II SA/Kr 1414/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Szkodzińska po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Zakładów [....] Spółka z o.o. w likwidacji w K. o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Zakładów [....] Spółka z o.o. w likwidacji w K. na decyzję Wojewody [....] z dnia 15 września 2016 r. [....] w przedmiocie ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość postanawia: utrzymać w mocy postanowienie Referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 14 grudnia 2016 . Uzasadnienie: Postanowieniem z dnia 14 grudnia 2016 r. Starszy Referendarz Sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Krakowie oddalił wniosek Zakładów [....] Spółka z o o. w likwidacji w K. o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych ponad kwotę 200 zł. uiszczonego wpisu w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody [....] w K. z dnia 15 września 2016 r. w przedmiocie ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość. Referendarz podał, że Spółka domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych z uwagi na brak wystarczających środków finansowych koniecznych do uiszczenia należnych opłat sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że posiada jedyny dochód z tytułu dzierżawy nieruchomości w wysokości 5 340 zł miesięcznie. Natomiast z uwagi na kilka toczących się spraw przed sądami administracyjnymi ponosi znaczne koszty sądowe, a nadto koszty stałe w wysokości 2750 zł. Do tego dochodzi wynagrodzenie likwidatorów spółki w wysokości 1000 zł. Zatem do dyspozycji spółki i swobodnego rozporządzania pozostaje kwota ok. 1500 zł. Podała nadto, że likwidatorzy Spółki z uwagi na brak większych przychodów nie pobierają wynagrodzenia od stycznia 2015 r.,. a zobowiązania spółki względem nich sięgają kwoty 21 000 zł. Wedle Referendarza wniosek Spółki nie zasługuje na uwzględnienie. Z formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika bowiem, że wysokość kapitału zakładowego wynosi 82 452,73 zł., w tym kapitału podstawowego Spółki 0,01 zł. Środki trwałe zostały wyliczone na kwotę 71 340 zł. Wykazano również, iż w roku obrotowym 2015 r. spółka odnotowała zysk w wysokości 6 338,36 zł. Spółka posiada rachunek bankowy, na którym wykazano środki finansowe w kwocie 15 325,88 zł., a główne przychody Spółki to czynsz z dzierżawy w kwocie 5 340 zł. Natomiast koszty stałe wynoszą 2 750 zł. Podał Referendarz, że skarżąca nie wykazała w sposób wystarczający i skuteczny, że nie posiada środków finansowych na pokrycie wymaganych obecnie kosztów sądowych. Szczególnie wobec faktu, iż skarżąca uiściła już wymagany na obecnym etapie postępowania wpis sądowy, a jej zakres żądania odnosił się do częściowego zwolnienia od kosztów sądowych powyżej uiszczonego wpisu sądowego. Wykazany zysk za lata ubiegłe, posiadane miesięczne przychody w stosunku do zadeklarowanych stałych zobowiązań miesięcznych, posiadane środki finansowe na rachunku bankowym przekraczające znacznie koszt poniesienia należnego wpisu sądowego i świadczące o stałym obrocie środami finansowymi pozwalającym na bieżące utrzymanie Spółki wskazują bowiem, iż wnioskodawczyni dysponuje środkami finansowymi i realnie posiada je w wysokości znacznie przewyższającej wysokość wymaganych należności sądowych. Od ww. postanowienia Referendarza Sądowego Zakłady [....] sp. z o.o. w likwidacji wniosła sprzeciw, zarzucając rozstrzygnięciu naruszenie przepisów art. 246§2 pkt 2 w zw. z art. 243 §1 ppsa poprzez błędne przyjecie, że Spółka nie wykazała w dostateczny sposób, że nie posiada wystarczających środków na poniesienie kosztów postępowania i niezasadne oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy w części obejmującej zwolnienie od kosztów sądowych, w tym uiszczenie opłaty sądowej od skargi w zakresie przekraczającym uiszczoną przy skardze opłatę w wysokości 200 złotych, podczas gdy zostały spełnione przesłanki do uwzględnienia wniosku. Spółka podała, że posiada środki trwałe, których wartość została oszacowana na kwotę 71.340 zł. oraz środki finansowe na rachunku bankowym, jednak środki pozyskane z ewentualnej sprzedaży środków trwałych oraz sumy zgromadzone na rachunku bankowym są przeznaczane na spieniężenie zobowiązań finansowych spółki. Wedle strony skarżącej błędne jest stanowisko Referendarza, zgodnie z którym spółka powinna podjąć dodatkowe działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków, gdyż możliwość podejmowania dodatkowych działań przez spółkę w likwidacji jest ograniczona (por. 282§1 ksh). Likwidatorzy mogą podejmować nowe interesy imieniem spółki tylko, jeżeli jest to potrzebne do ukończenia spraw w toku. Nadto spółka w miarę swoich możliwości zabezpiecza środku na prowadzone postępowania sądowe i sądowoadministracyjne, w tym honoraria profesjonalnych pełnomocników w sprawach, w których obowiązuje przymus adwokacko-radcowski. Wskazała również, że na cele przedmiotowego postępowania spółka zdołała wyasygnować kwotę w wysokości 200 zł. na opłatę od skargi. Ze względu jednak na fakt, że zobowiązania spółki, wymagalne wierzytelności przekraczają przychody uzyskiwane z majątku, przedmiotowy wniosek jest uzasadniony. Wojewódzki Sad Administracyjny w Krakowie podał, co następuje: Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej ppsa strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która ma gwarantować możliwość realizacji konstytucyjnego prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W związku z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu. W myśl art. 246 § 2 pkt 2 ppsa osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Ciężar dowodu wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Takie stanowisko znajduje również oparcie w treści art. 252 § 1 ppsa, zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Właściwe przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających zwolnienie od kosztów sądowych oraz dowodów na ich poparcie umożliwia sądowi rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. W ocenie Sądu, w świetle przedstawionych przez skarżącą okoliczności należy podzielić stanowisko wyrażone w postanowieniu z dnia 14 grudnia 2016 r., że skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Świadczą o tym przychody uzyskane przez Spółkę w 2015 r., w tym z czynszu dzierżawnego w kwocie 5340 zł., posiadane środki trwałe w kwocie 71.340 oraz środki finansowe na rachunku bankowym. Co prawda spóła podniosła, że środki pozyskane z ewentualnej sprzedaży środków trwałych oraz sumy zgromadzonej na rachunku bankowym są przeznaczone na spieniężenie zobowiązać finansowych, to okoliczność ta nie ma znaczenia dla oceny zasadności przyznania spółce prawa pomocy. Sąd podziela bowiem stanowisko wyrażone w postanowieniu Naczelne Sądu Administracyjnego z dnia 28 maja 2014 r. (II FZ 683/14), zgodnie z którym wydatki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej o charakterze cywilnoprawnym, nie mogą mieć pierwszeństwa zaspokojenia przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, a do takich zalicza się koszty sądowe. W kontekście wskazanych powyżej okoliczności należy również uwzględnić fakt, że w przypadku wnioskowania o prawo pomocy osoba prawna nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. I OZ 191/11) Nadto spółka w likwidacji prowadzi de facto dalej działalność gospodarczą (czynności gospodarcze), a zatem pomimo trudności spółka powinna partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. IGZ 187/15). Reasumując, zdaniem Sadu, spółka nie wykazała okoliczności niezbędnych do pozytywnego rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Treść oświadczeń złożonych we wniosku i przedstawionych dokumentów nie daje wystarczających podstaw do przyjęcia, że skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, natomiast argumentacja zawarta w zażaleniu nie podważa tej oceny. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 §2 pkt ppsa orzeczono jak w sentencji postanowienia.