II SA/Kr 1418/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Kazimierz Bandarzewski po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. S. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 1 sierpnia 2013 r. znak: [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy. postanawia: oddalić wniosek. W dniu 31 grudnia 2013 r. skarżący M. S. złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 1 sierpnia 2013r. wydaną w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy. Skarżący domagał się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2014 r. wniosku M. S. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 1 sierpnia 2013 r. znak: [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy oddalił wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W dniu 5 lutego 2014 r. M. S. wniósł sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 9 stycznia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Po rozpoznaniu wniosku M. S. w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych Sąd nie znalazł podstaw prawnych do uwzględnienia wniosku. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a.", w przypadku wniesienia sprzeciwu - jeżeli tylko nie podlega on odrzuceniu - zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym w drodze postanowienia. Oznacza to, że na skutek wniesienia sprzeciwu, Wojewódzki Sąd Administracyjny ma obowiązek ponownie rozpatrzyć wniosek skarżących w sprawie przyznania im prawa pomocy w zakresie żądanym przez wnioskodawcę. W niniejszej sprawie sprzeciwem skarżącego objęte zostało całe postanowienie referendarza sądowego w przedmiocie oddalenia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Mając na uwadze oświadczenie skarżącego o wysokości jego dochodów należy stwierdzić, że wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych jest nieuzasadniony. Stosownie do art. 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W świetle tego artykułu przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym wtedy jest uzasadnione, jeżeli osoba ubiegająca się o taką pomoc wykaże, że w ogóle nie jest w stanie ponieść nie tylko części kosztów postępowania, ale żadnych (jakichkolwiek) kosztów postępowania. W orzecznictwie podkreśla się, że zwolnienie od obowiązku uiszczenia opłat sądowych stanowi instytucję wyjątkową i dlatego może być stosowane jedynie wtedy, gdy strona istotnie nie posiada żadnych możliwości finansowych zapłaty tej należności, przy czym jej sytuacja finansowa jest tego rodzaju, że zapłata kosztów związanych z postępowaniem sądowym spowodowałaby utratę płynności finansowej i mogła przyczynić się do uszczerbku utrzymania koniecznego dla wnioskodawcy i jego rodziny. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej uzależnione jest wyłącznie od sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych wnioskodawcy i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie. Utrzymuje się z wynagrodzenia za prace w kwocie 3000 zł oraz dochodu osiąganego z tytułu najmu w kwocie 1500 zł. Łącznie zatem dochody skarżącego wynoszą 4500 zł. Z oświadczenia skarżącego, znajdującego się w aktach sprawy wynika także, że posiada on dwa mieszkania - jedno o pow. 68,25 m2, a drugie o pow. 73 m2. Wnioskodawca wykazuje fakt posiadania udziału w ½ części w prawie własności samochodu [...] oraz 7000 zł oszczędności. Skarżący jako obciążenia budżetu wskazuje czynsz w kwocie 620 zł, a także ratę hipoteczną w wysokości 680 zł. Odliczając od kwoty 4500 zł miesięcznego dochodu wydatki w wysokości zadeklarowanej przez skarżącego (620 zł + 680 zł), skarżącemu miesięcznie pozostaje kwota 3200 zł. Odliczając od tej kwoty koszty utrzymania (np. zakupu żywności), w ocenie Sądu nawet bez czynienia oszczędności skarżący jest w stanie ponieść wydatek w wysokości 500 zł jako kwotę wpisu od skargi. Podnieść należy, iż co do zasady to sama strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Zatem prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym winno być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawczyni nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.), opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, działając na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 246 § 1, art. 260 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.