II SA/Kr 1370/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Jakubiec (spr.) Sędziowie WSA Elżbieta Kremer AWSA Dorota Dąbek Protokolant Agnieszka Słaboń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 października 2005 r sprawy ze skargi E. P. –S. na decyzję Wojewody [...] z dnia 20 maja 2003 r Nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. orzeka, że uchylone decyzję nie mogą być wykonane. Wojewoda [...] decyzja z dnia 20 maja 2003 r Nr [...] utrzymał w mocy orzeczenie organu pierwszej instancji - Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] .04. 2003 r [...] o uznaniu pobranego przez E. P. S. zasiłku przedemerytalnego za okres od [...].07.2001 r do [...] .08.2001 r w łącznej kwocie [...] zł [...]gr za nienależnie pobrane świadczenie z Funduszu Pracy oraz o obowiązku zwrotu tego świadczenia. W uzasadnieniu decyzji wyżej opisanych organy powołały się na przepis art. 28 ust. 1 , ust.2 z pkt 1 , ust.7 , art. 37 n ust.2 i ust. 2 a pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu ( tekst jedn.Dz.U z 2001 r Nr 6 poz.56 z późn.zm.) , oraz ustalony przez organ pierwszej instancji stan faktyczny znajdujący potwierdzenie w dokumentacji w aktach sprawy. Mianowicie E. P. S. posiadając od dnia [...].11. 2000 r przyznaną przez Prezydenta Miasta [...] prawo do zasiłku przedemerytalnego uzyskała w miesiącu lipcu i sierpniu 2001 r dochody z tytułu sprzedaży akcji Drukarni [...] S.A. Z informacji uzyskanej z [...] SYSTEM w [...] wynika , iż skarżącej z tytułu tej sprzedaży w lipcu 2002 wypłacono [...] zł [...] gr , w sierpniu 2002 -[...] gr. Z przepisu art. 37 n ust.2a pkt 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu wynika , rozumując a contario , że uzyskanie przez osobę pobierającą zasiłek przedemerytalny dochodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych w kwocie przekraczającej miesięcznie połowę najniższego wynagrodzenia , powoduje zawieszenie prawa do świadczenia przedemerytalnego. Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 22.12. 2000 w sprawie najniższego wynagrodzenia miesięcznego za prace pracowników ( Dz.U. Nr 121 , poz. 1308) wynagrodzenie to od stycznia 2001 r stanowiła kwotę 760 zł miesięcznie. Połowa najniższego wynagrodzenia wynosiło zatem [...] zł. Akcje Drukarni [...] nie są akcjami NFI , co określają przepisy ustawy z dnia 30 kwietnia 1993 r o nadanych funduszach inwestycyjnych i ich prywatyzacji ( Dz.U.Nr 44 poz. 2002 – z późn.zn. ) , a zatem dochód z ich sprzedaży w całości podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym. Tym samym , odpowiednio do treści art.37 n ust.2 i ust.2 a pkt 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu zaistniały warunki do zawieszenia w lipcu i sierpniu 2002 r zasiłku przedemerytalnego pobieranego przez E. P. –S.. W tych okolicznościach zdaniem organu odwoławczego organ pierwszej instancji trafnie ocenił , iż zasiłek przedemerytalny wypłacony skarżącej za ten okres jest świadczeniem nienależnym w rozumieniu art. 28 ust. 1 , ust.2 pkt 1 ustawy w/w dlatego podlega zwrotowi. W skardze na powyższą decyzję wniesioną do Naczelnego Sądu Administracyjnego E. P. – S. wniosła o jej uchylenie , oraz o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji , zarzucając naruszenie przez organy art. 9 kpa poprzez nie wyjaśnienie jej całokształtu okoliczności związanych z niekorzystnymi skutkami wynikającymi z faktu uzyskania dochodu przez osobę pobierającą zasiłek przedemerytalny. Nadto zdaniem skarżącej wątpliwe jest zastosowanie art.28 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu ( w/w) do zwrotu zasiłków przedemerytalnych uznanych za niesłusznie pobrane. Przepis ten bowiem znajduje się w rozdziale 3 ustawy , wśród przepisów regulujących sposoby przyznawania zasiłków dla bezrobotnych , natomiast regulacje odnoszące się do zasiłków przedemerytalnych znajdują się w odrębnym rozdziale 3 c -"Zasiłki przedemerytalne i świadczenia przedemerytalne ". W rozdziale 3 c zawarte jest wyraźne odesłanie , wyrażone w art. 37 m , dotyczące odpowiedniego stosowania do zasiłków przedemerytalnych art.23 ust.4 , 26 , 31 ust. 1 i 2 , 34 , brak jest natomiast odesłania do art. 28 ustawy -który definiuje nienależne świadczenie i obowiązek jego zwrotu. Wykładnia literalna i systemowa wskazuje na wolę wyłączenia przez ustawodawcę sytuacji faktycznego pobrania zasiłku przedemerytalnego w warunkach skutkujących zawieszeniem ,bądź ustaniem prawa do pobierania, spod rygorów przewidzianych art.28 tej ustawy. Za takim rozumowaniem przemawia wprowadzenie regulacji szczególnej w art.. 11 ust.2 pkt 2 ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie nie wypłacalności pracodawcy , ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu , umowy o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest, ustawę o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno - Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego oraz ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół (Dz.U. Nr 154 poz. 1793).Dopiero tym przepisem , zdaniem skarżącej ustawodawca wyraźnie wskazuje , iż w roku 2002 r do zasiłków przedemerytalnych stosuje się art.28 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu .Takiej regulacji nie było w roku 2001 , co wyłącza wg skarżącej zastosowania w stosunku do niej art.28 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Skarżąca podniosła , że podpisując " różne papiery " w Grodzkim Urzędzie Pracy nigdy nie była pouczona o tym , że sprzedając akcje i uzyskując w ten sposób dodatkowy dochód powinna ten fakt zgłosić w GUP . Została jedynie pouczona o obowiązku zgłoszenia faktu podjęcia pracy lub działalności gospodarczej nic natomiast nie wspomniano o obowiązku informowania o innych dochodach. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko zajęte w sprawie i wniósł o jej oddalenie. W związku z wejściem w życie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Prawo o postępowaniu przed sądami wojewódzkimi ( Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ), sprawy w których skargi zostały wniesiono do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 sierpnia 2004 r i postępowanie nie zostało zakończone , podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - z mocy art.97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U.Nr 153 poz. 1271 zezm.). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Powołany przez organy przepis art.28 ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu stanowi , że osoba , która pobrała nienależne świadczenie pieniężne , obowiązana jest do zwrotu w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji , kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczkę na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składkę na ubezpieczenie zdrowotne. Przepis ust.2 art.28 definiuje w punktach 1-6 warunki w których świadczenie pieniężne uważa się za nienależnie wypłacane. Zastosowany wobec skarżącej przepis ust.2 pkt 1 art.28 ustawy w/w uzależnia uznanie świadczenia za nienależnie pobrane od faktu pouczenia pobierającego o okolicznościach powodujących ustawnie prawa do jego pobrania. Konieczność pouczenia o okolicznościach powodujących ustanie prawa do pobierania świadczenia stanowi warunek sine qua non uznania pobranego przez skarżącą zasiłku przedemerytalnego za nienależnie pobrane świadczenie i w konsekwencji orzeczenia obowiązku jego zwrotu ( wyrok NSA z dnia 14.12.1998 II S.A. 1606/98 LEX nr 4192). Z akt sprawy wynika , że organ nie udzielił żadnych informacji na temat okoliczności powodujących zawieszenie prawa do wypłacanego skarżącej zasiłku , jak również nie pouczył o obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. Znaj dujące się w aktach decyzje organu pierwszej instancji z dnia [...] .11. 2000 r oraz [...].12. 2000 r nie zawierają informacji o okolicznościach na które powołuje się organ uznając wypłacony za lipiec i sierpień 2001 r zasiłek przedemerytalny za nienależne świadczenie. Zarzut skargi dotyczący braku pouczenia co do okoliczności skutkujących naruszeniem prawa do zasiłku przedemerytalnego , jest uzasadniony i znajduje potwierdzenie w materiale dowodowym znajdującym się w aktach administracyjnych sprawy. Z tego względu nie można było uznać za nienależne pobranego przez skarżącą za sporny okres zasiłku przedemerytalnego , gdyż nie spełniona została jedna z dwóch koniunktywnych przesłanek , którymi są : - zaistnienie warunków powodujących ustanie prawa do pobierania świadczenia - pouczenie o tych warunkach osoby pobierającej świadczenie. Świadczenie wypłacone mimo obiektywnego zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania jest tylko wówczas świadczeniem nienależnym , pobierający był pouczony o tych okolicznościach. Sformułowanie art. 28 ust.2 pkt 1 jest wyraźnym wyłączeniem ogólnej zasady " ignoracio iuris nocet " . Stanowi wzmocnienie wyrażonej w art.9 kpa zasady udzielenia informacji stronom i zarazem gwarancje aby w przypadku braku odpowiedniej informacji strona nie przyniosła szkody z powodu nieznajomości prawa ( por.wyrok NSA z dnia 12.06.2001 II S.A./Łd 1086/99). Powołany przez organy przepis art.28 ust.2 pkt 1 w rozpatrywanym przypadku nie mógł być podstawą wydania zaskarżonej decyzji Jeżeli skarżąca nie uzyskała wymaganego tym przepisem pouczenia. Są nie podziela natomiast argumentacji skargi dotyczącą wyłączenia zasiłków przedemerytalnych spod zasad określonych przepisem art.28. Wykładnia językowa prowadzi do jasnych i jednoznacznych wniosków , iż używając wyrażenia " świadczenie " ustawodawca miał na myśli wszelkie świadczenia przewidziane ustawą o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Tym samym argumentacja a rubrica nie znajduje zastosowania. Mając na uwadze to , że organy błędnie przyjęły , że skarżąca była dostatecznie pouczona o okolicznościach , które powodowały w jej przypadku zawieszenie prawa do zasiłku przedemerytalnego , Sąd uznał , iż organy dokonały niewłaściwego zastosowania przepisu art.28 ust.2 pkt 1 , a wydane w sprawie decyzje tj. zaskarżona jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zapadły z uchybieniem prawa materialnego. Z tego względu orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i art. 152 tej ustawy.