II SA/Kr 137/22

WyrokWSA w Krakowie2022-04-06

Skład orzekający: Magda Froncisz, Monika Niedźwiedź, Piotr Fronc

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy w sytuacji, gdy nie zachowały się dokumenty wymienione w § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu, organ administracji powinien przeprowadzić postępowanie dowodowe na podstawie zeznań świadków lub oświadczeń stron w celu stwierdzenia prawa zarządu nieruchomością?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji miały obowiązek przeprowadzenia postępowania dowodowego na podstawie zeznań świadków lub oświadczeń stron zgodnie z § 4 ust. 3 cytowanego rozporządzenia, gdy nie zachowały się dokumenty wymienione w § 4 ust. 1. Brak przeprowadzenia takich dowodów stanowi naruszenie zarówno przepisów rozporządzenia, jak i zasady prawdy obiektywnej z art. 7 k.p.a., co skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
Stan faktyczny
Spółka Firma A złożyła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. o odmowie stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego gruntu oraz prawa własności budynku. Organy uznały, że skarżąca nie wykazała, iż nieruchomość pozostawała w jej zarządzie na dzień 5 grudnia 1990 r., mimo przedstawienia przez spółkę szeregu dokumentów, które formalnie nie mieściły się w katalogu z § 4 ust. 1 rozporządzenia. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym brak wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i wadliwą ocenę dowodów.
Rozstrzygnięcie
Uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta K. i zasądzenie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej zwrotu kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magda Froncisz Sędzia WSA Monika Niedźwiedź Sędzia WSA Piotr Fronc (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi Firma A z siedzibą w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 14 grudnia 2021r. znak [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego oraz prawa własności I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej Firma A z siedzibą w K. kwotę 697 zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 14 grudnia 2021 r. [...], po rozpatrzeniu odwołania Firma A z siedzibą w K., utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia 25 października 2021 r. nr [...] orzekającą o odmowie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 roku przez skarżącą spółkę prawa użytkowania wieczystego gruntu, stanowiącego obecnie własność Gminy K., utworzonego z działki nr [...] o pow. 502 m2, obręb [...], jedn. ewid[...] objętej księgą wieczystą [...], prowadzoną przez Sąd Rejonowy dla [...] w K., Wydział IV Ksiąg Wieczystych oraz prawa własności budynku oznaczonego numerem porządkowym 26 położonego przy [...], na gruncie tym zlokalizowanego. Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym: Decyzją z dnia 25 października 2021 r. Prezydent Miasta K. orzekł o odmowie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego opisanego powyżej gruntu oraz prawa własności budynku. Od powyższej decyzji spółka złożyła odwołanie, w którym zarzuciła: - naruszenie przepisu art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa poprzez błędne przyjęcie, że materiał dowodowy w sprawie został zebrany w sposób wyczerpujący a następnie należycie rozpatrzony, co skutkowało stwierdzeniem braku przesłanek do stwierdzenia, że wg stanu na dzień 5 grudnia 1990 r. nieruchomość znajdowała się w zarządzie poprzednika prawnego wnioskodawcy, - naruszenie przepisu § 4 ust. 1 pkt 7 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu w zw. z art. 75 kpa poprzez brak należytej, tj. z uwzględnieniem całokształtu materiału dowodowego, oceny dokumentu urzędowego w postaci decyzji Prezydium Rady Narodowej m. K. z dnia 15 lutego 1969 r., [...], ustalającej opłatę roczną za użytkowanie terenu państwowego, skutkującej dowolną oceną tego dokumentu urzędowego wyrażającą się w uznaniu, że nie stanowi ona dowodu przysługiwania Zakładowi [...] "K." w K. prawa zarządu nieruchomością, - naruszenie przepisu art. 7, art. 76 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 kpa skutkujące wadliwym przyjęciem, że nieruchomość przeszła na własność Skarbu Państwa w 1985 r. oraz przepisu art. 107 K.p.a. poprzez brak wyczerpującego wskazania w uzasadnieniu decyzji z jakim wynikiem zakończyły się kwerendy w archiwach wskazanych przez wnioskodawcę. Organ odwoławczy utrzymał w mocy powyższe rozstrzygnięcie. Na wstępie przedstawiono podstawę materialnoprawną decyzji, w szczególności art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U z 2021 r. poz. 1899 ze zm.) oraz § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu. Następnie organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, zgodnie z którym w przedmiotowej sprawie stwierdzenie nabycia prawa użytkowania wieczystego oraz prawa własności jest wykluczony z uwagi na brak odpowiednich dokumentów, z których wynikałby zarząd skarżącej spółki nad przedmiotową nieruchomością, o których mowa w § 4 ust. 1 cyt. rozporządzenia. Jeżeli chodzi o zakres przeprowadzonego postępowania dowodowego w uzasadnieniu wyjaśniono, że organ I instancji zwrócił się do Referatu Archiwum Urzędu Miasta K., Archiwum Narodowego w K., Starostwa Powiatowego w K., [...] Urzędu Wojewódzkiego w K., Urzędu Marszałkowskiego Województwa [...] oraz Archiwum Akt Nowych w W. o przeprowadzenie kwerendy i zbadanie, czy w posiadanych zasobach archiwalnych znajdują się akta dotyczące dziatki nr [...], a w szczególności decyzja o przekazaniu w zarząd przed dniem 5 grudnia 1990 roku poprzednikowi prawnemu wnioskodawcy ww. nieruchomości. W wyniku podjętych działań pozyskano z Archiwum Narodowego w K. uwierzytelnione kserokopie dokumentów przechowywanych w niekompletnie zachowanym zespole, takie jak protokół zdawczo- odbiorczy z dnia 11 lipca 1950 roku, zgodnie z którym, na podstawie postanowienia Okręgowego Urzędu Likwidacyjnego w K. z dnia 31 października 1949 roku przekazano nieruchomość położoną w K. przy ulicy [...]. [...] nr [...] (Nr hip. [...] gm. kat. K. Dz. [...]), Ministerstwu Górnictwa i Energetyki w bezpośredni zarząd i użytkowanie na potrzeby Centralnego Zarządu Energetyki Zjednoczenia Energetycznego Okręgu [...] Przedmiotowe dokumenty zostały poddane analizie w kontekście dowodu na okoliczność sprawowania zarządu przedmiotową nieruchomością, niemniej jednak ich treść nie wykazała istotnych informacji w tym zakresie. Ponadto w związku z wnioskiem spółki o uzupełnienie materiału dowodowego organ przeprowadził dodatkową kwerendę akt archiwalnych Archiwum Zakładowego Starostwa Powiatowego w K., Archiwum Zakładowego Urzędu Marszałkowskiego Województwa [...] oraz Archiwum Narodowego, która również nie doprowadziła do ustalenia istotnych dokumentów. Natomiast ze względu na upływ czasu, nie było możliwe ustalenie w jaki sposób następowało księgowanie wpłat przed dniem 5 grudnia 1990 roku. Szczególnego podkreślenia wymaga, że pismo Prezydium Rady Narodowej m. K. Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej z dnia 15 lutego 1969 roku znak [...] o ustaleniu Zakładowi [...] w K. opłaty rocznej za użytkowanie terenu przy [...] oznaczonego jako parcela I. kat. [...] o pow. 257 m2, nie wskazuje na istnienie jakiegokolwiek dokumentu potwierdzającego fakt sprawowania zarządu, który istniał, ale nie zachował się do dnia orzekania przez właściwe organy. Nie może zatem stanowić podstawy stwierdzenia istnienia prawa zarządu po stronie wnioskodawcy, gdyż nie wskazuje podstaw prawnych przekazania nieruchomości. Nawet hipotetycznie zakładając, że powyżej wskazane pismo o ustaleniu opłaty rocznej mogłoby zostać zakwalifikowane jako decyzja o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością, oraz że potwierdza ustanowienie prawa zarządu działki nr [...] na rzecz poprzednika prawnego Firma A to dokument ten odnosi się do opłat naliczonych w 1969 roku i to tylko w zakresie powierzchni 257 m2, a nie 502 m2. Tymczasem podstawa prawna decyzji, tj. art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami nakazuje, by prawo zarządu (użytkowania) nieruchomości zostało wykazane na dzień 5 grudnia 1990 roku. Analizowane pismo nie potwierdza okoliczności, że prawo zarządu, z tytułu którego naliczona została opłata, trwało do dnia 5 grudnia 1990 roku w odniesieniu do powierzchni odpowiadającej obecnej powierzchni działki nr [...]. W trakcie prowadzonego postępowania wnioskodawca nie wykazał zatem jednoznacznie, że nieruchomość objęta wnioskiem na dzień 5 grudnia 1990 r. pozostawała w jego zarządzie (użytkowaniu) bądź jego poprzednika prawnego. Nie ustalono również innych dokumentów potwierdzających nawet pośrednio istnienie tego prawa. W ocenie organu, faktu tego nie potwierdzają przedłożone przez wnioskodawcę dokumenty. Ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika również, że w sprawie znalazł zastosowanie art. 8 ust. 4 ustawy z dnia 14 lipca 1961 roku o gospodarce terenami w miastach i osiedlach. Legitymowanie się przez Firma A pismem Prezydium Rady Narodowej m. K. z dnia 15 lutego 1969 roku o ustaleniu opłaty z tytułu użytkowania nie jest wystarczającym dowodem potwierdzającym istnienie tego uprawnienia, jeżeli w tym dokumencie nie ma żadnej informacji o ustanowieniu przedmiotowego prawa na rzecz danego podmiotu. Nadto, o bycie tego prawa nie świadczy przeznaczenie gruntu. W szczególności sporządzony w dniu 11 lipca 1950 roku protokół przekazania nieruchomości na podstawie postanowienia Okręgowego Urzędu Likwidacyjnego w K. z dnia 31 października 1949 roku, którym Rejonowy Urząd Likwidacyjny przekazał przedmiotową nieruchomość, nie jest dokumentem, o którym mowa w § 4 ust. 1 pkt 9 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 roku z tego względu, że ów protokół nie dokumentuje czynności sporządzonej pomiędzy państwowymi jednostkami organizacyjnymi. Ponadto, wykazanie prawa zarządu w sposób wskazany w § 4 ust. 1 pkt 9 mogło mieć miejsce tylko wtedy, gdy powyższa czynność dotyczyła gruntu państwowego, co wynika to z art. 38 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 roku o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1989 r. Nr 14, póz. 74 ze zm.). Analogiczne rozwiązania przewidywała ustawa z dnia 14 lipca 1961 roku o gospodarce terenami w miastach i osiedlach {Dz. U. z 1969 r. Nr 22, póz. 159). Taka sytuacja nie miała miejsca w przedmiotowej sprawie. Z akt sprawy wynika bowiem, że działka nr [...] stała się własnością Skarbu Państwa na mocy postanowienia Sądu Rejonowego dla K. - [...] w K. z dnia 9 grudnia 1999 roku, sygn. akt I Ns [...], którym to postanowieniem Sąd stwierdził zasiedzenie na rzecz Skarbu Państwa z dniem 1 stycznia 1985 roku prawa własności ww. działki. Tym samym nie jest możliwe wykazanie prawa zarządu do przedmiotowego gruntu. Od powyższej decyzji Firma A w K. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której zarzuciła naruszenie: 1. art. 138 § 1 pkt. 1 kpa w związku z art. 139 kpa poprzez utrzymanie w mocy decyzji, która została wydana z naruszeniem zakazu reformationis in peius, 2. art. 138 § 2 kpa w zw. z art. 107 kpa poprzez brak odniesienia się do zarzutu odwołania od decyzji organu I instancji; 3. art. 138 § 2 kpa w zw. z art. 7, art. 76 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 kpa poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji, pomimo braku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego (brak uzupełnienia zapytań do archiwów celem umożliwienia przeprowadzenia kwerendy); 4. art. 138 § 1 kpa w zw. z § 4 ust. 1 pkt 7 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu w zw. z art. w zw. z art. 75 kpa poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji pomimo braku należytego rozpatrzenia dowodu z dokumentu urzędowego w postaci decyzji Prezydium Rady Narodowej m. K. z dnia 15 lutego 1969 r., [...], ustalającej opłatę roczną za użytkowanie terenu państwowego wraz z pozostałymi materiałami dokumentacji zgromadzonymi w aktach sprawy, skutkującego oceną o braku dowodu przysługiwania Zakładowi [...] "K." w K. prawa zarządu nieruchomością; 5. art. 138 § 1 pkt. 1 kpa w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa poprzez błędne przyjęcie, że materiał dowodowy w sprawie został zebrany w sposób wyczerpujący a następnie należycie rozpatrzony dla stwierdzenia braku przesłanek do stwierdzenia, że wg stanu na dzień 5 grudnia 1990 r. nieruchomość znajdowała się w zarządzie poprzednika prawnego wnioskodawcy, co skutkowało utrzymaniem decyzji organu 1 instancji w mocy; 6. art. 138 § 2 kpa w zw. z art. 7, art. 76 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 kpa poprzez wadliwe przyjęcie, że nieruchomość przeszła na własność Skarbu Państwa w 1985 r., co skutkowało odmową uchylenia lub zmiany zaskarżonej decyzji organu I instancji. W konsekwencji powyższych zarzutów wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zobowiązanie organu do zwrotu na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Organ odwoławczy wniósł w odpowiedzi o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" - "c" p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych. Orzekanie następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa, a - w myśl art. 135 p.p.s.a. - Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że zaskarżona decyzja oraz decyzja organu pierwszej instancji zostały podjęte z naruszeniem przepisów prawa. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja odmawiająca stwierdzenia z mocy prawa nabycia użytkowania wieczystego oraz własności. Podstawę materialnoprawną powyższego rozstrzygnięcia stanowi art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U z 2021 r. poz. 1899 ze zm., zwanej dalej u.g.n.), zgodnie z którym w sprawach stwierdzenia nabycia, z mocy prawa, na podstawie ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. poz. 464, z późn. zm.), z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali przez państwowe i komunalne osoby prawne oraz Bank Gospodarki Żywnościowej, które posiadały w tym dniu grunty w zarządzie, niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się następujące zasady: 1) nabycie własności budynków, innych urządzeń i lokali następuje odpłatnie, jeżeli obiekty te nie były wybudowane lub nabyte ze środków własnych tych osób lub ich poprzedników prawnych; 2) nabycie prawa użytkowania wieczystego oraz własności stwierdza w drodze decyzji wojewoda - w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa lub wójt, burmistrz albo prezydent miasta - w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność gminy; 3) w decyzji, o której mowa w pkt 2, ustala się warunki użytkowania wieczystego, z zachowaniem zasad określonych w art. 62 ustawy i w art. 236 Kodeksu cywilnego, oraz kwotę należną za nabycie własności, a także sposób zabezpieczenia wierzytelności określony w ust. 2; 4) na poczet ceny nabycia własności, o której mowa w pkt 3, zalicza się zwaloryzowane opłaty poniesione z tytułu zarządu budynków, innych urządzeń i lokali; przy nabyciu użytkowania wieczystego nie pobiera się pierwszej opłaty. Przepisy wykonawcze do powyższej ustawy, regulujące zasady postępowania w sprawach uwłaszczeniowych zostały zawarte w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (t.j. Dz.U.1998 r. nr 103 poz. 120 ze zm.). Zgodnie z § 5 ust. 1 powyższego rozporządzenia, właściwy organ z urzędu stwierdza dotychczasowe prawo zarządu państwowych i komunalnych osób prawnych do nieruchomości, według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r. Przepisy § 4 ust. 1 precyzują natomiast katalog dokumentów, mogących stanowić podstawę koniecznych ustaleń w powyższym zakresie, stanowiąc, że właściwy organ stwierdza dotychczasowe prawo zarządu, o którym mowa w § 5, na podstawie co najmniej jednego z następujących dokumentów: 1) decyzji o przekazaniu nieruchomości w zarząd, 2) decyzji o przekazaniu nieruchomości w użytkowanie, jeżeli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r., 3) umowy między państwowymi jednostkami organizacyjnymi o przekazaniu prawa zarządu do nieruchomości, zawartej za zgodą organu, 4) umowy, zawartej w formie aktu notarialnego przed dniem 1 lutego 1989 r. przez państwowe jednostki organizacyjne, o nabyciu nieruchomości od osób innych niż Skarb Państwa, 5) odpisu z księgi wieczystej, stwierdzającej prawo zarządu lub prawo użytkowania nieruchomości, 6) decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością, 7) decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu użytkowania nieruchomości, jeżeli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r., 8) uchwały, zarządzenia lub decyzji wydanych w sprawie podziału, łączenia, likwidacji i utworzenia państwowych i komunalnych jednostek organizacyjnych oraz podejmowanych na ich podstawie uchwał komisji powoływanych w tych sprawach, jeżeli treść tych dokumentów zawiera oznaczenie nieruchomości, 9) protokołu przekazania nieruchomości, sporządzonego między państwowymi jednostkami organizacyjnymi przed dniem 1 sierpnia 1985 r., 10) umowy o przekazaniu nieruchomości lub protokołu przekazania nieruchomości, sporządzonych przed dniem 22 października 1961 r. między organizacjami społeczno-zawodowymi, politycznymi lub spółdzielczymi a państwowymi jednostkami organizacyjnymi. W § 4 ust. 3 stwierdzono natomiast, że jeżeli nie zachowały się dokumenty, o których mowa w ust. 1, stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu do nieruchomości można dokonać na podstawie zeznań świadków lub oświadczeń stron złożonych zgodnie z art. 75 Kodeksu postępowania administracyjnego, potwierdzających przekazanie nieruchomości państwowym i komunalnym jednostkom organizacyjnym. Przechodząc do analizy okoliczności faktycznych niniejszej sprawy należy podkreślić, że kluczowe elementy stanu faktycznego są w przedmiotowej sprawie bezsporne. Przedmiotowa nieruchomość stanowi obecnie własność Gminy K., jednakże od lat 50-tych XX w. znajdowała się w posiadaniu poprzedników prawnych skarżącej spółki. Faktowi temu nie zaprzeczają organy i wynika to również ze zgromadzonych dokumentów w przedmiotowej sprawie. Pomimo wystąpienia do licznych organów wymienionych powyżej w uzasadnieniu, nie udało się uzyskać żadnego z dokumentów expressis verbis wymienionych w § 4 ust. 1 cyt. rozporządzenia. Jeżeli chodzi o płaszczyznę dowodową, istnieje decyzja Prezydium Rady Narodowej m. K. Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej z dnia 15 lutego 1969 roku znak [...] o ustaleniu Zakładowi [...] w K. opłaty rocznej za użytkowanie terenu przy ulicy [...]. [...] oznaczonego jako parcela I. kat. [...] o pow. 257 m2. Organy wywodziły wszelako, że powyższa decyzja dowodzi uiszczania opłat za użytkowanie wyłącznie w 1969 r., a ponadto, dotyczy tylko użytkowania przedmiotowej działki w zakresie powierzchni 257 m2, a nie 502 m2. Strona skarżąca wskazała ponadto na: - protokół zdawczo odbiorczy z dnia [...] 1950 r. potwierdzający przekazanie realności przy ul. [...] nr [...], nr [...] w zarząd i użytkowanie na potrzeby Centralnego Zarządu [...] Zjednoczenia [...] Okręgu [...] (będącego poprzednikiem skarżącej spółki), - książkę nieruchomości z lat 1951-1955, z której wynika, że poprzednik prawny wnioskodawcy był wskazywany jako właściciel i zarządca nieruchomości, - oraz decyzję – pozwolenie na budowę z dnia 5 sierpnia 1987 r. nr [...] wydaną na Zakłady [...] K. przez Urząd Dzielnicowy [...] potwierdzającą, że w okresie przed 5 grudnia poprzednich prawny skarżącej spółki realizował inwestycje na przedmiotowej nieruchomości. Formalnie rzecz ujmując, żaden z wymienionych powyżej dokumentów nie stanowi dowodu wymienionego w katalogu z § 4 ust. 1 cyt. rozporządzenia. Można także zgodzić się z organem, że kluczowa w sprawie decyzja z dnia 15 lutego 1969 r. nie obejmuje swym zakresem całości powierzchni przedmiotowej nieruchomości i dotyczy wyłącznie roku 1969 r. Jednocześnie jednak wszystkie zgromadzone dokumenty, a także nie podważany przez organy stan faktyczny, ewidentnie świadczy o tym, że przedmiotowa nieruchomość znajduje się we władaniu i faktycznym zarządzie skarżącej spółki bądź jej poprzedników prawnych nieprzerwanie od ponad 70 lat. W tej sytuacji należy zgodzić się z pełnomocnikiem skarżącej spółki, który argumentował, że nie jest prawdopodobne, aby tak długi stan posiadania – na który początkowo Skarb Państwa, a następnie Gmina K. wyrażały zgodę i przyjmowały odpowiednie opłaty – istniał bez formalnego uregulowania prawnego. W tej sytuacji winien zdaniem Sądu znaleźć zastosowanie § 4 ust. 3 cyt. rozporządzenia, z którego wynika, że w sytuacji, gdy nie zachowały się dokumenty, o których mowa w ust. 1, stwierdzenia prawa zarządu można dokonać na podstawie zeznań świadków lub oświadczeń stron. Nie miały zatem racji organy, które stwierdziły, że brak wymienionych w rozporządzeniu dokumentów ostatecznie przekreśla możliwość ustalenia zarządu nad wnioskowaną nieruchomością, powyższy przepis dopuszcza bowiem w wyjątkowej sytuacji, jaką jest niezachowanie dokumentów, przeprowadzenie dowodów osobowych. Skoro w przedmiotowej sprawie przeprowadzona szeroka kwerenda w wielu organach okazała się nieskuteczna, a pożar Archiwum Miasta K. unicestwił też część dokumentacji, organy były zobowiązane do próby ustalenia prawa zarządu na podstawie zeznań świadków lub oświadczeń strony. Brak przeprowadzenia powyższych dowodów świadczy nie tylko o tym, że organy zignorowały regulację zawartą w § 4 ust. 3, ale również zasadę prawdy obiektywnej, zawartą w art. 7 k.p.a., która zobowiązuje organy do podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Finalnie należy odnieść się do podnoszonego przez stronę zarzutu naruszenia zakazu reformationis in peius. Strona w jego uzasadnieniu wskazała na wydane uprzednio decyzje Prezydenta Miasta K. z dnia 16 marca 2009 r. oraz z dnia 17 kwietnia 2018 r., w których stwierdzono nabycie prawa użytkowania wieczystego oraz własności. Podnoszona przez stronę zasada powinna zdaniem skarżącej oznaczać, że jej sytuacja nie powinna się pogorszyć. Z twierdzeniem tym nie można się zgodzić. Sformułowany w art. 139 k.p.a. zakaz reformationis in peius oznacza bowiem, że to organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub interes społeczny. W przedmiotowej sprawie nie mamy do czynienia z decyzją odwoławczą, lecz z ponownym rozpoznaniem sprawy od początku, a w tym zakresie powołana przez stronę skarżącą zasada nie ma zastosowania. Postępowanie organów, które rozpatrując wniosek strony skarżącej wydają tak rozbieżne decyzje i w sposób diametralnie różny oceniają ten sam dowód w postaci decyzji Prezydium Rady Narodowej m. K. Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej z dnia 15 lutego 1969 roku, który to dokument uznają raz za wystarczający dowód zarządu, a raz odmawiają mu mocy dowodowej - z pewnością naruszają zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej, wyrażoną w art. 8 § 1 k.p.a. W przeprowadzonym ponownie postępowaniu organy wezmą pod uwagę powyższe wskazania i w związku z faktem niezachowania dokumentów, wymienionych w § 4 ust. 3 cyt. rozporządzenia, przeprowadzą dowody z zeznań świadków oraz oświadczeń stron na okoliczność stwierdzenia, czy skarżąca spółka, bądź jej poprzednicy prawni sprawowali zarząd nad przedmiotową nieruchomością w dniu 5 grudnia 1990 r. Mając powyższe na uwadze, sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a., zasądzając na rzecz skarżącej równowartość uiszczonego wpisu oraz zwracając koszty zastępstwa procesowego.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło