II SA/Kr 1375/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Bożenna Blitek (spr.) Sędziowie WSA Halina Jakubiec NSA Krystyna Kutzner Protokolant Monika Pilch po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 października 2005 r sprawy ze skargi Krajowej Rady [...] w [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 25 kwietnia 2003 r Nr [...] w przedmiocie wydania zaświadczenia skargę oddala Krajowa Rada [...] złożyła wniosek do Prezydenta Miasta [...] o wydanie zaświadczenia wskazującego podmioty gospodarcze zarejestrowane w ewidencji działalności gospodarczej świadczące usługi w zakresie: 1. udzielania podatnikom, płatnikom i inkasentom, na ich zlecenie lub na ich rzecz porad, opinii i wyjaśnień z zakresu ich obowiązków podatkowych; 2. prowadzenia ksiąg podatkowych i innych ewidencji do celów podatkowych oraz udzielanie im pomocy w tym zakresie; 3. sporządzania deklaracji podatkowych lub udzielanie im pomocy w tym zakresie, 4. wszelkiego rodzaju usług o charakterze zbliżonym do wskazanego w pkt 1 -3, w szczególności wpisane do ewidencji pod numerem PKD 74.12 (bez względu na rozszerzenie); oraz podmioty posiadające w nazwie określenie "biuro rachunkowe", "biuro usług księgowych", "usługi księgowe", "biuro podatkowe". Jako podstawę żądania wskazano art. 217 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (kpa) oraz art. 2 i 9 ustawy z dnia 05.07.1996r. o doradztwie podatkowym (Dz.U. z 2002r., Nr 9, poz. 86). Wnioskodawca wezwany o sprecyzowanie podstawy żądania z wyjaśnieniem, że dane o których mowa są udostępniane zainteresowanym osobom i podmiotom nie w trybie art. 217 § 2 pkt 2 kpa, a w trybie ustawy z dnia 29.08.1997r. o ochronie danych osobowych (Dz.U. z 2002r., Nr 101, poz. 926) - podtrzymał swój wniosek podając nadto, że na mocy art. 88a ust. 2 ustawy z dnia 19.11.1999r. Prawo działalności gospodarczej (Dz.U. Nr 101, poz. 1178 ze zm.): "Ewidencja działalności gospodarczej jest jawna". Postanowieniem z dnia [...] .03.2003r. nr [...] Prezydent Miasta [...] odmówił wydania wnioskowanego zaświadczenia -"wskazującego podmioty zarejestrowane w zakresie księgowości i spraw podatkowych". Na uzasadnienie decyzji podano, że art. 217 § 2 pkt 2 kpa stanowi, iż "zaświadczenie wydaje się, jeżeli osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego". Oznacza to, zgodnie z treścią wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22.11.1996r. sygn. akt I SA/Wr 142/96 (opubl. LEX nr 27384), że jeżeli urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego nie wymaga przepis prawa (art. 217 § 2 pkt 1 kpa), to osoba ubiegająca się o wydanie zaświadczenia urzędowo potwierdzającego te fakty lub stan prawny musi wykazać swój interes prawny, aby takie potwierdzenie otrzymać. Według tego organu - wnioskodawca legitymuje się jedynie interesem faktycznym polegającym na potrzebie uzyskania stosownych informacji, a nie interesem opartym na prawie w uzyskaniu urzędowego potwierdzenia takich informacji w formie zaświadczenia na podstawie art. 217 kpa. Podano, że zgodnie z art. 88a ust. l ustawy z dnia 19.11.1999r. - Prawo działalności gospodarczej - zgłoszeniu do ewidencji działalności gospodarczej podlega podjęcie działalności gospodarczej na podstawie koncesji i zezwoleń przez osoby fizyczne. Zatem ewidencja obejmuje dane osobowe, które przetwarza organ ewidencyjny w sposób zgodny z wymogami zawartymi w ustawie z dnia 29.08.1997r. o ochronie danych osobowych, albowiem jest to "zbiór danych" w rozumieniu art. 7 pkt 1 tej ustawy. Zasada jawności ewidencji działalności gospodarczej wyrażona w art. 88a ust. 2 ustawy z dnia 19.11.1999r. - Prawo działalności gospodarczej - zdaniem tego organu - oznacza, że zawarte w niej informacje mogą być udostępniane zainteresowanym osobom, lecz udostępnienie to musi odbywać się zgodnie z obowiązującym prawem - w szczególności z ustawą o ochronie danych osobowych, co z kolei wymaga przedłożenia wniosku na podstawie art. 29 ust. 2 i 3 ustawy o ochronie danych osobowych. W zażaleniu od decyzji organu I instancji wnioskodawcy - Krajowa Rada Doradców Podatkowych (KRDP) podali, że osoba fizyczna decydująca się na podjęcie działalności gospodarczej występuje w tym obrocie jako przedsiębiorca, a nie osoba fizyczna, a skoro dane określone art. 88b ustawy - prawo działalności gospodarczej - są jawne, to przepisy ustawy o ochronie danych osobowych nie mają zastosowania w stosunku do przedsiębiorców. Pogląd ten oparto o stanowisko Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych wyrażonego w piśmie nr [...] z dnia [...] października 1999r. skierowanym do Urzędu Kontroli Skarbowej w [...]. Wnioskodawcy podkreślili, że ich interes prawny wynika z ustawy z dnia 05.07.1996r. o doradztwie podatkowym, w szczególności z art. 47 i 56 w powiązaniu z art. 81 i 82 tej ustawy. Postanowieniem z dnia [...] .04.2003r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w wyniku rozpatrzenia zażalenia Krajowej Rady Doradców Podatkowych - utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. Na uzasadnienie tego postanowienia organ II instancji podał, że podstawą prawną rozstrzygnięcia w sprawie jest - zgodnie ze stanowiskiem organu I instancji - art. 217 kpa, oraz że z treści tego przepisu wynika m. in., że zaświadczenie wydaje się, jeżeli wymaga tego przepis prawa, albo zostanie wykazany interes prawny. Zaznaczono, że Krajowa Rada Doradców Podatkowych nie wskazała zarówno konkretnych przepisów prawa, z których wynikałby obowiązek urzędowego potwierdzenia ujawnionych w ewidencji działalności gospodarczej podmiotów gospodarczych świadczących usługi w zakresie księgowości i spraw podatkowych, jak również nie wykazała swojego interesu prawnego w uzyskaniu takiego zaświadczenia. Zwrócono uwagę, że podane przepisy art. 47 i 56 w związku z art. 81 i 82 cyt. ustawy z dnia 5 lipca 1996r. o doradztwie podatkowym nie spełniają wymogów określonych w art. 217 kpa, a ustawa ta nie zawiera zapisów pozwalających na weryfikację ujętych w ewidencji działalności gospodarczej podmiotów gospodarczych ze względu na rodzaj świadczonych usług. Zdaniem tego organu - samorząd doradców może realizować tylko te zadania, które wynikają wprost z przepisów wymienionej ustawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podzieliło też stanowisko wyrażone przez organ I instancji, że Krajowa Rada Doradców Podatkowych posiada wyłącznie interes faktyczny polegający na potrzebie uzyskania stosownych informacji o innych podmiotach gospodarczych, a nie interes prawny oparty na prawie w uzyskaniu urzędowego potwierdzenia takich informacji w formie zaświadczenia wskazanego w art. 217 kpa. Z postanowieniem tym nie zgodzili się wnioskodawcy - Krajowa Rada Doradców Podatkowych, którzy powołując się na pojęcie "interesu prawnego" zdefiniowane przez J. Zimmermanna w glosie do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lutego 1996r. IV SA 846/95 (OSP 1997/4, póz. 83 str. 203) wskazali na ich "interes prawny" polegający na tym, "aby doradcą podatkowym była osoba posiadająca odpowiednie kwalifikacje zawodowe, prezentująca odpowiedni poziom wiedzy i wykształcenia, a także odpowiednie kwalifikacje moralne, a nie została nim osoba nie posiadająca tych cech" oraz na tym, "aby doradca podatkowy wykonywał swój zawód w sposób zgodny z ustawą, i to zarówno w aspekcie jego indywidualnego interesu, jak i interesu całej korporacji, a zwłaszcza osób korzystających z usług doradców podatkowych". Jako podstawę wskazano art. 17 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 maja 2001r., sygn. akt K. 37/2000, opubl. OTK ZU 2001/4, póz. 86. Podano, że cyt. ustawa o doradztwie podatkowym zawiera szereg warunków wykonywania tego zawodu i że "trudno jednak wyobrazić sobie sprawowanie przez samorząd doradców podatkowych pieczy nad należytym wykonywaniem zawodu bez prawa do uzyskania zaświadczenia od organów gmin o podmiotach wykonujących czynności doradztwa podatkowego na danym terenie. Uniemożliwia to bowiem zarówno kontrolę zakazu wykonywania przez doradców podatkowych innych czynności poza dozwolonymi w ustawie, jak i identyfikację osób wykonujących czynności doradztwa podatkowego wbrew ustawie." Wskazano też, że "odmawiając zaskarżonym postanowieniem wydania w trybie art. 217 i nie kwestionując jednocześnie KIDP przymiotu strony w postępowaniu organy obu instancji zawierają w swych rozstrzygnięciach sprzeczność logiczną. Przy braku interesu prawnego nie można bowiem mówić o statusie strony postępowania" określonej art. 28 kpa. Organ administracyjny w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Nadto organ -podobnie jak skarżący powołał się na pojęcie "interesu prawnego" określone przez J. Zimmermanna w cyt. wyżej glosie. Zdaniem tego organu, żaden z przepisów wskazanych przez skarżącego, a w szczególności powołany przepis Konstytucji RP, nie dają podstaw do żądania wykazu osób, które są ujawnione w ewidencji działalności gospodarczej jako podmioty świadczące usługi w zakresie księgowości i spraw podatkowych. Wskazano też na treść art. 219 kpa, w myśl którego: "Odmowa wydania zaświadczenia bądź zaświadczenia o treści żądanej przez osobę ubiegającą się o nie następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie." Zaznaczono, że z tego względu tryb postępowania w niniejszej sprawie został zachowany przez organy obu instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem l stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone przed tą datą, podlegają rozpoznaniu przez właściwe sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. (Dz.U. nr 153, poz. 1270) - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a. sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) nie będąc w sprawowaniu tej kontroli związany granicami skargi - zarzutami, wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego - skarga jest nieuzasadniona. Ma rację organ administracyjny stwierdzając, że skarżący ma jedynie interes faktyczny w uzyskaniu zaświadczenia, jako informacji o podmiotach gospodarczych wykonujących usługi z zakresu doradztwa podatkowego, a nie interes prawny zdefiniowany przez Jana Zimmermanna w cyt. glosie do wyroku Naczelnego Sadu Administracyjnego. Zgodnie z tym określeniem: "Istotą interesu prawnego jest jego związek z konkretną normą prawa materialnego - taką normą, którą można wskazać jako jego podstawę i z której podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje racje. Może to być norma należąca do każdej gałęzi prawa - oczywiście nie tylko do prawa administracyjnego, ale za każdym razem norma dająca się indywidualnie określić i wyodrębnić spośród innych norm - norma, której treść można do końca ustalić. Interes prawny zatem nie może być wywodzony tylko z faktu istnienia jakiegoś aktu prawnego, czy jakiejś instytucji prawnej". W oparciu o przytoczone pojęcie interesu prawnego należy podkreślić, że Sąd podziela stanowisko organów obu instancji wskazujące, że skarżący -Krajowa Rada Doradców Podatkowych w żaden sposób nie wykazała swego interesu prawnego w uzyskaniu przedmiotowego zaświadczenia, choć niewątpliwie posiada ona interes faktyczny w uzyskaniu tego rodzaju informacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny podzielił też pozostałe poglądy organów obu instancji wyrażone w zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej, a zwłaszcza wskazujące na brak przepisu prawa wymagającego urzędowego poświadczenia w formie wykazu podmiotów gospodarczych zajmujących się określonym rodzajem działalności, a także wskazujących na brak w powołanych przez Krajową Radę Doradców Podatkowych konkretnych przepisach (Konstytucji RP, ustawy o doradztwie podatkowym, czy ustawy -Prawo działalności gospodarczej) przesłanek określonych w art. 217 kpa. Mając powyższe na względzie - Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Sąd nie dopatrzył się w niniejszym postępowaniu naruszenia prawa przez organy administracyjne, a przeto skargi nie uwzględnił i na podstawie powołanych wyżej przepisów oraz art. 151 p.p.s.a. orzekł -jak w sentencji.