II SA/Kr 1395/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2011r na posiedzeniu niejawnym wniosku A. i J.W. o ustanowienie adwokata z urzędu w sprawie skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 7 września 2010r. Nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania p o s t a n a w i a ustanowić dla skarżących adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w K. W dniu 23 marca 2011r. skarżący A. i J.W. złożyli wniosek o ustanowienie adwokata w sprawie skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] września 2010r. wydane w przedmiocie zawieszenia postępowania. Skarżący domagają się ustanowienia adwokata z urzędu do fachowego sporządzenia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 19 stycznia 2011r. oddalającego skargę skarżących na postanowienie SKO w K. z dnia [...] września 2010r. z uwagi na niskie dochody, duże koszty utrzymania, zły stan zdrowia i koszty związane z leczeniem. Zdaniem orzekającego, wniosek skarżących zasługuje na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżący prowadzą gospodarstwo domowe wspólnie. Źródłem utrzymania rodziny są dochody osiągane z tytułu emerytur wnioskodawców w łącznej wysokości 3012,55 zł. Z oświadczenia skarżących, znajdującego się w aktach sprawy wynika także, iż posiadają oni niewykończony dom o pow. 242 m2, z powierzchnią nadającą się do zamieszkania równą 82 m, posadowiony na działce o pow. 600 m2. Skarżący nie wykazują natomiast faktu posiadania cennych ruchomości ani oszczędności. Skarżący dołączają do wniosku o przyznanie prawa pomocy szereg dokumentów poświadczających o ich wydatkach na utrzymanie – które kształtują się na poziomie około 900 zł miesięcznie. Dodają, iż na szczególne podkreślenie zasługuje sytuacja związana z nieuleczalnymi chorobami ich wnuków. Instytucja przyznania prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów czy ponieść kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane osobie, która wykaże, iż nie ma jakichkolwiek dochodów do pokrycia kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych. Tym bardziej, iż zgodnie z treścią art. 246 par. 1 pkt 2 cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – regulacja w nim zawarta stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w treści art. 199, na mocy której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przytoczone we wniosku okoliczności winny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym przepisie. Przez uszczerbek utrzymania zaś koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w powołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Zdaniem orzekającego, w przedmiotowej sprawie okoliczności takie zostały wykazane w stopniu uzasadniającym przyznanie skarżącym adwokata z urzędu w celu sporządzenia skargi kasacyjnej. Regulacje cyt. ustawy w zakresie przyznania prawa pomocy nie uzależniają przyznania tej pomocy od charakteru i problematyki sprawy oraz potrzeby czy sensowności udziału w niej kwalifikowanego zastępcy procesowego. Nie ma też znaczenia ew. argument strony o braku znajomości prawa. Orzekający rozpatrując wniosek bierze pod uwagę jedynie sytuację materialno – bytową ubiegającego się o pomoc w takiej formie. W przedmiotowej sprawie skarżący osiągają wspólny miesięczny dochód w wysokości 3012 zł. Skarżący ponoszą również udokumentowane koszty utrzymania domu w kwocie około 900 zł, nie posiadają również oszczędności, czy innych nieruchomości, które nie służą zaspokajaniu podstawowych celów mieszkaniowych, a które mogłyby przynosić pożytki . W takiej sytuacji wnioskodawcy nie byliby w stanie, zdaniem orzekającego, poczynić oszczędności w celu zgromadzenia stosownej kwoty środków finansowych dla ustanowienia dla siebie profesjonalnego pełnomocnika z wyboru, w szczególności biorąc pod uwagę, iż jego udział na obecnym etapie postępowania sądowego jest obligatoryjny. Tym bardziej, iż jak wynika z akt sprawy, skarżący ponieśli już wszystkie dotychczas wymagane koszty sądowe. Należy podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych czy kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Skarżący do takich osób należą. Dlatego przyznanie skarżącym prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata należy uznać za adekwatne do aktualnej sytuacji majątkowej strony. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1, art. 258 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).