II SA/Kr 1376/19

WyrokWSA w Krakowie2020-01-21

Skład orzekający: Jacek Bursa, Krystyna Daniel, Magda Froncisz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy nabywcy nieruchomości, którzy nabyli ją po ograniczeniu prawa własności w związku z posadowieniem gazociągu, mają legitymację czynną do dochodzenia odszkodowania za to ograniczenie, jeśli poprzedni właściciel nie przeniósł wyraźnie tego roszczenia, a samo nabycie nieruchomości nastąpiło w drodze postępowania scaleniowego?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że skarżący nie posiadają legitymacji czynnej do dochodzenia odszkodowania za ograniczenie prawa własności związane z posadowieniem gazociągu. Nabycie nieruchomości w drodze postępowania scaleniowego przez poprzedniego właściciela (A.P.) uniemożliwiło jej posiadanie roszczenia o odszkodowanie z tytułu ograniczenia prawa własności, które miało miejsce przed scaleniem. Nawet gdyby poprzedni właściciel posiadał takie roszczenie, nie zostało ono wyraźnie przeniesione na skarżących w umowie sprzedaży nieruchomości, co jest warunkiem koniecznym do nabycia tego prawa.
Stan faktyczny
Skarżący I.B. i S.B. domagali się ustalenia i wypłaty odszkodowania za zmniejszenie wartości nieruchomości w związku z decyzją z 1979 r. zezwalającą na wejście w teren w celu budowy gazociągu. Organ pierwszej instancji odmówił ustalenia odszkodowania, wskazując, że skarżący nie byli właścicielami nieruchomości w dacie ograniczenia prawa własności, a poprzednia właścicielka (A.P.) nie przeniosła na nich roszczenia odszkodowawczego. Organ odwoławczy uchylił decyzję organu pierwszej instancji i umorzył postępowanie, uznając, że skarżący nie mają legitymacji czynnej. WSA w Krakowie oddalił skargę, podzielając stanowisko organu odwoławczego.
Rozstrzygnięcie
Skargę oddala.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jacek Bursa (spr.) Sędziowie: WSA Krystyna Daniel WSA Magda Froncisz Protokolant: starszy sekretarz sądowy Katarzyna Zbylut po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi I.B. i S.B. na decyzję Wojewody [....] z dnia 7 października 2019 r., znak: [....] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie odmowy ustalenia i wypłaty odszkodowania skargę oddala. Decyzją z dnia 10 maja 2019 r. nr [...] Starosta [...] orzekł o odmowie ustalenia i wypłaty odszkodowania na rzecz I. B. i S. B. z tytułu zmniejszenia wartości nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] obr. [...] gm. Z., w związku z decyzją Naczelnika Gminy Z. z dnia 25 kwietnia 1979 r. nr [...] zezwalającą na wejście w teren nieruchomości w celu budowy gazociągu ? 80 mm zgodnie z decyzją zatwierdzającą plan realizacyjny z dnia 27 lipca 1978 r. nr [...] Orzekając w ww. sposób organ I instancji wskazał, iż w dacie wydania decyzji Naczelnika Gminy Z. z dnia 25 kwietnia 1979 r. nr [...] wnioskodawcy nie byli właścicielami nieruchomości gdyż dopiero po wielu latach, umową sprzedaży z dnia 11 października 1990 r. nabyli ją od A. P., której z kolei przyznano ją w wyniku przeprowadzonego postępowania scaleniowego. Ponadto stwierdził on, iż z zebranych w toku postępowania dokumentów nie wynika, by kiedykolwiek nastąpiło skuteczne przeniesienie pomiędzy właścicielami nieruchomości prawa do odszkodowania z tytułu ograniczenia prawa jej własności, Odwołanie od ww. decyzji złożyli I. B. oraz S. B. wskazując m.in., iż przedmiotowa decyzja jest kolejną w niniejszej sprawie, a poprzednie podjęte byty w tej sprawie decyzje Starosty [...] i Wojewody, które zostały uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 19 stycznia 2017 r. sygn. akt IISA/Kr [...]. Nie zostało ustalone ani wypłacone poprzednim właścicielom działek odpowiadających obecnej działce numer [...] żadne odszkodowanie z tytułu zmniejszenia wartości tej nieruchomości gruntowej, wskutek posadowienia na niej gazociągu. Stąd wypływa wniosek, że obowiązujące czynności wywłaszczeniowe nie były przez Gminę wykonywane. W dacie obejmowania przez skarżących na własność nieruchomości, urządzenia gazociągu były już posadowione, zaś powodowie nie mieli o tym wiedzy. Cena po jakiej grunty zostały nabyte nie uwzględniała obniżenia wartości nieruchomości z uwagi na zlokalizowany na tych terenach gazociąg. Sprawa została zarejestrowana w Sołectwie w 2015 roku, kiedy jeszcze A. P. była sprawna fizycznie i umysłowo. Ten stan rzeczy nie nastąpił z winy skarżących. Decyzją z dnia 7 października 2019 r. Wojewoda nr [...], na podstawie art. 9a w związku z art. 129 ust. 5 pkt l i 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., póz. 2204) oraz art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 105 § 1 kpa, uchylił w całości zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie pierwszej instancji w całości. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wyjaśnił, że decyzja zezwalającą na wejście w teren nieruchomości w celu budowy gazociągu wydana została w oparciu o art. 35 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, zgodnie z którym organy administracji państwowej, instytucje i przedsiębiorstwa państwowe mogły za zezwoleniem naczelnika gminy, a w miastach prezydenta lub naczelnika miasta (dzielnicy) zakładać i przeprowadzać na nieruchomościach - zgodnie z zatwierdzoną lokalizacją szczegółową - ciągi drenażowe, przewody służące do przesyłania płynów, pary, gazów, elektryczności oraz urządzenia techniczne łączności i sygnalizacji, a także inne podziemne lub nadziemne urządzenia techniczne niezbędne do korzystania z tych przewodów i urządzeń. Osobom upoważnionym przez właściwy organ, instytucję lub przedsiębiorstwo państwowe przysługiwało prawo dostępu do tych przewodów i urządzeń w celu wykonywania czynności związanych z ich konserwacją. Jeżeli założenie i przeprowadzenie przewodów i urządzeń spowodowało, że nieruchomość nie nadawała się do dalszego racjonalnego jej użytkowania przez właściciela na cele dotychczasowe, nieruchomość podlegała wywłaszczeniu w trybie i według zasad przewidzianych w tej ustawie dla wywłaszczenia nieruchomości. W myśl art. 36 powołanej ustawy, odszkodowanie za straty wynikłe z działań przewidzianych w jej art. 35 ust. 1 i 2 strony ustalały na podstawie wzajemnego porozumienia; w razie sporu wysokość odszkodowania ustalał na wniosek zainteresowanej strony naczelnik gminy, a w miastach prezydent lub naczelnik miasta (dzielnicy). Odszkodowanie za straty w zasiewach, uprawach i plonach powinno było być ustalone w przeciągu 30 dni od daty zgłoszenia wniosku o odszkodowanie. Roszczenie o takie odszkodowanie przedawniało się z upływem 3 lat od powstania szkody. Właścicielowi nie przysługiwało prawo do odszkodowania, jeżeli pomimo ograniczenia nie poniósł szkody. Stan faktyczny przedmiotowej sprawy w został ustalony w oparciu o pozyskane w efekcie podjętych przez organ I instancji poszukiwań dokumenty jak również treść wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia 27 czerwca 2014 r. sygn. akt I C 1201/10 oddalającego powództwo I. B. i Pana S. B. przeciwko Firma A z siedzibą w W. o ustanowienie wynagrodzenia za bezumowne korzystanie m.in. z działki nr [...]. Decyzją z dnia 25 kwietnia 1979 r. nr [...] Naczelnik Gminy Z. zezwolił na wejście na części nieruchomości położonych w gm. kat. [...], gmina Z., w tym m.in. działkę nr [...] stanowiącą wówczas własność S. S., która to m.in. cześć działki jest tożsama w terenie z działką nr [...] (co potwierdził m.in. w swojej opinii z dnia 25 listopada 2011 r. biegły sądowy w zakresie geodezji S. B., na bezsporność tych ustaleń zwrócił uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wydanym w niniejszej sprawie wyroku z dnia 19 stycznia 2017 r. sygn. akt II SA/Kr [...]). Jak więc wynika z powyższych dowodów, a także treści księgi wieczystej [...], umową sprzedaży z dnia 11 października 1990 r. Rep. A Nr [...] Pani A. P. sprzedała ww. działkę nr [...] Pani I. B. i Panu S. B.. W niniejszej sprawie został wydany wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 19 stycznia 2017 r. sygn. akt II SA/Kr [...], którym uchylono wydane poprzednio w niniejszej sprawie decyzje organów I i II instancji. W uzasadnieniu ww. orzeczenia Sąd wskazał, iż osobą uprawnioną do odszkodowania jest oczywiście były, tj. w dacie wywłaszczenia, właściciel nieruchomości oraz jego następcy prawni na mocy sukcesji uniwersalnej. Nie oznacza to jednak, że uprawnionym do odszkodowania nie może być osoba, która jako aktualny właściciel nieruchomości, legitymuje się formalnoprawnym tytułem uprawniającym do żądania ustalenia i wypłaty odszkodowania. Należy to m.in. rozumieć w ten sposób, że poprzedni właściciel, któremu w związku z ograniczeniem prawa własności przysługuje roszczenie odszkodowawcze, może ew. przenieść w sposób wyraźny lub względnie dorozumiany to roszczenie na nabywcę nieruchomości. Nadto dopiero nie budzące wątpliwości ustalenie, że w przeszłości nie doszło do ustalenia i wypłaty właścicielom odszkodowania z tytułu ograniczenia prawa własności w związku z lokalizacją spornych urządzeń gazociągowych pozwala na przejście do kolejnego etapu - ustalenia, kto ma legitymację czynną do wystąpienia z wnioskiem o ustalenie odszkodowania z tego tytułu. W opinii Sądu w realiach niniejszej sprawy do tego etapu przystąpiono przedwcześnie - organy nie ustaliły, czy i jakie ewentualne znaczenie dla przedmiotowego odszkodowania mogło mieć postępowanie o scalenie i podział gruntów, na podstawie którego A. P. uzyskała tytuł prawny do działki, wywodzącej się z terenu, do którego uprzednio posiadała tytuł prawny S. S.. Czy w związku z przedmiotowym scaleniem i podziałem nie było ew. ustaleń dotyczących odszkodowania za ograniczenie prawa własności działek objętych scaleniem. A zatem w sprawie, po wyeliminowaniu okoliczności polegającej na bezsprzecznym braku ustalenia i wypłaty przedmiotowego odszkodowania, zostały pominięte dowody m.in. z ew. wyjaśnień poprzednich właścicieli przedmiotowej działki lub odpowiednio ich następców prawnych, ew. dokumentacji scaleniowej i podziałowej, a organy administracyjne ograniczyły się w zasadzie do ustaleń stanu faktycznego podjętych w trzech wyrokach Sądów powszechnych w sprawach z powództwa skarżących przeciwko Firma A w W.. W aktach sprawy nie ma umowy notarialnej, na podstawie której została nabyta przedmiotowa działka przez skarżących. Sąd zaznacza, że skarżący co prawda podnoszą, że nie wiedzieli w dniu zakupu, iż prawo własności działki jest obciążone prawem do poprowadzenia na jej terenie gazociągu, które zostało wykonane, co w dużym stopniu podważa możliwość przeniesienia na ich rzecz przez sprzedającą A. P. roszczenia o odszkodowanie, ale niezależnie od tego, w pewien sposób wartość przedmiotu umowy kupna-sprzedaży połączona z ew. oświadczeniem sprzedającego może ew. świadczyć o tym, że sprzedająca określiła jej wartość w sposób zawyżony uwzględniając przeniesienie nie skonsumowanego przez siebie i przysługującego jej roszczenia odszkodowawczego. Oczywiście w takim przypadku sprzedająca, A. P. musiałaby mieć roszczenie o odszkodowanie wskutek określonych relacji/stosunków prawnych z ówczesną właścicielką działki ([...]) na dzień ograniczenia prawa własności przedmiotowej działki (jej odpowiednika), które też by wymagały odpowiednich ustaleń. Sąd zaznaczył, że uchylenie decyzji organów obu instancji ma wyjaśnić okoliczności co do pewnego wyjątku, którego dopuszczalność Sąd przyjmuje z przyczyn wskazanych powyżej, a polegającego na tym, że organy powinny zbadać, czy w sprawie nie było jakiś okoliczności wskazujących na to, że skarżący nabyli od poprzedników formalne uprawnienie do odszkodowania. W przypadku ustalenia i uznania, że skarżący nie mają legitymacji do skutecznego złożenia wniosku o ustalenie wnioskowanego przez nich odszkodowania, a zatem, że nie zachodzą okoliczności wskazane przez Sąd, postępowanie organu I instancji powinno zostać umorzone, jako bezprzedmiotowe, zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. W nawiązaniu do powyższego, organ odwoławczy stwierdził, iż w jego opinii zgromadzony materiał dowodowy (który podczas ponownego rozpoznawania sprawy przez organ I instancji został w znacznej mierze poszerzony) pozwala na wydanie decyzji administracyjnej co do zgłoszonego wniosku przy jednoczesnym spełnieniu wymogów wskazanych przez sąd administracyjny. Do akt sprawy pozyskana została sporządzona w formie aktu notarialnego umowa sprzedaży z dnia 11 października 1990 r. Rep. A Nr [...], którą I. B. oraz S. B. nabyli od A. P. działkę nr [...] położoną w B. gm. Z.. W wyniku analizy ww. dokumentu Wojewoda podziela stanowisko Starosty [...] wyrażone w zaskarżonej decyzji, iż z jego treści nie wynika ani to, by wraz z ww. nieruchomością I. B. oraz S. B. nabyli wierzytelność do ubiegania się o odszkodowanie za ograniczenie prawa własności w roku 1979, ani też to, by cena sprzedaży w jakikolwiek sposób uwzględniała fakt istnienia na terenie tej działki infrastruktury technicznej w postaci gazociągu. Organ podjął próbę realizacji zalecenia WSA w Krakowie polegającego na ustaleniu, czy osoba ta mogła posiadać oraz przelać na rzecz odwołujących omawiane roszczenie odszkodowawcze. W dniu 16 października 2017 r. wezwał on ww. osobę do złożenia zeznań w charakterze świadka, jednak jak poinformowała jej córka, wezwana z uwagi na zły stan zdrowia i podeszły wiek, nie jest w stanie złożyć zeznań. Niezależnie od powyższego, Starosta [...] w dniu 6 kwietnia 2018 r. uzyskał informację od Sądu Rejonowego dla [...], iż w jego archiwum nie odnaleziono sygnatury akt postępowania w sprawie złożenia do depozytu sądowego kwoty odszkodowania należnego z tytułu posadowienia gazociągu wysokiego ciśnienia na rzecz A. P.. Analogiczne ustalenia poczynił organ I instancji w stosunku do właścicielki przedmiotowej nieruchomości w chwili ograniczenia jej prawa własności, tj. Pani S. S. (pismo Sądu Rejonowego dla K. - [...] z dnia 4 marca 2019 r. nr [...]). We wskazanym orzeczeniu WSA w Krakowie z dnia 19 stycznia 2017 r. sygn. akt II SA/Kr [...] zawarto zalecenie, iż Sąd stwierdza, że organy nie ustaliły, czy i jakie ewentualne znaczenie dla przedmiotowego odszkodowania mogło mieć postępowanie o scalenie i podział gruntów, na podstawie którego A. P. uzyskała tytuł prawny do działki, wywodzącej się z terenu, do którego uprzednio posiadała tytuł prawny S. S.. Czy w związku z przedmiotowym scaleniem i podziałem nie było ew. ustaleń dotyczących odszkodowania za ograniczenie prawa własności działek objętych scaleniem. Organ I instancji zrealizował i to zalecenie pozyskując bogatą dokumentację scaleniową i dokonując analizy jej najbardziej istotnych dokumentów takich jak: kwestionariusz życzeń uczestników scalenia z dnia 20 października 1979 r., operat pomiarowy Gminy Z. dotyczący scalenia gruntów l. ks. Rób 224 z 1980 r., alfabetyczny spis właścicieli po scaleniu, skorowidz działek przed scaleniem, decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia 24 sierpnia 1981 r. nr [...] zatwierdzającą projekt scalenia gruntów. Analizie Starosta [...] poddał także notatki służbowe z okresu postępowania scaleniowego dotyczące A. P.. W żadnym z przytoczonych dokumentów nie odszukano jednak wzmianki o tym, by znajdująca się na nieruchomości infrastruktura gazowa była przedmiotem jakichkolwiek uzgodnień czy sporów odnośnie ekwiwalentności przyznanej w wyniku scalenia działki nr [...]. Ponadto w tym miejscu organ II instancji szczególnie podkreślił, iż przecież sama Pani A. P. w ogóle nie mogła posiadać omawianego roszczenia, gdyż nie była właścicielem przedmiotowej nieruchomości w momencie ograniczenia prawa własności, jak również nie nabyła jej w drodze umowy cywilno-prawnej (czyli takiej, która potencjalnie mogłaby stworzyć możliwość jednoczesnego nabycia omawianego roszczenia). Jak już bowiem wskazano dawna działka nr [...], która została objęta decyzją Naczelnika Gminy Z. z dnia 25 kwietnia 1979 r. nr [...] weszła w skład obecnej działki nr [...]. O ile w momencie ograniczenia prawa własności była ona własnością S. S., o tyle kluczowym jest fakt, iż niedługo po tym przedmiotowa działka objęta została projektem scalenia gruntów na terenie 23 wsi Gminy Z. , w wyniku czego właścicielką powstałej m.in. spośród niej działki nr [...] została A. P.. Fakt ten potwierdzają liczne zgromadzone w sprawie dokumenty (uzasadnienie wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia 17 czerwca 2014 r. sygn. akt I C 1201/10, wykaz synchronizacyjny z dnia 21 listopada 2011 r. Nr ks. rób. [...], pozyskana obszerna dokumentacja z postępowania scaleniowego). Skoro zatem A. P. nabyła prawo własności przedmiotowej nieruchomości nie w wyniku normalnego obrotu cywilno-prawnego, lecz na podstawie decyzji administracyjnej (decyzja zatwierdzająca projekt scalenia gruntów), tworzącej zupełnie nowy stan zarówno ewidencyjny jak i właścicielski, to w ogóle nie mogło być mowy o posiadaniu przez nią kiedykolwiek roszczenia o odszkodowanie z tytułu ograniczenia prawa własności, do którego doszło jeszcze przed scaleniem, a tym samym o jego zbyciu na rzecz I. B. i S. B.. Tym samym o ile omawianym roszczeniem dysponowała wymieniona powyżej właścicielka wskazanej nieruchomości w momencie ograniczenia jej prawa własności tj. S. S., o tyle wygasło ono z chwilą skutecznego przeprowadzenia postępowania scaleniowego (o tego typu charakterze i skutkach scalenia gruntów świadczyć może chociażby treść art. 9 ww. ustawy z dnia 24 stycznia 1968 r. o scalaniu i wymianie gruntów, który stanowił, iż służebności gruntowe ciążące na gruntach poddanych scaleniu lub wymianie znosi się bez odszkodowania, jeżeli utraciły one dla nieruchomości władnącej wszelkie znaczenie. Służebności te określa się w decyzji o zatwierdzeniu projektu scalenia lub wymiany gruntów, a także pkt III wskazanej decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 24 sierpnia 1981 r. nr [...], orzekający: służebności gruntowe przechodu, przegonu i przejazdu ciążące na gruntach poddanych scaleniu - znieść bez odszkodowania - poza terenami w obrębie zabudowy). Wobec powyższego skarżący nie mają legitymacji do skutecznego złożenia wniosku o ustalenie odszkodowania. Dlatego organ II instancji uchylił w całości zaskarżoną decyzję i na podstawie art. 105 § 1 kpa umorzył postępowanie pierwszej instancji w całości, stosując się tym samym do wiążących wytycznych orzeczenia WSA w Krakowie z dnia 19 stycznia 2017 r. sygn. akt II SA/Kr 1365/16, gdzie wskazano, że w przypadku ustalenia i uznania, że skarżący nie mają legitymacji do skutecznego złożenia wniosku o ustalenie wnioskowanego przez nich odszkodowania, postępowanie organu I instancji powinno zostać umorzone, jako bezprzedmiotowe, zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. Na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę złożyli I. B. oraz S. B. podnosząc, iż Gmina zaniechała wykonywania czynności ustalenia odszkodowań z tytułu zmniejszenia wartości nieruchomości. Brak w/w uzgodnień świadczy o niewykonaniu przez Gminę wymogów art 9 ustawy z dnia 24 I 1968r o scalaniu i wymianie gruntów, który stanowił iż służebności gruntowe znosi się bez odszkodowania, jeżeli utraciły one dla nieruchomości władającej wszelkie znaczenie. Gdyby faktycznie doszło do uzgodnień odnośnie ekwiwalentności przyznanej w wyniku scalenia działki nr [...] , wówczas na tą okoliczność byłaby spisana odpowiednia dokumentacja. Stwierdzenie na str.5 uzasadnienia do w/w decyzji, że nieruchomość gruntowa (działka [...]) dla władających utraciła wszelkie znaczenie nie jest uzasadnione. Bez żadnego prawa Gmina twierdzi, że wskutek zajęcia gruntu pod budowę gazociągu cała działka utraciła swoją wartość i możliwość zagospodarowania jej w całości. Przecież władającym nieruchomością jest właściciel działki, a nie Gmina. Rzetelne informacje w przedmiocie usytuowania mediów w terenie, uzyskane z gminnego wydziału geodezji, każdorazowo winny być podstawą do podjęcia decyzji o kupnie nieruchomości. Skarżący nie mogli skorzystać z takiej możliwości. W uzasadnieniu do zaskarżonej decyzji Wojewoda podaje, że z treści umowy sprzedaży nieruchomości, oznaczonej jako działka nr [...], z dnia 11 października 1990r, Rep. A. Nr [...], nie wynika by skarżący nabyli prawo do ubiegania się o odszkodowania z tytułu ograniczenia prawa własności tej działki. Skarżący jednak dodają, że w/w umowa nie zawiera żadnych informacji w przedmiocie zarówno praw jak i obowiązków ciążących na skarżących, jako nowych właścicielach nieruchomości np. z tytułu posadowionego na działce gazociągu, podatków, co nie przeszkodziło Gminie od razu i przez wszystkie lata obciążać skarżących podatkami. Z posiadanej przez Organy dokumentacji wynika, że Skarżący posiadają legitymację do skutecznego złożenia wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania z tytułu zmniejszenia wartości nieruchomości gruntowej (działki nr [...] obr B. , gm. Z.), bowiem: żadne odszkodowania z tytułu ograniczenia prawa własności nieruchomości gruntowej (na działce nr [...] obr B. , gm. Z.), wskutek posadowienia na niej gazociągu, nie zostało wypłacone, w treści umowy sprzedaży nieruchomości, oznaczonej jako działka nr [...], z dnia 11 października 1990r, Rep. A. Nr [...], nie podano, że sprzedawca nieruchomości nie przenosi na nabywców prawa do ubiegania się o odszkodowanie z tytułu ograniczenia prawa własności tej nieruchomości. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 27, dalej jako: p.p.s.a.) sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych. Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności podkreślić należy, że niniejsza sprawa poddana już była kontroli WSA w Krakowie, który wyrokiem z dnia 19 stycznia 2017 r. sygn. akt II SA/Kr 1365/16 uchylił decyzje obydwu organów, wskazując jednocześnie w jakim zakresie powinno zostać uzupełnione postępowanie. Sąd wyraził też kategoryczny pogląd, że osobą uprawnioną do odszkodowania jest oczywiście były, tj. w dacie wywłaszczenia, właściciel nieruchomości oraz jego następcy prawni na mocy sukcesji uniwersalnej. Nie oznacza to jednak, że uprawnionym do odszkodowania nie może być osoba, która jako aktualny właściciel nieruchomości, legitymuje się formalnoprawnym tytułem uprawniającym do żądania ustalenia i wypłaty odszkodowania. Należy to zdaniem Sądu rozumieć w ten sposób, że poprzedni właściciel, któremu w związku z ograniczeniem prawa własności przysługuje roszczenie odszkodowawcze, może ew. przenieść w sposób wyraźny lub względnie dorozumiany to roszczenie na nabywcę nieruchomości. Kończąc swoje rozważania Sąd ponadto zaznaczył, że jego rozstrzygnięcie w żaden sposób nie przesądza, że odszkodowanie skarżącym przysługuje. Oceniając ponownie przeprowadzone postępowanie należy zaznaczyć, że organ zastosował się do wiążących go wytycznych Sądu i w zakresie możliwym do przeprowadzenia uzupełnił materiał dowodowy i dokonał prawidłowej jego oceny. Z ustaleń tych wynika, że w związku z poprowadzonym na działce nr [...] obr B. , gm. Z. gazociągiem, żadnemu podmiotowi nie wypłacono odszkodowania, a sumy odszkodowania nie złożono do depozytu sądowego. W zakresie znaczenia postępowania o scalenie i podział gruntów dla przejścia prawa do przedmiotowego odszkodowania, na podstawie którego to postępowania A. P. uzyskała tytuł prawny do działki, wywodzącej się z terenu, do którego uprzednio posiadała tytuł prawny S. S., organ I instancji pozyskał bogatą dokumentację scaleniową i dokonał analizy jej najbardziej istotnych dokumentów takich jak: kwestionariusz życzeń uczestników scalenia z dnia 20 października 1979 r., operat pomiarowy Gminy Z. dotyczący scalenia gruntów l. ks. Rób 224 z 1980 r., alfabetyczny spis właścicieli po scaleniu, skorowidz działek przed scaleniem, decyzja Prezydenta Miasta K. z dnia 24 sierpnia 1981 r. nr [...] zatwierdzająca projekt scalenia gruntów. Analizie Starosta [...] poddał także notatki służbowe z okresu postępowania scaleniowego dotyczące A. P., na okoliczność, czy w związku z przedmiotowym scaleniem i podziałem nie było ew. ustaleń dotyczących odszkodowania za ograniczenie prawa własności działek objętych scaleniem. W żadnym z przytoczonych dokumentów nie odszukano jednak wzmianki o tym, by znajdująca się na nieruchomości infrastruktura gazowa była przedmiotem jakichkolwiek uzgodnień, czy sporów odnośnie ekwiwalentności przyznanej w wyniku scalenia działki nr [...]. Dlatego A. P. z jednej strony nie mogła posiadać omawianego roszczenia, gdyż nie była właścicielem przedmiotowej nieruchomości w momencie ograniczenia prawa własności, jak również nie nabyła jej w drodze umowy cywilno-prawnej (czyli takiej, która potencjalnie mogłaby stworzyć możliwość jednoczesnego nabycia omawianego roszczenia). A. P. nabyła bowiem prawo własności przedmiotowej nieruchomości nie w wyniku normalnego obrotu cywilno-prawnego, lecz na podstawie decyzji administracyjnej (decyzja zatwierdzająca projekt scalenia gruntów), tworzącej zupełnie nowy stan zarówno ewidencyjny jak i właścicielski. Dlatego nie mogło być mowy o posiadaniu przez nią kiedykolwiek roszczenia o odszkodowanie z tytułu ograniczenia prawa własności, do którego doszło jeszcze przed scaleniem, a tym samym o jego zbyciu na rzecz I. B. i S. B.. Tym samym o ile omawianym roszczeniem dysponowała wymieniona powyżej właścicielka wskazanej nieruchomości w momencie ograniczenia jej prawa własności tj. S. S., o tyle wygasło ono z chwilą skutecznego przeprowadzenia postępowania scaleniowego. Odnosząc się do pozyskanej do akt sprawy, sporządzonej w formie aktu notarialnego umowa sprzedaży z dnia 11 października 1990 r. Rep. A Nr [...], którą I. B. oraz S. B. nabyli od A. P. działkę nr [...] położoną w B. gm. Z., należy ponadto wyrazić jednoznaczny pogląd, że z jej treści nie wynika ani to, by wraz z ww. nieruchomością I. B. oraz S. B. nabyli wierzytelność do ubiegania się o odszkodowanie za ograniczenie prawa własności w roku 1979, ani też to, by cena sprzedaży w jakikolwiek sposób uwzględniała fakt istnienia na terenie tej działki infrastruktury technicznej w postaci gazociągu. Przypomnieć natomiast w tym miejscu należy pogląd Sądu zawarty w wyroku z dnia 19 stycznia 2017 r. sygn. akt II SA/Kr [...], że poprzedni właściciel, któremu w związku z ograniczeniem prawa własności przysługuje roszczenie odszkodowawcze, może przenieść to roszczenie na nabywcę nieruchomości ale musi to nastąpić w sposób wyraźny lub względnie dorozumiany. Dlatego nie można przyjąć, aby skarżący nabyli prawo do odszkodowania za posadowienie na ich działce gazociągu i to nawet przy hipotetycznym założeniu, że posiadała do niego prawo sprzedająca na ich rzecz nieruchomość A. P.. Konkludując należy wskazać, że w ponownym postępowaniu organ zrealizował wiążące wytyczne Sądu, a zebrany przez niego materiał dowodowy został prawidłowo oceniony i wyciągnięto z niego trafne wnioski. Wynika z niego, że prawo do odszkodowania za posadowienie gazociągu na działce nr [...] obr B. , gm. Z. nie zostało przeniesione na skarżących. Z tych przyczyn – stosując się do wiążących wytycznych Sądu wskazanych w orzeczeniu WSA w Krakowie z dnia 19 stycznia 2017 r. sygn. akt II SA/Kr 1365/16 – organ prawidłowo orzekł o umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. prowadzonego postępowania, jako bezprzedmiotowego. Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło