II SA/Kr 1421/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.P. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J.P. na postanowienie Wojewody z dnia 11 października 2010 r. Nr: [...] w przedmiocie odmowy prowadzenia postępowania w sprawie odtworzenia decyzji p o s t a n a w i a oddalić wniosek J.P. o zwolnienie od kosztów sądowych W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 100 zł od skargi na postanowienie Wojewody z dnia [...] października 2010 r. Nr: [...] w przedmiocie odmowy prowadzenia postępowania w sprawie odtworzenia decyzji, skarżący J.P. złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Z oświadczenia zawartego w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jego miesięczny dochód brutto wynosi [...] zł (netto [...] zł) i stanowi go świadczenie emerytalne. W skład majątku skarżącego wchodzi dom o powierzchni 60 m² bez wartości, mieszkanie wielkości 8 m² oraz nieruchomość rolna o areale 3,56 ha, w tym 0,7 ha las. Nie posiada on żadnych oszczędności, jak również przedmiotów wartościowych. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy J.P. podniósł, iż znajduje się w trudnej sytuacji materialnej. Skarżący liczy 70 lat i cierpi na szereg schorzeń. Choruje na nadciśnienie, bezsenność, hemoroidy, zanik kości kręgosłupa, upośledzenie rozkurczowe i arytmię serca, stłuczenie i rozedmę płuc, chorobę wieńcową, woreczka żółciowego i wątroby, ma naczyniaka w brzuchu. Leczenie w klinice, u bioenergoterapeuty, zioła i lekarstwa kosztują go miesięcznie około 950 zł, a jedynym źródłem dochodu skarżącego jest emerytura. Gospodarstwo rolne nie przynosi żadnych dochodów, gdyż ziemia leży odłogiem z powodu zakazu wykonywania przez skarżącego jakiejkolwiek pracy. Agencja [...] nałożyła na skarżącego sankcję w wysokości 850 zł. Otrzymane odszkodowanie z WSA w kwocie 4.860 zł skarżący przeznaczył na remont budynku, ale sprzeciw Starosty wstrzymał jego realizację. Przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym toczy się kilka postępowań ze skarg J.P. , wobec tego uiszczenie przez niego jakichkolwiek kosztów sądowych jest niemożliwe. Odnosząc się do wezwania Referendarza sądowego o uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący oświadczył, że nie pobiera dopłat unijnych do gruntów. Jego miesięczne wydatki na produkty żywnościowe i środki do życia wynoszą około 1.200 zł. Do pisma skarżący załączył kopie następujących dokumentów: decyzji Starosty z dnia [...] sierpnia o wniesieniu sprzeciwu na wykonanie prac remontowych, potwierdzenia pobrania kwoty 170 zł (Gabinety Lekarski [...]), potwierdzenia wypłaty świadczenia za miesiąc grudzień 2010 roku, czterech paragonów aptecznych opiewających na kwoty 69,19 zł, 34,05 zł, 35,25 zł i 5,90 zł, dwóch etykiet medykamentów oraz nieczytelnej nalepki adresowej z przesyłki pocztowej. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, że zwolnienie od kosztów sądowych stanowi odstępstwo od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości wyrażonej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami), zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1 wspomnianej ustawy przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym, którego przyznania domaga się skarżący, obejmuje m. in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (art. 245 § 3 ustawy). Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w powołanym przepisie, należy przy tym rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę (post. NSA z dnia 22 grudnia 2002 r., OZ 862/04, niepubl.). W ocenie orzekającego przedstawiona przez skarżącego sytuacja majątkowa nie daje podstaw do przyznania mu prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości, ani w części. Chociaż bowiem skarżący nie należy do osób majętnych, jest osobą starszą i schorowaną, to jednak dysponuje on stałym pewnym miesięcznym dochodem z emerytury w wysokości [...] zł. Posiada on także środki w wysokości 4.860 zł przyznane mu przez Naczelny Sąd Administracyjny. Twierdzenie skarżącego, że środki te przeznaczył na remont budynku, w którym zamieszkuje, nie znajdują potwierdzenia w przesłanych dokumentach. Odpowiadając na wezwanie Referendarza sądowego do udokumentowania odpowiednimi rachunkami / fakturami wydatków poniesionych na remont - skarżący stwierdził, że Starosta decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 roku o sprzeciwie na wykonanie prac remontowych polegających na wymianie pokrycia i konstrukcji dachu, stolarki okiennej i drzwiowej oraz wykonanie ocieplenia budynku - uniemożliwił mu przeprowadzenie remontu. Skoro prace remontowe nie zostały przez skarżącego przeprowadzone, a skarżący nie wykazał, że środków w wysokości 4.860 zł już nie posiada, dysponuje on zatem środkami pieniężnymi, które może przeznaczyć na pokrycie kosztów sądowych w niniejszym postępowaniu bez uszczerbku we własnym utrzymaniu. Tym bardziej, że wysokość kosztów sądowych jest niewielka. Wysokość wpisu od złożonej skargi wynosi bowiem 100 zł i jest to najmniejsza wysokość spośród znanych w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Nie można pominąć także faktu, iż wyłożenie przez skarżącego kosztów sądowych jest tylko czasowe, bowiem w przypadku uwzględnienia jego skargi, zgodnie z art. 200 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi będzie mu przysługiwało prawo domagania się zwrotu kosztów postępowania. Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami).