II SA/Kr 1376/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 30 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. K. K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 29 lipca 2014 r. nr: [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy p o s t a n a w i a zwolnić skarżącego od kosztów sądowych w 1/2 części; I) w pozostałej części wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oddalić W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 500 zł od skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 29 lipca 2014 roku w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy skarżący J. K. K. złożył wniosek o przyznanie mu prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku skarżący oświadczył, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z żoną J. K.. Ich miesięczny dochód brutto wynosi 3.577,94 zł i stanowi go emerytura skarżącego w wysokości 2.733,49 zł i emerytura jego żony w wysokości 844,45 zł. W skład majątku wnioskodawcy wchodzi dom o powierzchni 120 m² wraz z budynkiem gospodarczym oraz mieszkanie o powierzchni 48,10 m². Skarżący nie dysponuje oszczędnościami, ani przedmiotami wartościowymi. Uzasadniając wniosek o prawo pomocy J. K. K. podniósł, iż jest inwalidą [...] grupy po dwóch zawałach lewej półkuli mózgu, cierpiącym na zanik korowo-podkorowy mózgu. Odnosząc się do zarządzenia referendarza sądowego wzywającego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy J. K. K. w piśmie z dnia 20 października 2014 roku oświadczył, że nie ma żadnych dochodów z mieszkania, ani budynku mieszkalnego z budynkiem gospodarczym. Środki finansowe, które pozostają po uiszczeniu koniecznych opłat są przeznaczane na wyżywienie, leczenie i ubranie, transport na dojazd na zabiegi i rehabilitację oraz wizyty lekarskie. Do pisma załączone zostały kopie następujących dokumentów: orzeczenia z dnia 26 września 2012 roku o stopniu niepełnosprawności J. K., zaświadczenia z dnia 25 czerwca 2014 roku, iż J. K. jest członkiem Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa wraz z potwierdzeniem płatności kwoty 142 zł na rzecz Polskiej Inżynierów Budownictwa, przekazów pocztowych świadczeń skarżącego (2.256,79 zł) i jego żony (728,45 zł) za miesiąc październik 2014 roku, pisma Spółdzielni Mieszkaniowej z dnia 20 czerwca 2014 roku o wysokości opłat za lokal mieszkalny (409,73 zł), decyzji z dnia 17 stycznia 2014 roku w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za rok 2014 z dowodem wpłaty kwoty 329 zł, dowodu wpłaty kwoty 74,55 zł za gaz, dowodu wpłaty kwoty 39,91 zł za [...], dowodu wpłaty kwoty 220.20 zł tytułem składki PZU, potwierdzenia płatności kwoty 79,04 zł za energię elektryczną oraz kwoty 44,16 zł za usługi telekomunikacyjne, faktur za wodę z dnia 30 czerwca 2014 roku na kwotę 129,51 zł i z dnia 8 września 2014 roku na kwotę 136,98 zł, paragonu za konsultację lekarską na kwotę 90 zł, dwóch paragonów ze sklepu [...]: z dnia 18 października 2014 roku na kwotę 107,50 zł i z dnia 20 października 2014 roku na kwotę 112,88 zł, dwóch rachunków z dnia 20 października 2014 roku za zakup kurtek na kwoty 89 zł i 163 zł, faktury z dnia 1 października 2014 roku za zakup towarów związanych z prowadzonym remontem na kwotę 286,53 zł, faktur za węgiel z dnia 16 grudnia 2013 roku na kwotę 932,80 zł i z dnia 30 stycznia 2014 roku na kwotę 828 zł, paragonu za węgiel z dnia 18 października 2010 roku na kwotę 768 zł oraz pięciu faktur za zakup lekarstw: z dnia 9 września 2014 roku na kwotę 31,61 zł, z dnia 10 września 2014 roku na 21,73 zł, z dnia 12 września 2014 roku na 42,98 zł, z dnia 29 września 2014 roku na 63,98 zł i z dnia 18 października 2014 roku na sumę 107,64 zł. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym, którego przyznania domaga się skarżący, obejmuje m. in. zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części lub określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 3 i 4 p.p.s.a.). Zwolnienie od kosztów sądowych stanowi odstępstwo od generalnej zasady partycypowania stron w kosztach postępowania, wyrażonej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zatem prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym winno być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Do osób takich zaliczyć można m. in. bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zwolnienie od kosztów sądowych - co do zasady - powinno dotyczyć przede wszystkim osoby fizyczne znajdujące się w ubóstwie, które z uwagi na swoją sytuację materialną i życiową nie są w stanie ponieść kosztów sądowych i dlatego postępowanie z ich udziałem winno kredytować państwo. Ubiegający się o taką pomoc powinien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa (por. postanowienie SN z dnia 24.09.1984 r. sygn. II CZ 104/84). W ocenie orzekającego w przedmiotowej sprawie skarżący uwiarygodnił w sposób wystarczający, że nie posiada obecnie dostatecznych środków na pokrycie pełnych kosztów postępowania. Jedynym źródłem dochodu J. K. K. jest świadczenie emerytalne w wysokości 2.256,79 zł netto. Pozostająca we wspólnym gospodarstwie domowym żona skarżącego uzyskuje dochody z emerytury w wysokości 728,45 zł netto. Łączny dochód małżonków K. wynosi zatem 2.985,24 zł. Ponoszone przez nich w miesiącu wydatki na utrzymanie, według przedłożonych rachunków, wynoszą łącznie 820,61 zł (409,73 zł czynsz, 27,42 zł podatek, 72,51 gaz, 29 zł ubezpieczenie, 73,40 zł PZU, 79,04 zł prąd, 129,51 zł woda), zaś na leczenie przeznaczana jest kwota ok. 160 zł (dane za wrzesień 2014 roku na podstawie kopii faktur). Według oświadczenia skarżącego pozostałe środki pieniężne wydawane są na wyżywienie, ubranie, transport, dojazd na zabiegi i rehabilitację oraz wizyty lekarskie. Skarżący jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Nie dysponuje on żadnymi oszczędnościami, ani przedmiotami wartościowymi, które mógłby spieniężyć celem pokrycia kosztów sądowych. Biorąc pod uwagę wskazane okoliczności orzekający uznał, że J. K. K. nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów sądowych bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Zasadnym jest zatem zwolnienie skarżącego od kosztów sądowych w 1/2 części. Wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w całości nie mógł zostać uwzględniony z następujących powodów. Sytuacja majątkowa wnioskodawcy nie nosi znamion ubóstwa, czy biedy. Zarówno skarżący, jak i jego małżonka dysponują stałymi i pewnymi źródłami dochodu. Sytuacja taka pozwala na sukcesywne czynienie oszczędności na pokrycie choćby części kosztów związanych z zainicjowanym postępowaniem sądowym. Ponadto skarżący dysponuje majątkiem nieruchomym w postaci mieszkania, domu oraz budynku gospodarczego. Posiadany majątek może być wykorzystany jako zabezpieczenie pożyczki, czy kredytu, jeśli właścicielowi brakuje bieżących środków finansowych na koszty związane z postępowaniem sądowym. Orzekający pragnie także zaakcentować, iż wśród wymienionych przez skarżącego wydatków niektórych nie można uznać za konieczne, zwłaszcza opłat za telefon, telewizję, a także kosztów przeprowadzonego remontu (faktura z miesiąca października 2014 roku). Tymczasem w art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a. ustawodawca wyraźnie wskazał, że tylko uszczerbek w zakresie zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych strony uzasadnia konieczność przyznania prawa pomocy. W analizowanej sytuacji majątkowej J. K. K. zwolnienie go od kosztów sądowych w całości byłoby zatem niezasadne. Konieczność poniesienia 1/2 części z ich ogólnej sumy nie naraża natomiast skarżącego na pogorszenie warunków bytowych – z jednej strony, z drugiej zaś - odpowiada fiskalnemu interesowi Państwa, które swoją pomoc powinno gwarantować tylko najbardziej potrzebującym. Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.