II SA/Kr 1407/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Barbara Pasternak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych po wniesieniu sprzeciwu A.C. od postanowienia Referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 9 października 2009r. w dniu 23 grudnia 2009 r. w sprawie ze skargi A.C. na decyzję Wojewody [....] z dnia 21 lipca 2009 r. znak: [....] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę postanawia I zwolnić skarżącego od uiszczenia połowy wpisu od skargi; II w pozostałej części wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oddalić. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 500 zł od skargi na decyzję Wojewody [....] z dnia 21 lipca 2009r. Nr: [....] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę A.C. złożył, na urzędowym formularzu "PPF", wniosek o przyznanie praw pomocy obejmującego całkowite zwolnienie od kosztów sądowych. Z oświadczenia zawartego we wniosku wynika, iż skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką H.C. Ich miesięczny dochód wynosi około [....] zł i stanowi go dochód skarżącego z prowadzonego gospodarstwa rolnego w wysokości około [....] zł oraz emerytura jego matki w wysokości [....] zł. W skład majątku skarżącego wchodzi dom o powierzchni 200 m2 (z czego wykończony i zamieszkały jest tylko parter, zaś piętro jest w stanie surowym) oraz nieruchomość rolna wielkości 5,22 ha, w tym sad przy domu i działka siedliskowa. Skarżący nie posiada oszczędności, jak również cennych przedmiotów o wartości powyżej 3000 euro. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżący podniósł, iż nie jest w stanie pokryć kosztów sądowych, gdyż z gospodarstwa rolnego osiąga minimalny dochód, uprawiając w zasadzie tylko zboże. Skarżący posiada jedną krowę, nie ma innego inwentarza. Matka skarżącego choruje. Na leki i lekarzy wydaje miesięcznie około 200-250 zł. Koszty utrzymania gospodarstwa domowego przedstawiają się następująco: 80 zł energia elektryczna, 60 zł gaz z butli do gotowania, 3.000 zł opał na zimę. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie postanowieniem z dnia 9 października 2009r. zwolnił skarżącego od kosztów sądowych w 1/2 części, a w pozostałej części oddalił wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, uznając, że skarżący uwiarygodnił, że nie posiada dostatecznych środków na pokrycie pełnych kosztów postępowania. Jednak w ocenie orzekającego o zwolnienie od kosztów sądowych w całości nie mógł zostać uwzględniony, ponieważ oprócz stałych miesięcznych dochodów skarżący posiada majątek znacznej wartości w postaci domu o powierzchni 200 m2 oraz nieruchomości rolnej o areale 5,22 ha. Posiadany majątek może przynosić potencjalne pożytki, może również służyć jako zabezpieczenie pożyczki lub kredytu, jeżeli właścicielowi, który jest zobowiązany do poniesienia określonych wydatków, brakuje bieżących środków finansowych. Ponadto gospodarstwo rolne stwarza także możliwość uprawy na potrzeby własne, co obniża koszty związane z utrzymaniem. Od tego postanowienia skarżący wniósł sprzeciw, w wyniku czego postanowienie referendarza utraciło moc. W uzasadnieniu sprzeciwu skarżący podniósł, że posiadane przez niego gospodarstwo rolne nie jest w stanie przynosić wyższych dochodów niż wskazane we wniosku o zwolnienie od kosztów. Ponadto zarzucił, że jego majątek nie może stanowić zabezpieczenia pożyczki lub kredytu, ponieważ koszty samego ustanowienia zabezpieczenia (hipoteka na nieruchomości) byłyby wysokie, a ponadto zadłużanie domu i gospodarstwa naraziłoby go na ryzyko ich utraty w przypadku braku spłaty zaciągniętych zobowiązań. W odpowiedzi na wezwanie o złożenie oświadczenia, czy z tytułu posiadania gospodarstwa rolnego uzyskuje dopłaty z funduszy Unii Europejskiej, a jeśli tak o podanie kwoty uzyskiwanych dopłat, skarżący wskazał, że za rok 2007 otrzymał dopłatę z tytułu posiadania gospodarstwa rolnego w kwocie około 2.300 zł, w roku 2008 nie otrzymał dopłaty, ponieważ nie złożył wniosku w terminie z powodu obłożnej choroby, zaś obecnie po złożeniu wniosku oczekuje na wypłatę dopłat za rok 2009. Wskazał też, że nie zna wysokości oczekiwanych dopłat, które otrzyma w pierwszym lub drugim kwartale 2010 roku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w skrócie "ppsa", przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Należy podkreślić, że instytucja prawa pomocy służy zabezpieczeniu prawa do sądu osób, które nie są w stanie ponieść kosztów związanych z postępowaniem. Ocena, czy w konkretnej sprawie zachodzą przesłanki do udzielenia stronie prawa pomocy oraz co do zakresu tego prawa należy do sądu, który opiera się na oświadczeniu strony obejmującym dokładne dane o jej stanie majątkowym, dochodach i stanie rodzinnym. Z danych dotyczących sytuacji majątkowej i rodzinnej skarżącej zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że miesięczny dochód dwuosobowego gospodarstwa domowego skarżącego wynosi [....] zł, natomiast stałe wydatki miesięczne to kwota około 650 zł (opłata za energię elektryczną – 80 zł, koszty gazu – 60 zł, lekarstwa i leczenie – 250 zł oraz około 250 zł jako koszt opału na zimę). Zatem po odliczeniu stałych wydatków na utrzymanie dwuosobowego gospodarstwa domowego skarżącego przypada 1.000 zł, czyli 500 zł na osobę. Do dochodu tego należy doliczyć także dopłaty z funduszy Unii Europejskiej z tytułu posiadania gospodarstwa rolnego. Należy zaznaczyć, że skarżący nie może się powoływać na brak uzyskania przez skarżącego dopłat z powodu niezłożenia wniosku w terminie, ponieważ nieuzyskanie możliwego do uzyskania dochodu wynikające z działania lub zaniechania strony nie może być przez stronę wykorzystywane jako uzasadnienie jej trudnej sytuacji. W opisanej wyżej sytuacji materialnej i rodzinnej skarżącego Sąd uznał, że opłacenie pełnego wpisu sądowego w niniejszej sprawie w wysokości 500 zł narażałoby skarżącego na doznanie uszczerbku utrzymania koniecznego dla niego i rodziny. Jednakże posiadanie nieruchomości, a przede wszystkim stałego dochodu, który po doliczeniu stałych kosztów utrzymania wynosi około 500 zł na osobę oraz uzyskiwanie dochodów z tytułu dopłat unijnych do posiadanego gospodarstwa rolnego uzasadniają, zdaniem Sądu, przekonanie, że skarżący jest w stanie ponieść koszty postępowanie w części. Konieczność uiszczenia połowy wpisu sądowego nie naraża skarżącego na pogorszenie warunków bytowych oraz odpowiada fiskalnemu interesowi Państwa, które swoją pomoc powinno gwarantować tylko najbardziej potrzebującym. W związku z powyższym Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 260, 243 § 1, 244 § 1, 245 § 1, 246 § 1 pkt 2 ppsa.