II SA/Kr 14/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. G., A. Z. i S. Z. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi K. G., A. Z. i S. Z. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] Nr: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki p o s t a n a w i a zwolnić skarżących od kosztów sądowych; I) oddalić wniosek skarżących o ustanowienie adwokata W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 500 zł od skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] Nr: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki - skarżący K. G., A. Z. i S. Z. złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. A. Z. i S. Z. wniosek swój argumentowali trudną sytuacją materialną i zdrowotną. Do pisma załączyli zaświadczenia lekarskie potwierdzające zły stan zdrowia oraz odcinki pobieranych świadczeń rentowych za miesiąc styczeń 2008 roku. K. G. prośbę swoją motywowała niskimi dochodami z tytułu zatrudnienia za - etatu, pozostawaniem bez zatrudnienia męża oraz koniecznością utrzymania 12-letniej córki. Do pisma skarżąca dołączyła zaświadczenie z dnia [...] lutego 2008 roku o zatrudnieniu i wynagrodzeniu oraz zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. z dnia [...] potwierdzającego fakt, że mąż skarżącej S. G. nie deklarował dochodu do opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych za rok 2006. W dniu 18 lutego 2008 roku do tut. Sądu wpłynęły urzędowe formularze wniosków o przyznanie prawa pomocy "PPF" złożone przez A. Z. i S. Z. Z danych zawartych w przedłożonych formularzach wniosków o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżący A. Z. i S. Z. pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym wraz ze swoją córką K. G., jej mężem S. G. oraz 12-letnią wnuczką E. G. Rodzina utrzymuje się z następujących dochodów: renty skarżącego S. Z. w wysokości 714,56 zł, renty skarżącej A. Z. w wysokości 771,06 zł oraz wynagrodzenia za pracę skarżącej K. G. w wysokości 856,67 zł (brutto). Mąż K. G. pracuje sezonowo przy pracach rolniczych i jak oświadczyła skarżąca "nie zarabia wiele". Opłaca on składkę ubezpieczenia do KRUS w wysokości 257 zł kwartalnie. Na opłaty związane z utrzymaniem domu (prąd, gaz, opał, woda, wywóz śmieci, itp.) rodzina przeznacza miesięcznie około 1.000 zł. K. G. jest właścicielką nieruchomości rolnej o areale 69 arów oraz domu, w którym rodzina zamieszkuje. W skład majątku A. Z. i S. Z. wchodzi nieruchomość rolna o areale 98 arów. Własność domu skarżący przenieśli na córkę w zamian za dożywotnie utrzymanie. A. Z. jest inwalidą I grupy, przeszła dwie operacje (ma jedno sztuczne biodro) i ma problemy z poruszaniem się. Znaczną część świadczenia rentowego, które jest jedynym źródłem jej dochodu, przeznacza na zakup lekarstw. S. Z. jest inwalidą II grupy, po dwóch zawałach serca i także wydaje znaczne sumy na leczenie. Skarżący nie deklarują posiadania oszczędności, jak również cennych ruchomości. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) instytucja przyznania prawa pomocy, przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym), lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy przy tym rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić obie minimum warunków socjalnych. Podkreślić należy, że co do zasady strony zobowiązane są do ponoszenia kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie (art. 199 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Zatem prawo pomocy, jako instytucja o charakterze wyjątkowym, winno być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Skarżący wnoszą o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zdaniem orzekającego okoliczności uzasadniające przyznanie prawa pomocy w takim zakresie wobec skarżących nie występują. W stanie faktycznym istniejącym w rozpatrywanej sprawie nie można uznać, że skarżący nie są w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, co stanowi przesłankę niezbędną do całkowitego zwolnienia kosztów sądowych oraz przyznania kwalifikowanego zastępstwa prawnego (art. 246 § 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W danych zawartych we wnioskach wynika bowiem, że zarówno K. G., jak i jej rodzice A. Z. i S. Z. otrzymują stałe miesięczne dochody. K. G. uzyskuje wynagrodzenie za pracę w wysokości 865,67 zł brutto, zaś świadczenia rentowe A. Z. i S. Z. wynoszą odpowiednio 771,06 zł i 714,56 zł. Faktem jest, że nie są to dochody wysokie, zważywszy, że przypadają na pięcioosobową rodzinę, ale stanowią stałe źródło utrzymania. Dodatkowo, jak oświadczyła skarżąca K. G., mąż jej pracuje sezonowo przy pracach rolniczych i z tego tytułu również osiąga dochody. Ponadto należy zauważyć, że skarżący są właścicielami majątku nieruchomego - K. G. domu oraz nieruchomości rolnej o powierzchni 69 arów, zaś A. Z. i S. Z. nieruchomości o powierzchni 98 arów. Posiadany majątek może przynosić potencjalne dochody (np. z tytułu dzierżawy), może również służyć jako zabezpieczenie pożyczki, czy kredytu, w razie braku bieżących środków finansowych. Posiadanie nieruchomości rolnej daje także możliwości uprawy dla potrzeb własnych, co obniża wydatki związane z zakupem żywności. Reasumując należy stwierdzić, że sytuacja majątkowa skarżących nie uzasadnia przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, skoro przesłanką uwzględnienia takiego wniosku, zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 1 powołanej wyżej ustawy jest brak jakiegokolwiek dochodu. W niniejszej sprawie sytuacja taka nie zachodzi. Sytuacja finansowa skarżących nie nosi także znamion ubóstwa, czy biedy. Istnieją natomiast podstawy do przyznania skarżącym prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie w całości od kosztów sądowych. Skarżący A. Z. i S. Z. są bowiem osobami starszymi, schorowanymi, dlatego znaczną część uzyskiwanych dochodów przeznaczają na zakup leków i stosowne leczenie. Skarżąca K. G. zatrudniona jest natomiast jedynie na - etatu i uzyskuje z tego tytułu niewielkie dochody, a ma na utrzymaniu 12-letnią córkę. Wygospodarowanie środków finansowych na pokrycie kosztów sądowych oraz wynagrodzenie pełnomocnika z wyboru byłoby dla nich zatem zbyt dużym obciążeniem. Oprócz argumentów natury finansowej odmowa przyznania adwokata podyktowana została argumentem, iż na obecnym etapie postępowania nie występuje konieczność działania przez kwalifikowanego pełnomocnika. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto należy wskazać, iż stronom działającym bez adwokata lub radcy prawnego Sąd udziela potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz poucza je o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań (art. 6 powołanej ustawy). Należy przy tym dodać, iż treść niniejszego rozstrzygnięcia nie przesądza o braku możliwości złożenia kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, w celu sporządzenia ewentualnej skargi kasacyjnej. Z tych względów orzeczono w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami).