II SA/Kr 14/09
PostanowienieWSA w Krakowie2009-02-19
Skład orzekający: Monika Rudzka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba fizyczna, która wykaże, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej, może zostać zwolniona od kosztów sądowych i otrzymać adwokata z urzędu w postępowaniu przed sądem administracyjnym?Ratio decidendi
Osoba fizyczna może zostać zwolniona od kosztów sądowych i otrzymać adwokata z urzędu, jeśli wykaże, że nie jest w stanie ponieść żadnych kosztów postępowania lub ponieść pełnych kosztów bez uszczerbku dla własnego utrzymania. W przypadku skarżącej, jej trudna sytuacja materialna (niska emerytura, brak oszczędności) i zdrowotna (paraliż po wylewie, choroby przewlekłe) uzasadniają przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym.Stan faktyczny
Skarżąca M.S. wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu w związku ze skargą na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego o umorzeniu postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej. Wniosek nie został złożony na urzędowym formularzu, jednak po wezwaniu skarżąca uzupełniła braki. Z danych wynika, że skarżąca jest 66-letnią samotną emerytką, schorowaną i sparaliżowaną po wylewie, z niską rentą i bez oszczędności.Rozstrzygnięcie
Postanowiono zwolnić M.S. od kosztów sądowych oraz ustanowić dla niej adwokata z urzędu.Pełny tekst orzeczenia
Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.S. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 27 listopada 2008 r. Nr: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej p o s t a n a w i a I) zwolnić M.S. od kosztów sądowych; II) ustanowić dla M.S. adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w K.
W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 200 zł od skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2008 roku Nr: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej M.S. zwróciła się z prośbą o zwolnienie jej od tej opłaty ze względu na fakt, iż znajduje się ona w ciężkim położeniu. Z uwagi na zły stan zdrowia skarżąca wniosła także o ustanowienie na jej rzecz adwokata z urzędu.
Wniosek o przyznanie prawa pomocy nie został złożony w przewidzianej prawem formie tj. według wzoru określonego w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. z 2003 r. Nr 227, poz. 2245), dlatego w wykonaniu zarządzenia z dnia [...] stycznia 2009 roku, za pismem z dnia 21 stycznia 2009 roku został skarżącej przesłany formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy PPF celem jego wypełnienia i odesłania do tut. Sądu w terminie siedmiu dni, pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania.
W zakreślonym terminie M.S. uzupełniła brak formalny i przesłała do tut. Sądu wypełniony wniosek o przyznanie prawa pomocy. Z danych zawartych we wniosku wynika, że skarżąca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Jest 66-letnią emerytką, osobą samotną. Jej renta z dodatkiem pielęgnacyjnym wynosi [...]zł. Skarżąca jest schorowana, po przebytym wylewie została sparaliżowana. W skład majątku M.S. wchodzi dom wielkości 75 m². Użytkuje ona 46 arów pola. Skarżąca nie posiada żadnych oszczędności, jak również przedmiotów wartościowych.
Zdaniem orzekającego wniosek o przyznanie prawa pomocy zasługuje na uwzględnienie.
Instytucja przyznania prawa pomocy, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym), lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). W niniejszej sprawie skarżąca domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu.
Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe.
Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W ocenie orzekającego skarżąca M.S. w wystarczającym stopniu wykazała, iż znajduje się w sytuacji kwalifikującej do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Jej sytuacja materialna i zdrowotna jest bowiem bardzo trudna. Skarżąca jest osobą samotną. Stan jej zdrowia jest ciężki – po przebytym wylewie jest bowiem połowicznie sparaliżowana, ma problemy z poruszaniem (niedowład połowiczny lewostronny), cierpi na nadciśnienie tętnicze, zakrzepicę żył, ma upośledzoną tolerancję glukozy (dowód: karta leczenia szpitalnego z dnia [...]2007 roku). Źródłem utrzymania skarżącej jest emerytura w wysokości [...] zł. Nie posiada ona żadnych oszczędności. W ocenie orzekającego kwota dochodu pozostającego do dyspozycji skarżącej może wystarczyć jedynie na pokrycie podstawowych wydatków i dlatego nie można wymagać, by choćby jej część przeznaczona została na potrzeby postępowania sądowego.
Biorąc powyższe pod uwagę uznano, że w przedmiotowej sprawie zachodzą ustawowe przesłanki do przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie jej od kosztów sądowych w całości i ustanowienie kwalifikowanego pełnomocnika z urzędu.
Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło