II SA/Kr 14/01
WyrokWSA w Krakowie2004-11-22
Skład orzekający: Andrzej Irla, Izabela Dobosz, Stanisław Biernat
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba pełniąca służbę w aparacie bezpieczeństwa publicznego może być pozbawiona uprawnień kombatanckich, nawet jeśli pierwotnie uzyskała je z tytułu działalności w ruchu oporu?Ratio decidendi
Osoba pełniąca służbę w aparacie bezpieczeństwa publicznego podlega pozbawieniu uprawnień kombatanckich z każdego tytułu, niezależnie od tego, jakie zadania wykonywała w ramach tej służby. Jedynym wyjątkiem jest sytuacja, gdy osoba ta udowodni, że została skierowana do służby w aparacie bezpieczeństwa przez organizacje niepodległościowe lub zwerbowana przez nie w celu udzielenia pomocy. Samo otrzymanie rozkazu od dowódcy z organizacji niepodległościowej nie jest wystarczające do spełnienia tego wymogu.Stan faktyczny
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych pozbawił T.C. uprawnień kombatanckich przyznanych mu z tytułu działalności w ruchu oporu, ze względu na pełnienie przez niego służby w Powiatowym Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego. T.C. twierdził, że został skierowany do służby na rozkaz dowódcy z Armii Ludowej i wykonywał jedynie czynności porządkowo-remontowe, nie mając świadomości spraw politycznych. Organ odwoławczy utrzymał decyzję w mocy, stwierdzając brak dowodów na spełnienie przesłanek z art. 21 ust. 3 ustawy o kombatantach. T.C. zaskarżył decyzję do sądu administracyjnego.Rozstrzygnięcie
Skargę oddalił.Pełny tekst orzeczenia
WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 listopada 2004r Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia NSA Andrzej Irla Sędziowie : NSA Izabela Dobosz NSA Stanisław Biernat (spr) Protokolant : Grażyna Grzesiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2004r sprawy ze skargi T. C. na decyzję Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] 2000r, Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich skargę oddala
Decyzją z dnia [...].07.2000 r. nr [...], Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a. ustawy z 24.01.1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (t.jedn. Dz.U., 1997, Nr 142, poz. 950 z późn. zmianami), pozbawił uprawnień kombatanckich T.C. ur.[...], przyznanych mu przez ZW ZBoWiD w K. w 1976 r. z tytułu działalności w ruchu oporu w okresie od kwietnia 1944 r. do stycznia 1945 r. W uzasadnieniu organ podał, opierając się na aktach ZBoWiD, że T.C. uzyskał uprawnienia kombatanckie ze względu na swój udział w ruchu oporu (w Armii Ludowej) od kwietnia 1944 r. do stycznia 1945 r. Organ ustalił jednak na podstawie własnoręcznie sporządzonej przez T.C. deklaracji członkowskiej ZBoWiD, że pełnił on służbę w Powiatowym Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego w R. od lutego 1945 r. Organ stwierdził, że na podstawie powołanych wyżej przepisów ustawy o kombatantach..., pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby zatrudnione w strukturze Urzędu Bezpieczeństwa. Organ dodał, że w myśl art. 21 ust. 3 ustawy o kombatantach... nie stosuje się przepisów ust. 2 wobec osób, które przedłożą dowody, że do wymienionych służb i organów zostały skierowane przez organizacje niepodległościowe lub przez te organizacje były zwerbowane w celu udzielenia im pomocy.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy T.C. podał, że pełnił służbę wojskową w okresie [...].1949 r. - [...]1952 r. w [...] Korpusie Pancernym - [...] Batalion Pancerny we W. i brał udział w walkach z Wehrwolfem. W czasie okupacji był natomiast żołnierzem Armii Ludowej. Na rozkaz dowódcy został skierowany do PUBP w R, od [...]02.1945 r. W czasie służby w UB nie wykonywał żadnych zadań związanych ze zwalczaniem osób i organizacji podziemia politycznego, ale wykonywał czynności gospodarcze. Pozbawienie go uprawnień kombatanckich uważa za niesprawiedliwe. Do wniosku dołączył T.C. świadectwo pracy wydane przez KW Policji w K. , z którego wynik, że T.C. był zatrudniony w PUBP w R. od [...].02.1945 r. do [...]07.1945 r. jako funkcjonariusz. Ponadto T.C. dołączył zaświadczenie KW Policji w K. , z którego wynika również, że był on zatrudniony w PUBP w R. od [...].02.1945 r. do [...].07.1945 r. w charakterze funkcjonariusza, a ze służby zwolnił się na własną prośbę, natomiast z akt osobowych nie wynika, aby wykonywał zadań związanych ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości RP.
W dniu [...]12.2000 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wydał decyzję Nr [...], w której utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję na podstawie, art. 138 § l pkt l, art. 127 § 3 i art. 129 k.p.a. w związku z art. 25 ust. 2 pkt l lit. a. w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a. ustawy z 24.01.1991 r. o kombatantach... . W uzasadnieniu organ powtórzył motywy zawarte w uzasadnieniu swojej wcześniejszej decyzji, a ponadto stwierdził, że z dokumentów wynika, że T.C. był zatrudniony w aparacie bezpieczeństwa publicznego. Na podstawie powołanych wyżej przepisów powoduje to utratę uprawnień kombatanckich, które nie mogą przysługiwać stronie z żadnego tytułu. T.C. nie dołączył natomiast dokumentów dotyczących okoliczności, o których mowa w art. 21 ust. 3 ustawy o kombatantach....
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego T.C. podał, że odbywał służbę wojskową z poboru w 1. 1949-1952, a w czasie wojny był żołnierzem AL. Na rozkaz dowódcy został skierowany do MO i PUBP, skąd się zwolnił na własną prośbę, po to, aby skończyć szkołę.
W dodatkowym piśmie do NSA skarżący podał, że do pracy w PUBP R. został skierowany przez dowódcę. W ówczesnych warunkach nie mógł odmówić wykonania rozkazu. T.C. powołał się na pismo z KW K. , w którym się stwierdza, że nie wynika z akt aby wykonywał on zadania związane ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości RP. Skarżący dodał, że podczas służby w UB wykonywał prace porządkowo-remontowe przy zdewastowanym budynku. Miał wówczas 18 lat, nie miał wykształcenia, pochodził ze środowiska wiejskiego i nie miał pojęcia o sprawach politycznych. Zwolnił się ze służby [...].07.1945 r. bo nie widział dla siebie perspektyw. T.C. dodał, że nigdy się nie ubiegał o zaliczenie mu okresu zatrudnienia w organach bezpieczeństwa do stażu kombatanckiego.
W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z 30.08.2002 r., Przepisy wprowadzające ustawę -Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U., Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu' przed sądami administracyjnymi (Dz.U., Nr 153, poz. 1270).
Stosownie do § 1 rozporządzenia Prezydenta RP z 25.04.2003 r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (Dz.U., Nr 72, poz. 653) rozpoznawanie spraw z zakresu działania Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, w których stroną skarżącą są osoby zamieszkałe poza obszarem właściwości Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, przekazuje się wojewódzkim sądom administracyjnym, na których obszarze właściwości osoby te zamieszkują.
Skarżący uzyskał uprawnienia kombatanckie z tytułu działalności w ruchu oporu. Ten tytuł uprawnień kombatanckich nie był kwestionowany w postępowaniu weryfikacyjnym.
W niniejszej sprawie jest jednak bezsporne, że T.C. pełnił służbę jako funkcjonariusz w Powiatowym Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego w R. w okresie od [...].02.1945 r. do [...].07.1945 r.
Stosownie do art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a. w związku z art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a. ustawy z 24.01.1991 r. o kombatantach... , osobom, które pełniły służbę w aparacie bezpieczeństwa publicznego nie przysługują uprawnienia kombatanckie i są takich uprawnień pozbawione z każdego tytułu. W stanie prawnym, obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji, nie miało znaczenia, jakie zadania czy czynności wykonywała osoba zatrudniona w strukturach UBP. Takie jest też stanowisko orzecznictwa sądowego. Jedynym wyjątkiem od wspominanych wyżej konsekwencji, czyli pozbawienia uprawnień kombatanckich, jest spełnienie wymagań z art. 21 ust. 3 ustawy o kombatantach..., tzn. udowodnienie przez daną osobę, że do wymienionych służb i organów została skierowana przez organizacje niepodległościowe lub przez te organizacje była zwerbowana w celu udzielenia im pomocy.
Skarżący stwierdził, że otrzymał rozkaz od swojego dowódcy z Armii Ludowej, zatrudnienia się w aparacie bezpieczeństwa. Nie stanowi to jednak spełnienia wymagania z art. 21 ust. 3 ustawy o kombatantach....
Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdza zatem, że zaskarżona decyzja nie narusza obowiązującego prawa.
Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 151 ustawy z 30.08.2002 r., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, (Dz.U., Nr 153, poz. 1270), skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło