II SA/Kr 1367/00

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 25 sierpnia 2004r Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia NSA Anna Szkodzińska (spr) Sędziowie : NSA Andrzej Niecikowski AWSA Mariusz Kotulski Protokolant : Grażyna Grzesiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 sierpnia 2004r sprawy ze skargi E. N. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] 2000 r., Nr [...] w przedmiocie nakazania rozbiórki I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji, II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na rzecz skarżącej E. N. kwotę 10 zł (dziesięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. II S.A./Kr 1367/00 Uzasadnienie Decyzją z dnia 7 marca 2000 r. znak [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 oraz art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane, nakazał E. N. dokonanie rozbiórki samowolnie wybudowanego budynku gospodarczego o konstrukcji drewnianej zlokalizowanego na działce nr 1 w S. W uzasadnieniu decyzji organ podał: W trakcie oględzin w dniu [...] kwietnia 1999 r. ustalono, że na działce nr 1 w S. znajduje się budynek mieszkalny oraz zabudowa gospodarcza. W południowo-zachodniej granicy działki znajduje się budynek gospodarczy drewniany o wymiarach 3,25 x 3,60 m i wysokości do okapu 1,60 m. Przebieg granicy południowo-wschodniej wyodrębnił się dopiero w wyniku podziału działki, co miało miejsce w 1966 r. Ściana w granicy została wzniesiona z bloczków żużlobetonowych. Dach jest jednospadowy o konstrukcji drewnianej prowizorycznej, pokryty dachówką i eternitem falistym. Obiekt nie ma fundamentów, użytkowany jest jako skład opału. Drewniane elementy konstrukcji oraz poszycia ścian posiadają wyraźne oznaki korozji biologicznej i porażenia przez grzyba domowego. Podczas ponownych oględzin w dniu [...] września 1999 r. ustalono, że przedmiotowy obiekt został zlokalizowany w zachodniej granicy działki. Ściana południowa i zachodnia do wysokości 1,45 m posiadają konstrukcję murowaną i zostały posadowione na fundamencie betonowym. Powyżej ściany te posiadają konstrukcję drewnianą. Natomiast ściany pozostałe wykonane zostały w całości w konstrukcji drewnianej, bez fundamentów. Stan budynku jest bardzo zły, stwierdzono widoczne ugięcia zarówno konstrukcji dachu, jak i wychylenie ścian. Ściany murowane mają widoczne spękania i rysy. Ściana wschodnia została przytwierdzona drutem do reszty obiektu. Konstrukcja dachu była przypadkowo wzmacniana przez nadbicia krokwi kawałkami desek Spadkobiercy zmarłych właścicieli T. K. i H. M. sami stwierdzili, że budynek nie nadaje się do remontu, lecz do rozbiórki. Przedmiotowy obiekt, zgodnie z oświadczeniem T. K., został wybudowany około roku 1946. Uczestnikami postępowania byli spadkobiercy zmarłych właścicieli nieruchomości, w tym E. N. Stan prawny nieruchomości nie jest uregulowany, ale jedynym użytkownikiem od lat 60-tych jest E. N. Ona sama podała, że działkę użytkuje od śmierci rodziców tj. od 1968 r., że dokonała spłat na rzecz reszty rodzeństwa. Organ stwierdził, że użytkując samodzielnie działkę od ponad 30 lat E. N. nabyła do niej prawa, a brak uregulowań prawnych jest jedynie wynikiem zaniedbania. Żaden ze spadkobierców właścicieli nie potrafił podać, czy obiekt został wzniesiony na podstawie pozwolenia na budowę, żadnym też dokumentem nie potwierdzono legalności budowy. Uznać więc należało, że obiekt został wybudowany samowolnie. Skoro zaś samowola miała miejsce przed 1995 r., sprawa, zgodnie z art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 7 lipca 1994 r., została rozpatrzona w oparciu o przepisy obowiązujące w chwili budowy tj. rozporządzenie Prezydenta RP z 16 lutego 1928 r. W myśl art. 322 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli, które obowiązywało w czasie budowy, na wykonanie robót wyszczególnionych w art. 333 i 334, o ile roboty te nie dotyczą budynków państwowych, wymagane jest pozwolenie właściwej władzy. Budowa nowych parterowych budynków gospodarskich zlokalizowanych w miejscowościach wiejskich nie wymagała opracowania projektu, a jedynie uzyskania zezwolenia. Biorąc pod uwagę, że lokalizacja obiektu naruszała obowiązujące wówczas przepisy budowlane, co wykluczało uzyskanie pozwolenia na budowę, uznano że budynek wzniesiono bez pozwolenia. Zgodnie z art. 279 odległość zwykłych budynków nieogniotrwałych od wszelkich innych budynków na tej samej działce powinna wynosić co najmniej 12 m, a budynek przedmiotowy został zlokalizowany w odległości 8 m od budynku mieszkalnego o konstrukcji murowanej. Również przepisy rozporządzenia Przewodniczącego Komitetu Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia 21 lipca 1961 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego przewidywały, w § 144 ust. 1, odległość między tymczasowym budynkiem drewnianym a innym budynkiem o odporności ogniowej C wynoszącą 18 m. Zgodnie z § 147 ust. 1 rozporządzenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 29 czerwca 1966 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego, obiekty budowlane tymczasowe, jak prowizoryczne składy materiałów i tymczasowe budynki drewniane powinny czynić zadość warunkom bezpieczeństwa i sanitarnym ustalonym przez organy państwowego nadzoru budowlanego w porozumieniu z organami ochrony przeciwpożarowej i z organami państwowej inspekcji sanitarnej. Zgodnie z § 20 ust. l dla tymczasowych budynków ze ścianami z drewna odległość od innych budynków powinna wynosić co najmniej : 12 m od budynków o klasie C odporności. W sprawie niniejszej odległość ta wynosi 8 m od budynku klasy C. Zgodnie z § 14 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki, minimalne odległości budynku gospodarczego o ścianach z materiałów palnych i dachu z materiałów niepalnych od innego budynku nie zabezpieczonego ścianą oddzielenia przeciwpożarowego winna wynosić 10 m od budynku o ścianach z materiałów niepalnych i dachu o pokryciu z materiałów niepalnych. Obecnie obowiązujące przepisy rozporządzenia MGPiB z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynku i ich usytuowanie nie stawiają szczególnych wymagań dotyczących odległości między budynkami ze względu na ochronę przeciwpożarową, to jednak tylko w przypadku gdy obiekty te posiadają zarówno ściany jak i dach nierozprzestrzeniające ognia. Wobec powyższego stwierdził organ, że przedmiotowy budynek stwarza zagrożenie pożarowe, jest w bardzo złym stanie technicznym i stwarza zagrożenie dla ludzi. Podstawą rozstrzygnięcia jest przepis art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane, który stanowi, że obiekty budowlane wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają rozbiórce, gdy powodują niebezpieczeństwo dla ludzi i mienia albo stwarzają niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Przedmiotowy budynek został wzniesiony samowolnie, z uwagi na bardzo zły stan techniczny powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi i mienia. Zarówno lokalizacja jak i zły stan techniczny obiektu spowodowany m.in. naturalnym zużyciem, czynią niemożliwym przeprowadzenie remontu. W odwołaniu od tej decyzji E. N. zarzuciła naruszenie art. 81 c Prawa budowlanego. Jej zdaniem organ może żądać wykonania czynności od właściciela lub zarządcy obiektu, a nie od użytkownika działki. Organ winien wystąpić do sądu o ustanowienie kuratora, który będzie miał prawo zarządzania nieruchomością. Podniosła, że organy przez okres 60 lat nie dostrzegały samowoli, a uczyniły to dopiero na skutek interwencji T. K. Ponadto podała, że budynek jest jej potrzebny na opał, że nie stać ją na wybudowanie nowego, bo jest osobą ubogą, starszą i samotną. Decyzją z dnia 10 maja 2000 r. znak [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 decyzję organu I instancji utrzymał w mocy. Wszystkie ustalenia organu I instancji uznał za prawidłowe, podzielił też jego oceny, przy czym podał, że " ustalono, że przedmiotowy obiekt został wybudowany w latach 50-ych bez pozwolenia na budowę". W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego E. N. podniosła, że nie uczestniczyła w oględzinach w dniu [...] września 1999 r., ponieważ przebywała w sanatorium, jej prawa zatem zostały ograniczone. Zarzuciła, że organy nadzoru budowlanego nie mają uprawnień do ustalania spadkobierców, oraz że organ nie miał podstaw do stwierdzenia, że "nabyła prawa do nieruchomości". Do skargi dołączona została opinie geodezyjna z dnia [...] sierpnia 1998 r. sporządzona w związku z postępowaniem o ustanowienie drogi koniecznej, w której podano, iż w księdze wieczystej dla tej nieruchomości wpisanych jest 10 współwłaścicieli. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w odpowiedzi na skargę wniósł ojej oddalenie powtarzając motywy rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył: Zaskarżona decyzja jest wadliwa. Zgodnie z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Z całą pewnością przedmiotowy obiekt został wzniesiony przed dniem wejścia w życie ustawy, ale sam ten fakt nie wystarcza do odwołania się do przepisów art. 103 ust. 2 i art. 48 Prawa budowlanego. O niestosowaniu przepisu art. 48, a więc i "przepisów dotychczasowych", o jakich mowa w art. 103 ust. 2, może być mowa tylko wówczas, kiedy obiekt został wzniesiony bez wymaganego pozwolenia lub zgłoszenia. Ta, zasadnicza dla rozstrzygnięcia okoliczność, nie została przez organy należycie ustalona. Dla stwierdzenia, że obiekt został wzniesiony samowolnie, i to w latach bezpośrednio powojennych, przez poprzedników obecnego użytkownika, nie wystarczą domysły, czy też brak jakiejkolwiek wiedzy na ten temat /pozytywnej czy negatywnej/. Wnioskowanie, iż pozwolenie na budowę nie mogło być wydane, skoro budynek wzniesiono niezgodnie z przepisami technicznymi, nie stanowi samo w sobie, bez żadnych innych dodatkowych faktów, wystarczającej podstawy dla ustalenia faktu samowoli. Nie ma przeszkód, aby w postępowaniu administracyjnym ustalenia były czynione w oparciu o domniemania faktyczne. Stać się jednak tak może tylko wtedy, kiedy fakt domniemany stanowi prostą, pewną i jedyną konsekwencję faktu pewnie ustalonego. Takiego zaś związku pomiędzy niezgodnością obiektu z przepisami budowlanymi, a brakiem pozwolenia na budowę nie można konstruować. Zauważyć przy tym wypada, że nawet i ten fakt podstawowy nie został przez organy należycie ustalony. Obecnego stanu obiektu nie można bowiem, bez jakichkolwiek ustaleń, utożsamiać ze stanem obiektu w chwili jego budowy /sprzed ponad półwiecza/. To samo dotyczy położenia obiektu względem granicy: w tej kwestii organy nie poczyniły ustaleń, a jedynie w uzasadnieniu decyzji organu I instancji zawarta została enigmatyczna informacja o "wyodrębnieniu się przebiegu granicy w 1966 r." Wobec powyższego stwierdzić należy, że - w świetle zebranego dotychczas materiału dowodowego - nie było dostatecznych podstaw do zastosowania w sprawie, związanych z samowolą, przepisów ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane. Nie oznacza to oczywiście niemożności wszczęcia, przeprowadzenia i wydania stosownej decyzji w oparciu o przepisy Prawa budowlanego dotyczące utrzymania obiektów budowlanych /art. 61 i następne ustawy Prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994 r./ Wobec powyższego zarzuty skarżącej mają charakter drugorzędny. Dopiero bowiem we właściwym postępowaniu nastąpić może, w oparciu o właściwe przepisy, ustalenie osoby /osób/ zobowiązanych. W każdym razie z pewnością nie do organu administracji należy stwierdzenie nabycia przez stronę prawa własności nieruchomości na skutek długotrwałego użytkowania. Skoro zaś organ uważa, że skarżącej jakieś prawo do nieruchomości przysługuje, to prawo to musi nazwać i wykazać, że z tym prawem właśnie wiążą się obowiązki z zakresu prawa budowlanego. Na marginesie też wskazać trzeba, że dla wydania prawidłowej decyzji konieczne jest poczynienie jednoznacznych ustaleń co do jej przedmiotu. W uzasadnieniu decyzji organu I instancji znajdują się dwa, różniące się między sobą, opisy obiektu, stanowiące w istocie przytoczenie zapisów protokołów dwukrotnie przeprowadzonych oględzin. Różnic w tych opisach organ w żaden sposób nie wyjaśnił i nie skomentował, ani też nie stwierdził którą z wersji przyjmuje za zgodna z rzeczywistością. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a i 1c, w związku z art. 135, a także na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w wyroku.