II SA/Kr 1398/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w osobie Referendarza Sądowego Renaty Ranickiej po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. K. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie skargi na Instytut Pamięci Narodowej Komisja Śledcza o Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu Oddział w K. p o s t a n a w i a oddalić wniosek skarżącej J. K. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego W Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek skarżącej J. K. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego, uzupełniony pismem z dnia 19 grudnia 2012 r., w sprawie skargi na Instytut Pamięci Narodowej Oddział w K.. We wniosku tym skarżąca oświadczyła, iż prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jej miesięczny dochód z tytułu pobieranego świadczenia rentowego wynosi około 1.325,25 zł. Według oświadczenia skarżąca nie posiada majątku ruchomego o wartości powyżej 3.000 euro ani nieruchomości. Na uzasadnienie wniosku skarżąca podała, iż nie ma możliwości pokrycia kosztów postępowania. Dodatkowo we wniosku wyjaśniła, iż na miesięczne koszty utrzymania składają się opłaty za prąd- 118,55 zł, wywóz śmieci – 34 zł, wodę – 30 zł, spłata pożyczek w kwocie 314,17 zł, lekarstwa 250-300 zł. Do wniosku skarżąca dołączyła kserokopie następujących rachunków i faktur: wpłaty z tytułu pobranych kredytów [...]- 54,92 zł – 22 czerwca 2012 r., dwie wpłaty na kwotę 115,61 i 60 zł nieczytelny datownik do niezidentyfikowanego banku oraz spłata kredytu – kwota 83, 71 zł potwierdzenie wpłaty z roku 2011, rachunek za dostawę wody na kwotę 14,04 zł wystawiony w 2011, rachunek za energię na kwotę 118,40 z marca 2012 roku, rachunek za wywóz odpadów na kwotę 34 zł- opłata za nieznany okres wykonanej usługi, odcinek zapłaty składki ubezpieczeniowej na kwotę 63,60 zł z lutego 2012 r., potwierdzenie zapłaty za usługi telekomunikacyjne – kwota 88,55 zł rachunek z czerwca 2012 r., faktury VAT za zakup leków nr [...] na kwotę 67,20 zł, nr [...] ( marzec) na kwotę 31,31 zł, nr [...] ( styczeń) na kwotę 34,94 zł, nr [...] na kwotę 31,42, nr [...] na kwotę 49,67 zł. Do wniosku dołączone zostało również zaświadczenie Ośrodka Pomocy Społecznej w S. informujące, że skarżąca nie korzysta ze świadczeń pomocy społecznej, kserokopię decyzji o waloryzacji renty z 13 marca 2012 r. oraz legitymacji osoby niepełnosprawnej. Ponadto w piśmie uzupełniającym wniosek z dnia 19 grudnia 2012 roku skarżąca wyjaśniła, iż mieszka w S., dom stanowi własność syna, a skarżąca ma w nim ustanowione prawo dożywocia. Potwierdziła również, że gospodarstwo domowe prowadzi sama. Nie posiada rachunku bankowego. Nie posiada pojazdów mechanicznych, a uzyskanie stosownego zaświadczenia w terminie zakreślonym z uwagi na okres świąteczno – noworoczny jest niemożliwe. Załączyła posiadaną kserokopie dokumentów kredytowych tj. potwierdzenie wpłaty kwoty 114,28 zł na rzecz [...] SA. Jak stwierdziła nie dysponuje umowami i harmonogramami spłat zaciągniętych kredytów Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi,( Dz. U. nr 153, poz.1270) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowaniu lub w jego toku. Prawo to obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W przedmiotowej sprawie skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych. Zgodnie zaś z treścią art.. 246 § 1 pkt 1 cyt. ustawy przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Instytucja przyznania prawa pomocy jest rozwiązaniem szczególnym i powinna być stosowana w przypadkach wyjątkowych wobec osób, których sytuacja materialna, bytowa jest trudna. Każdy wnosząc sprawę do sądu powinien liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów postępowania zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Występując z wnioskiem o zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów musi uprawdopodobnić okoliczności przemawiające za uwzględnieniem złożonego w tym przedmiocie wniosku ( jest zobowiązana wykazać z prawdopodobieństwem graniczącym z pewnością, ze poniesienie kosztów sądowych wiązać się będzie z uszczerbkiem w koniecznym utrzymaniu ). Zdaniem sądu skarżąca nie wykazała, iż znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Nie wystarczy bowiem dołączyć jakiekolwiek faktury czy rachunki obrazujące wysokość miesięcznych wydatków, lecz takie, które pozwolą zobrazować sytuację finansowa skarżącej w chwili składania wniosku. Dołączenie kserokopii faktur i rachunków z 2011 roku i pierwszej połowy 2012 roku nie odzwierciedla sytuacji finansowej skarżącej w listopadzie 2012 roku, a tym samym nie pozwala na jej rzetelna ocenę w kontekście złożonego wniosku. Skarżąca nie udowodniła w żaden sposób wysokości deklarowanych wydatków na leki ( około 300 zł ). Przedstawione faktury pochodzą z 2011 roku i początku 2012 roku a wskazane na nich kwoty stanowią 1/10 cz deklarowanych wydatków. Ponadto wykaz zakupionych leków nie wskazuje na to, aby skarżąca cierpiała na przewlekłe schorzenia wymagające stałego zażywania leków. Co do kwestii zaciągniętych kredytów to mimo ciążącego na skarżącej obowiązku nie przedstawiła dokumentów dotyczących zaciągniętych kredytów, istotnych dla oceny jej możliwości finansowych. Orzekający nie dał wiary wyjaśnieniom skarżącej, iż nie dysponuje umowami kredytowymi ani harmonogramem ich spłaty, tym bardziej, że dwa z wykazanych zobowiązań – [...], [...] SA zastały zaciągnięte w 2012 roku, więc są to kredyty "świeże" i nie trudne do udokumentowania. Zgodnie z orzecznictwem sądowoadministracyjnym uchylanie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy jest przeszkodą wyłączającą możliwość przyznania tego prawa ( por. postanowienie NSA z 5 września 2005 r. , sygn. akt II FZ 418/05). Wobec powyższego należało przyjąć, iż skarżąca nie wykazania, iż nie jest w stanie uiścić kosztów postępowania i ustanowić pełnomocnika z urzędu. Złożone na urzędowym formularzu oświadczenie jest niepełne, nie zawiera bowiem wszystkich danych o sytuacji finansowej skarżącej. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270).