II SA/Kr 1407/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2013r na posiedzeniu niejawnym wniosku L.M. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 9 lipca 2013r. Nr [...] w przedmiocie uznania za nieuzasadnione zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym p o s t a n a w i a oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W dniu 30 września 2013r., wraz ze skargą, skarżąca L.M. złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na postanowienie WINB w K. z dnia 9 lipca 2013r. wydane w przedmiocie uznania za nieuzasadnione zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Skarżąca domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. W uzasadnieniu swego wniosku podaje, iż utrzymuje się z emerytury. Ponadto prowadzi działalność gospodarcza, która jednak nie przynosi dochodu. Wszystkie oszczędności skarżącej pochłonęło jej leczenie – jest po przebytej chorobie nowotworowej. Jak wskazuje – posiada nieruchomości, jednak nie przynoszą one dochodów tylko wydatki, w prowadzeniu działalności odczuwalny jest kryzys ogólnoświatowy. Wnioskodawczyni dodaje, iż wydatki na utrzymanie, leki, media pochłaniają w całości dochody strony. Zdaniem orzekającego, wniosek skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie. Utrzymuje się z emerytury w wysokości 918,23 zł oraz środków finansowych pozyskiwanych z tytułu prowadzenia przez skarżącą działalności gospodarczej w formie Hotelu w S. koło K . Jak wynika z dokumentów nadesłanych przez stronę – przychód z tego tytułu w 2012r. wynosił 251 884,42 zł, koszty – 267 626,15 zł, strata wykazana w PIT to kwota 15 741,73 zł. Za ostatni zaś okres tj. od 1 sierpnia 2013 do 31 października 2013r. działalność przyniosła dochód w wysokości 11 822,41 zł. Z oświadczenia skarżącej, znajdującego się w aktach sprawy wynika, iż posiada ona nieruchomość o pow. 733,24 m2. Skarżąca dodaje, iż nie posiada gospodarstwa rolnego, samochodu ani cennych ruchomości. Jest osobą po przebytej poważnej chorobie, aktualnie leczy się w szpitalu na dziennym oddziale rehabilitacji w K. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane osobie, która wykaże, iż nie ma jakichkolwiek dochodów do pokrycia kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych. Mając na uwadze obecną sytuację finansową skarżącej należy stwierdzić, że uiszczenie przez stronę aktualnie wymaganych kosztów sądowych jest możliwe bez uszczerbku w koniecznym jej utrzymaniu. W ocenie orzekającego, skarżąca nie wykazała w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie jest w stanie uiścić wpisu sądowego należnego od złożonej skargi bez uszczerbku w koniecznym swoim utrzymaniu. Biorąc pod uwagę w szczególności wysokość comiesięcznych, stałych dochodów strony w wysokości 918,23 zł oraz wykazany aktualny dochód z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej ( obroty firmy w okresie od sierpnia do końca października 2013 wyniosły 85 944,48 zł, dochód – 11 822,41 zł ), niewskazanie nadzwyczajnych kosztów obciążających budżet domowy jak np. koszty kredytu, posiadany majątek nieruchomy ( nieruchomość o pow. 733 m2 ), który zawsze może jego właścicielowi posłużyć jako zabezpieczenie ew. kredytu czy pożyczki w okolicznościach braku bieżących środków finansowych, czy też przynieść inne pożytki, posiadane oszczędności, brak innych osób, nie osiągających własnego dochodu na utrzymaniu - nawet wobec wykazanych, choć nie udowodnionych kosztów leczenia i rehabilitacji - nie zaistniały przesłanki uzasadniające zwolnienie strony od kosztów sądowych. Skarżąca podniosła co prawda, że ponosi duże koszty związane z zakupem leków, rehabilitacją natomiast twierdzeń tych nie poparła żadnymi dokumentami je potwierdzającymi. Skoro zaś strona nie udokumentowała w jakikolwiek sposób wydatków związanych z zakupem leków , argument ten nie może mieć wpływu na ocenę jej stanu majątkowego ( post. NSA z 3.03.2005r. OZ 1692/04 ). Zgodnie z treścią art. 246 par. 1 pkt 2 cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – regulacja w nim zawarta stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w treści art. 199, na mocy której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przytoczone we wniosku okoliczności winny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym przepisie. Przez uszczerbek utrzymania zaś koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w powołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Zdaniem orzekającego, w przedmiotowej sprawie okoliczności takie, wobec wykazanych powyżej faktów tj. stałego dochodu skarżącej z dwóch źródeł przy faktycznej możliwości jego dysponowania, posiadanym majątku, w tym hotelu, w relacji do wysokości kosztów jakie należy ponieść na obecnym etapie postępowania sądowego, nawet wobec zwyczajowych, choć nieudokumentowanych kosztów utrzymania i leczenia - nie zostały wykazane w stopniu uzasadniającym zwolnienie od kosztów sądowych. Należy zaznaczyć, iż zgodnie z powszechnie obowiązującym poglądem w doktrynie i orzecznictwie, strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe. Wymagany natomiast na obecnym etapie postępowania sądowego wpis sądowy nie narazi skarżącej na znaczny uszczerbek, szczególnie biorąc pod uwagę fakt, iż dochody wnioskodawczyni przewyższają jego wysokość. Należy także podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Skarżąca, ze względu na wykazane powyżej okoliczności ( w szczególności ze względu na posiadany majątek nie służący do zaspokojenia podstawowych potrzeb mieszkaniowych rodziny, dwa źródła dochodu, fakt prowadzenia działalności gospodarczej opartej na znacznym przepływie środków finansowych, dochodzie w wysokości 11 822,41 zł z tejże za ostatnie miesiące ), do takich osób nie należy. Trzeba również zaznaczyć, iż każdy obywatel zamierzający wytoczyć sprawę sądową musi się liczyć z koniecznością poniesienia kosztów sądowych. Nie można pominąć także i tego, że wyłożenie kosztów przez stronę skarżącą jest tylko czasowe, bowiem w przypadku uwzględnienia jej skargi, zgodnie z art. 200, 203 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – będzie jej przysługiwało prawo domagania się zwrotu kosztów postępowania. Podsumowując należy zaznaczyć, iż w aktualnej sytuacji finansowej skarżącej zwolnienie jej od kosztów sądowych byłoby niezasadne. Konieczność zaś poniesienia przez wnioskodawczynię kosztów sądowych w formie wpisu należnego od złożonej skargi, które to koszty na tym etapie postępowania są wymagane, nie naraża skarżącej na pogorszenie jej warunków bytowych, a z drugiej strony odpowiada fiskalnemu interesowi Państwa, które swoją pomoc powinno gwarantować tylko najbardziej potrzebującym. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1, art. 258 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).