II SA/Kr 1370/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Beata Łomnicka po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 stycznia 2016 r. wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych L. S. na skutek wniesionego sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 4 grudnia 2015 r. w sprawie ze skargi L. S. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 18 sierpnia 2015 r. nr [...] znak [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia: zmienić pkt I zaskarżonego postanowienie poprzez nadanie mu brzmienia : "przyznać skarżącemu L. S. prawo pomocy w zakresie częściowym i zwolnić go od kosztów sądowych w 4/5 częściach", pozostawiając w mocy pkt II zaskarżonego postanowienia. W dniu 30 listopada 2015 r. skarżący L. S. złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję WINB w K. z dnia 18 sierpnia 2015r. wydaną w przedmiocie nakazu rozbiórki. Skarżący domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych z uwagi na trudną sytuację materialną, rodzinna i zdrowotną. Skarżący prowadzi jednoosobowo działalność gospodarczą, jednakże ze względu na stan zdrowia z jej prowadzenia osiąga dochody pozwalające na minimum egzystencji. W styczniu 2015r. przeszedł zabieg kardiologiczny, po którym był niezdolny do pracy przez ponad pół roku. Jest samotnym ojcem wychowującym [...] letnią córkę. Matka dziecka wyprowadziła się z domu, nie płaci nałożonych na nią alimentów na córkę. Skarżący jako comiesięczne koszty utrzymania wskazuje 350 zł – koszt opłat za media oraz ok.500 zł koszty zakupu leków. Skarżący prowadzi gospodarstwo domowe aktualnie z małoletnia córką, uczennicą [...] klasy szkoły podstawowej. Źródłem utrzymania rodziny jest dochód z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej ok. 1500 zł miesięcznie. Z oświadczenia skarżącego znajdującego się w aktach sprawy wynika, iż posiada on dom o pow. 120 m2 o wartości 700 000 zł w K., działkę o pow. 46 ha, na której znajduje się dom oraz działkę o pow. 0,11 ha o wartości ok. 90 000 zł, niewykorzystywana rolniczo. Skarżący nie posiada innych nieruchomości, cennych ruchomości czy oszczędności. Posiada samochód osobowy [...] z 2008 r., samochód ciężarowy [...], [...], pojazd specjalistyczny [...]. Referendarz Sądowy postanowieniem z dnia 4 grudnia 2015 r. w pkt I zwolnił skarżącego w 1/5 części od wpisu sądowego, należnego od złożonej skargi, w pkt II w pozostałej części oddalił wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Sprzeciw od powyższego postanowienia złożył skarżący. Skarżący oświadczył, iż jego sytuacja uległa pogorszeniu, ponieważ obecnie przebywa na zwolnieniu lekarskim. Jedynym źródłem utrzymania skarżącego i jego córki jest zasiłek chorobowy w wysokości 1100 zł. koszt zakupu leków to ok. 600 zł, opłata za zajecie pasa drogowego przez kiosk to ok. 730 zł. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Wniosek skarżącego zasługuje na uwzględnienie, jednakże nie w całym wnioskowanym przez nią zakresie. Artykuł 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012.270), stanowi, że prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z przepisem paragrafu 3 prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zgodnie z artykułem 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. W orzecznictwie sądowym powszechnie prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób pozostających w faktycznym ubóstwie. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.), stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej i dlatego muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. Z powyższego wynika, że strona dochodząca swoich praw na drodze sądowej ma prawo do ubiegania się o przyznanie jej prawa pomocy, jednakże dla skuteczności złożonego w tej materii wniosku zobowiązana jest spełnić przesłanki określone przepisami prawa, które regulują instytucję prawa pomocy. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zdaniem Sądu skarżący wykazał, iż spełnia przesłanki do przyznania mu prawa pomocy, jednakże nie w całym wnioskowanym przez niego zakresie. Skarżący wraz z córką prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, a ich miesięczny dochód wynosi 1 100 zł. Sąd nie stracił z pola widzenia, iż dochód jest dochodem stałym i pewnym, a skarżący jest właścicielem domu o pow. 120 m2 o wartości 700 000 zł w K., działki o pow. 46 ha, na której znajduje się dom oraz działki o pow. 0,11 ha o wartości ok. 90 000 zł, niewykorzystywana rolniczo. Posiada samochód osobowy [...] z 2008r, samochód ciężarowy [...], [...], pojazd specjalistyczny [...]. Nie sposób uznać go więc za osobę ubogą. Wydatki wskazane przez skarżącego wynoszą ok. 2180 zł miesięcznie. Zwalniając skarżącego od kosztów sądowych, aż w 4/5 ich wysokości Sąd wziął pod uwagę, iż wpis od skargi jaki powinien uiścić skarżący to kwota 500 zł. Jest to zdaniem Sądu dla skarżącego suma na tyle duża, iż odmowa zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych spowodować by mogła pozbawienie go konstytucyjnego prawa do sądu. Z całą pewnością sytuacja finansowa skarżącego w chwili obecnej nie jest dobra, jednakże zdaniem Sądu powinien i może on, biorąc pod uwagę posiadane przez niego środki finansowe - tj. stały dochód - ponieść koszty sądowe w pewnym stosunkowo niewielkim zakresie tj. w 1/5 ich wysokości. W związku z powyższym Sąd działając na podstawie art. 246 § 1 pkt. 2 w zw. z art. art. 245 § 1 i § 3 ww. oraz art. 260 § 1 i 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.