II instancji podniesiono, że Z. Ś. w latach 1968-79 oraz [...] .09.1997-[...] .11.1997r. pracowała jako nauczycielka na stanowisku obciążonym nadmiernym wysiłkiem głosowym. W wydanym w dniu [...] .12.2000r. orzeczeniu [...] Ośrodka Medycyny Pracy w [...] orzeczono o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu głosu, nie stwierdzono bowiem zmian chorobowych strun głosowych charakterystycznych dla ich uszkodzenia nadmiernym wysiłkiem głosowym. Także orzeczeniem z dnia [...] .12.2001 r. Instytut Medycyny Pracy w [...] orzekł o braku podstaw do rozpoznania zawodowej choroby narządu głosu w uzasadnieniu wskazując, że nie stwierdzono u pacjentki patologicznych zmian organicznych typowych dla skutków nadmiernego obciążenia wysiłkiem głosowym. Ponieważ wydane w przedmiotowej sprawie orzeczenia lekarskie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej przez dwie jednostki służby zdrowia uprawnione do rozpoznawania chorób zawodowych, w tym IMP w [...] , który jest jednostką drugiego szczebla diagnostyczno - orzeczniczego rozstrzygającego w sprawach spornych i wątpliwych, są zgodne co do braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny, zważywszy na przepis § 1 0, ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, nie znalazł podstaw do zmiany decyzji organu I instancji. W skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie skardze na powyższą decyzję Z. Ś. kwestionuje wyniki przeprowadzonych badań lekarskich. Powołuje się też ponownie m.in. na rozpoznanie u niej choroby zawodowej dokonane przez Przychodnię w Krakowie przy ul. [...] , w badaniach komputerowych u profesora specjalisty otolaryngologa w [...] oraz Szpitalu Specjalistycznym im. [...] . W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu swojej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi podniesiono, że jednostki służby zdrowia powołane przez skarżącą w skardze nie są właściwymi w świetle §7 Rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych do rozpoznawania takich chorób. Ze skargi jednakże wynika, że skarżąca przedłożyła dokumentację medyczną z tych placówek podczas pobytu w szpitalu Instytutu Medycyny pracy w [...] . Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271), sprawy w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnvmi. Skarga w niniejszej sprawie została złożona w 2002r., a więc przed dniem 1 stycznia 2004r. W konsekwencji podlega rozpoznaniu zgodnie z wyżej wskazaną zasadą. W ocenie sądu wydane w niniejszej sprawie decyzje administracyjne naruszają prawo. Stosownie do §1 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów dnia 18.11.1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 65, poz. 294 z późn. zm.), "za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy". Na pojęcie choroby zawodowej składają się zatem dwa elementy: istnienie schorzenia wymienionego w przedmiotowym wykazie oraz istnienie związku przyczynowego objętej wykazem choroby z warunkami wykonywanej pracy. W pozycji 7 wykazu chorób zawodowych wymieniono "Przewlekłe choroby narządu głosu związane z nadmiernym wysiłkiem głosowym (guzki śpiewacza, niedowłady strun głosowych, zmiany przerostowe)". Jeżeli zatem u danej osoby stwierdzone zostanie tego typu schorzenie, stanowi ono chorobę zawodową w rozumieniu cytowanych przepisów, o ile spowodowane zostało działaniem czynników szkodliwych w środowisku pracy. Zgodnie z treścią § 10 cyt. powyżej Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983r. w sprawie chorób zawodowych, podstawą wydania przez inspektora sanitarnego decyzji w sprawie choroby zawodowej jest orzeczenie lekarskie wydane przez upoważnioną jednostkę służby zdrowia i wyniki dochodzenia epidemiologicznego. Opierając się na orzeczeniach lekarskich, orzekające w niniejszej sprawie organy administracyjne stwierdziły, że skoro dwie upoważnione do rozpoznawania chorób zawodowych jednostki służby zdrowia nie znalazły podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, również inspektor sanitarny nie mógł wydać pozytywnej decyzji. Podnieść jednak należy, że przedmiotowe orzeczenia lekarskie wydawane na użytek postępowania w sprawie chorób zawodowych są w istocie opiniami w rozumieniu art. 84 §1 kpa (tak m.in. NSA w wyroku z 21 września 2001 r., sygn. akt I S. A. 2870/00; z dnia 14 kwietnia 1999r., sygn. akt I S.A. 1931/98; z dnia 5 listopada 1998r., sygn. akt I S.A. 1200/98, LEX nr 45833) i jak każdy dowód winny być przez organ wszechstronnie ocenione. Bez tej opinii bądź sprzecznie z tą opinią organ administracji nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych. Nie oznacza to zwolnienia organu orzekającego od obowiązku objęcia zakresem orzekania biegłych wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności wymagających wiedzy fachowej oraz dokonania oceny opinii biegłego w granicach wskazanych w art. 80 kpa. Tymczasem w niniejszej sprawie wymogi te nie zostały spełnione. Pomimo podniesionego w odwołaniu zarzutu sprzeczności poczynionych na użytek niniejszego postępowania przez biegłych ustaleń w orzeczeniach lekarskich obu instancji z wynikami badań innych lekarzy, na które powołała się odwołująca w odwołaniu, nie przeprowadzono w tym zakresie żadnego postępowania wyjaśniającego. Z żadnego ze zgromadzonych w sprawie dokumentów nie wynika, że biegli wydający opinie w niniejszej sprawie dysponowali wynikami badań o których pisze odwołująca się. Biegli nie ustosunkowali się do tych badań wydając swoją opinię. Nie ma o tym wzmianki w uzasadnieniach żadnego z orzeczeń lekarskich. Także w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji administracyjnych organ w ogóle nie ustosunkował się do tego zarzutu odwołania. Organy administracyjne nie ustosunkowały się też w ogóle do treści diagnozy postawionej przez Szpital Specjalistyczny im. [...] w piśmie z dnia [...] .02.2002r. oraz zawartego w nim wniosku o ponowne badanie lekarskie w kierunku choroby zawodowej. Na znajdującej się w aktach sprawy kopii tego pisma znajduje się nieprawidłowe stwierdzenie [...] Ośrodka Medycyny Pracy, że ponowne badanie lekarskie nie jest możliwe, a odwołanie przysługuje do sądu pracy. Także do tego organy administracyjne się nie ustosunkowały w swoich decyzjach. Należy zatem przyjąć, że w niniejszej sprawie nie przeprowadzono należycie postępowania wyjaśniającego. Ponieważ w sprawie istniały podnoszone przez stronę wątpliwości co do stanu faktycznego, organ administracyjny zobowiązany był je wyjaśnić samodzielnie lub też poprzez wezwanie biegłych lekarzy do uzupełnienia opinii w kierunku przez siebie wskazanym bądź przez zasięgnięcie opinii innej placówki naukowej służby zdrowia z zakreśleniem jej okoliczności, jakie winny być w opinii ustalone. Orzekające w niniejszej sprawie organy administracyjne nie wykonały tego obowiązku, wobec powyższego przyjąć należy, że decyzje organów obu instancji zapadły bez należytego wyjaśnienia sprawy, co naruszyło art. 7 i art. 77 § 1 kpa. Zastrzeżenia budzą też zbyt lakoniczne uzasadnienia decyzji organu I i II instancji, które nie spełniają wymogów art. 107 §3 kpa. Jak już wspomniano, organ w ogóle nie ustosunkował się do zarzutów odwołania dotyczących wyników badań lekarskich o których była mowa w odwołaniu. Brak ten nie może być sanowany stwierdzeniem odpowiedzi na skargę, że tymi wynikami badań dysponował Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w [...] . Należy również podkreślić, że organ administracyjny nie może oprzeć swojego rozstrzygnięcia na opinii lekarskiej lakonicznej, nie zawierającej przekonywającego uzasadnienia. Tymczasem w niniejszej sprawie orzeczenia lekarskie nie spełniają wskazanych powyżej wymogów. Zwłaszcza uzasadnienie pierwszego z orzeczeń lekarskich jest zbyt lakoniczne. Nie można uznać, że w sposób wyczerpujący i przekonywujący uzasadniona została treść dokonanego rozpoznania. Nawet gdyby przyjąć, że rzeczywiście wyniki badań, o których pisze skarżąca były udostępnione lekarskiej jednostce orzeczniczej II instancji, to biegli w ogóle nie ustosunkowali się do tych wyników. Wadą przeprowadzonego w niniejszej sprawie postępowania jest również naruszenie przez organ obowiązku pouczenia strony o prawie zapoznania się z aktami sprawy i złożenia końcowego oświadczenia. Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądu administracyjnego (por. m.in. wyrok NSA z 5 kwietnia 2001r., II SA 1095/00, LEX nr 53441 oraz wyrok NSA z 17 lipca 2003r., SA/Bd 1271/03, ONSA 2004/2/83) brak w aktach sprawy końcowego oświadczenia strony oraz dowodu, że organ prowadzący postępowanie pouczył stronę o przysługującym jej prawie, uzasadnia wniosek, że organ naruszył obowiązek ustalony w art. 10 §1 kpa. Przeprowadzone zatem w przedmiotowej sprawie postępowanie administracyjne było dotknięte wadami. Powyższe uchybienia proceduralne mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 litera c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stanowią zatem przesłankę do uchylenia decyzji obu instancji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy administracyjne winny w sposób prawidłowy i wyczerpujący przeprowadzić postępowanie administracyjne poprzedzające wydanie rozstrzygnięcia w przedmiocie choroby zawodowej, uwzględniając w tym zakresie zawarte powyżej wskazówki Sądu. Dopiero wydane w oparciu o takie postępowanie rozstrzygnięcie nie będzie obarczone wadami prawnymi. Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł jak w sentencji.