II SA/Kr 1385/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.J. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi A.J. na decyzję Wojewody z dnia 1 czerwca 2011 r. Nr: [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę p o s t a n a w i a I) zwolnić skarżącego od wpisu od skargi do sądu pierwszej instancji; II) w pozostałym zakresie umorzyć postępowanie w sprawie wniosku o przyznanie prawa pomocy W odpowiedzi na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 500 zł od skargi na decyzję Wojewody z dnia [...] czerwca 2011 roku nr: [...] A.J. pismem z dnia 8 sierpnia 2011 roku zwróciła się z prośbą o przesunięcie terminu dokonania wpłaty ze względu na pobyt skarżącego A.J. w szpitalu. Pismem z dnia 26 sierpnia 2011 roku A.J. wniósł o zwolnienie go od kosztów sądowych ze względu na trudną sytuację zdrowotną i finansową, równocześnie wnosząc o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 30 października 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie przywrócił skarżącemu termin do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. W związku z tym, że wniosek skarżącego z dnia 26 sierpnia 2011 roku o zwolnienie od kosztów sądowych obejmujących wpis od skargi do sądu pierwszej instancji został złożony bez zachowania przewidzianej prawem formy, pełnomocnikowi skarżącego został przesłany urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy "PPF" celem jego wypełnienia w oparciu o sytuację majątkową strony i odesłania do tut. sądu w terminie siedmiu dni, pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. W zakreślonym terminie brak został uzupełniony. Z zakreślenia w rubryce 4 formularza "PPF" wynika, że skarżący domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący podał, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z żoną A.J. , trójką dzieci: 26-letnim M. , 21-letnią J. i 17-letnim K. oraz 6-letnim wnukiem J. . Ich miesięczny dochód brutto wynosi 2.899,18 zł i stanowi go renta inwalidzka skarżącego w wysokości [...]zł i emerytura jego żony w wysokości [...]zł. W skład majątku wnioskodawcy wchodzi dom o powierzchni 90 m² oraz nieruchomość rolna wielkości 4,70 ha. Nie dysponuje on oszczędnościami, ani przedmiotami wartościowymi. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżący podniósł, iż znajduje się w trudnej sytuacji materialnej. Pobiera rentę w wysokości [...] zł netto z tytułu II grupy inwalidztwa po wypadku z uszkodzeniem kręgosłupa. Obecny stan zdrowia nie pozwala mu na wykonywanie jakiejkolwiek pracy, ponieważ cierpi na niedowład kończyn dolnych. Żona pobiera emeryturę w wysokości [...] zł netto. Z tych środków utrzymuje się sześcioosobowa rodzina. Córka skarżącego studiuje, a czesne związane z edukacją wynosi 530 zł miesięcznie. Dojazdy syna do szkoły kosztują około 200 zł miesięcznie. Pozostałe wydatki to opłaty za gaz, prąd i telefon, które wynoszą około 300 zł. Skarżący większą część renty przeznacza na zakup koniecznych lekarstw. Z tych względów sytuacja materialna rodziny jest trudna. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Stosownie do art. 243 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku, a przyznanie prawa pomocy przed lub w toku postępowania rozpoznawczego obejmuje również postępowanie egzekucyjne. Z treści tych przepisów jednoznacznie wynika, że przyznane stronie prawo pomocy rozciąga się na całe postępowanie sądowoadministracyjne. Możliwość jego utraty została wyraźnie wskazana w art. 249 i 251 p.p.s.a. Przyznanie prawa pomocy wygasa ze śmiercią strony, która je uzyskała (art. 251 p.p.s.a.), albo może być przez sąd cofnięte w całości lub części, jeżeli okaże się, że okoliczności, na podstawie których je przyznano nie istniały lub przestały istnieć (art. 249 p.p.s.a.). Jeżeli zatem nie wystąpiły okoliczności, o których mowa w tych przepisach, to strona z przyznanego jej prawa pomocy może korzystać na wszystkich etapach postępowania przed sądami administracyjnymi w ramach sprawy, w której prawo pomocy zostało jej przyznane. W przedmiotowej sprawie skarżący korzysta z prawa pomocy obejmującego zwolnienie w całości od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego z urzędu, która to pomoc została mu przyznana postanowieniem referendarza sądowego WSA w Krakowie z dnia 22 grudnia 2011 roku. W tym miejscu należy zaakcentować, iż zwolnienie od kosztów sądowych przyznane na mocy tego postanowienia rozciąga się na koszty należne od chwili złożenia wniosku o zwolnienie od nich i obejmuje opłaty i wydatki, co do których termin na ich uiszczenie był otwarty na dzień złożenia wniosku (nie dotyczy zatem kosztów należnych przed złożeniem wniosku). Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 9 grudnia 2010 roku sygn. akt II FZ 635/10 postanowienie o przyznaniu prawa pomocy, wydane na podstawie art. 246 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ma charakter konstytutywny i wywołuje skutki ex nunc, tzn. od daty wniesienia wniosku. Nie działa ono zatem z mocą wsteczną, lecz obejmuje swoim zakresem wszelkie przyszłe i potencjalne koszty sądowe, w tym również te opłaty sądowe, które mogą być następstwem zmian w obowiązującym ustawodawstwie. Powyższe oznacza, że postanowienie w przedmiocie prawa pomocy z dnia 22 grudnia 2012 roku, wydane po rozpoznaniu wniosku skarżącego z dnia 11 grudnia 2011, roku nie obejmowało kosztów sądowych w postaci wpisu od skargi do sądu pierwszej instancji, bowiem termin do uiszczenia tej opłaty upłynął. W sytuacji, gdy wniosek o przyznanie prawa pomocy wpływa po zamknięciu terminu do uiszczenia wpisu, to warunkiem dopuszczającym możliwość zwolnienia od takiej opłaty jest istnienie, na dzień rozstrzygania w przedmiocie prawa pomocy, prawomocnego orzeczenia sądu o przywróceniu uchybionego terminu do uiszczenia tej opłaty (teza nr 2 postanowienia WSA w Poznaniu z dnia 12 października 2009 roku, sygn. akt III SA/Po 534/08). W przedmiotowej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 30 października 2012 roku przywrócił A.J. termin do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Przystępując do rozpoznania wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy należy wskazać, że zasadność takiego wniosku powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach, mianowicie z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej strony jej możliwości finansowych. W przedmiotowej sprawie wysokość wpisu sądowego od skargi wynosi 500 zł. W ocenie orzekającego dla skarżącego będącego schorowanym inwalidą II grupy, utrzymującym się z renty w wysokości [...] zł netto, nie posiadającym oszczędności, ani przedmiotów wartościowych, kwota wpisu jest zbyt wysoka, aby mógł ją ponieść we własnym zakresie. Sześcioosobowa rodzina wnioskodawcy utrzymująca się z dochodów w łącznej wysokości 2.326,25 zł (co daje kwotę 387,71 zł na jednego jej członka) nie jest w stanie wspomóc skarżącego w poniesieniu kosztów sądowych. Z tego względu, działając na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., referendarz sądowy przychylił się do wniosku skarżącego i zwolnił go od wpisu sądowego od skargi do sądu pierwszej instancji – jedynego składnika kosztów sądowych, ciążącym na skarżącym. W związku z tym, że na mocy prawomocnego postanowienia referendarza sądowego z dnia 22 grudnia 2011 roku skarżący korzysta już z prawa pomocy w zakresie zwolnienia od pozostałych kosztów sądowych w całości oraz w zakresie pełnomocnika z urzędu w osobie radcy prawnego. D.B. , jego wniosek w tym zakresie jest bezprzedmiotowy. Dysponując prawem do pełnomocnika z urzędu w niniejszym postępowaniu skarżący nie może skutecznie domagać się wyznaczenia kolejnego pełnomocnika z urzędu (tym razem adwokata), bowiem przyznane mu prawo pomocy w tym zakresie zostało już skonsumowane poprzez ustanowienie radcy prawnego z urzędu, zgodnie z uprzednio złożonym przez skarżącego wnioskiem. Zatem ponowny wniosek strony o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości (ponad wpis sądowy od skargi) oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu jako bezzasadny nie mógł zostać uwzględniony, a postępowanie w tej kwestii należało umorzyć jako bezprzedmiotowe na postawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a.