II SA/Kr 1427/25
WyrokWSA w Krakowie2026-02-19
Skład orzekający: Sędzia NSA Joanna Tuszyńska, Sędzia WSA Monika Niedźwiedź, Sędzia WSA Sebastian Pietrzyk (spr.)
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy opłata planistyczna może być naliczona, gdy właściciel nieruchomości, która została zbyta po uchwaleniu planu miejscowego, odzyskała własność tej samej nieruchomości w drodze umowy o zwolnienie z zobowiązania, co skutkuje brakiem przysporzenia majątkowego po jego stronie?Ratio decidendi
Opłata planistyczna, zgodnie z art. 36 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, jest wymagalna jedynie w przypadku, gdy zbycie nieruchomości skutkuje przysporzeniem majątkowym po stronie zbywcy. W sytuacji, gdy właściciel odzyskał własność tej samej nieruchomości w drodze umowy o zwolnienie z zobowiązania, co oznacza brak faktycznego przysporzenia majątkowego, naliczenie opłaty planistycznej jest nieuzasadnione, ponieważ przeczy to celom i istocie tej opłaty.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła ustalenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości (tzw. renty planistycznej) po uchwaleniu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Właścicielka nieruchomości, B. K., sprzedała ją po wejściu w życie planu, a następnie odzyskała własność tej samej nieruchomości w drodze umowy o zwolnienie z zobowiązania, co według niej oznaczało brak faktycznego przysporzenia majątkowego. Organy administracji uznały, że doszło do zbycia nieruchomości w rozumieniu przepisów i naliczyły opłatę. Skarżąca wniosła skargę, kwestionując odpłatny i ekwiwalentny charakter transakcji.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji i umorzył postępowanie administracyjne, zasądzając jednocześnie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie na rzecz B. K. zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Tuszyńska Sędziowie: Sędzia WSA Monika Niedźwiedź Sędzia WSA Sebastian Pietrzyk (spr.) Protokolant: sekretarz sądowy Joanna Biegalska – Ciepacz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lutego 2026 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 8 września 2025 r. znak SKO.ZP/415/178/2025 w przedmiocie ustalenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji i umarza postępowanie administracyjne; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie na rzecz B. K. kwotę 4310 zł (słownie: cztery tysiące trzysta dziesięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Przedmiotem skargi B. K. jest decyzja Samorządowego Kolegium odwoławczego w Krakowie z dnia 8 września 2025 roku, znak: SKO.ZP/415/178/2025, utrzymująca w mocy decyzję nr 6/2025 Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 15 kwietnia 2025 r., znak: BP-02.6725.5.27.2025 o ustaleniu dla B. K. jako zbywcy prawa własności nieruchomości gruntowej, położonej w K., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o powierzchni 0,4008 ha, objętej w dniu zbycia księgą wieczystą nr [...] obr. [...] jedn. ewid. N. H. jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, tzw. "renta planistyczna", w wysokości [...] zł.
Powyższa decyzja została wydana w następujących okolicznościach.
Rada Miasta Krakowa podjęła uchwałę Nr XVI/339/19 z dnia 22 maja 2019 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru "Ł. części A, B, C" (głoszona w Dzienniku Urzędowym Województwa Małopolskiego z dnia 3 czerwca 2019 r., poz. 4271).
W dniu 15 kwietnia 2021 r. B. K., umową zawartą w formie aktu notarialnego (Rep. A Nr [...] notariusz w K. A. R.) sprzedała P. sp. z o.o. z siedzibą w D. nieruchomość gruntową oznaczoną w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o powierzchni 0,4008 ha, objętej w dniu zbycia księgą wieczystą nr [...] obr. [...] jedn. ewid. N. H. w K..
Prezydent Miasta Krakowa za pismem z dnia 31 maja 2021 roku zawiadomił, że wszczął postępowanie w sprawie ustalenia Huta jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, tzw. "renta planistyczna".
W toku postępowania m.in. sporządzono operat szacunkowy, a następnie decyzją nr 119/2024 z dnia 2 sierpnia 2024 roku, znak: GD-07.6725.5.79.2021 Prezydent Miasta Krakowa orzekł o ustaleniu w stosunku do B. K. jako zbywcy prawa własności nieruchomości gruntowej, położonej w K., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o powierzchni 0,4008 ha, objętej w dniu zbycia księgą wieczystą nr [...] obr. [...] jedn. ewid. N. H. jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, tzw. "renta planistyczna", w wysokości 23 073,90 zł.
Odwołanie do tej decyzji wniosła B. K..
Po rozpoznaniu sprawy w wyniku wniesionego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z dnia 24 października 2024 roku, znak: SKO.ZP/415/475/2024 uchyliło decyzję Prezydenta Miasta Krakowa nr 119/2024 z dnia 2 sierpnia 2024 roku. Powodem uchylenia decyzji były istotne wątpliwości Kolegium, co do prawidłowości operatu szacunkowego w zakresie w jakim dotyczył on wyceny nieruchomości na okres pod rządami szczegółowego planu zagospodarowania przestrzennego os. Ł. w K., który utracił moc od dnia 1 stycznia 2003 roku.
W dniu 23 maja 2024 roku Skarżąca zawarła z P. sp. z o.o. z siedzibą w D. umowę przeniesienia własności nieruchomości w celu zwolnienia się z zobowiązania (Rep. A Nr [...], not. w K. A. R.), na mocy której w trybie art. 453 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 roku Kodeks cywilny P. sp. z o.o. z siedzibą w D. przeniosła na B. K. nieruchomość gruntowej, położonej w K., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o powierzchni 0,4008 ha, objętej w dniu zbycia księgą wieczystą nr [...] obr. [...] jedn. ewid. N. H..
Ponownie rozpoznając sprawę Prezydent Miasta Krakowa przeprowadził m.in. dowód z operatu szacunkowego, a następnie decyzją nr 6/2025 Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 15 kwietnia 2025 r., znak: BP-02.6725.5.27.2025 orzekł o ustaleniu dla B. K. jako zbywcy prawa własności nieruchomości gruntowej, położonej w K., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o powierzchni 0,4008 ha, objętej w dniu zbycia księgą wieczystą nr [...] obr. [...] jedn. ewid. N. H. jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, tzw. "renta planistyczna", w wysokości [...] zł.
W uzasadnieniu do tej decyzji organ wskazał, że bezpośrednio przed wejściem w życie ww. planu miejscowego, tj. przed 18 czerwca 2019 r., nie podlegała ustaleniom żadnego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Podano także, że przedmiotowa nieruchomość do dnia 1 stycznia 2003 r. podlegała ustaleniom miejscowego planu szczegółowego zagospodarowania przestrzennego os. Ł. w K., zatwierdzonego uchwałą Nr IX/84/94 Rady Miasta K. z dnia 7 grudnia 1994 r. (Dz. Urz. Woj. Krakowskiego z dnia 15 grudnia 1994 r. Nr 23 poz. 102) i zgodnie z tym planem znajdowała się w przeważającej części (93%) w ternie upraw rolnych :uprawy połowę, łąki i sady bez prawa zabudowy oznaczonym na rysunku planu symbolem A.28.14.RP, w nieznacznej części (ok. 7%) w terenie mieszkalnictwa zagrodowego (symbol A.2.154 MRj.).
Odnosząc się w powyższym zakresie do zastrzeżeń Kolegium, które zdecydowały o uchyleniu poprzednio wydanej w tej sprawie decyzji Organu I instancji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia, wskazano, że w toku ponownego rozpatrywania sprawy potwierdzono, że udział przeznaczenia zagrodowego w owym "starym" planie wynosił 7%. Ponadto, dla ustalenia, czy przedmiotowa nieruchomość skutkiem uchwalenia ww. planu miejscowego zyskała na wartości i w celu zbadania kwestii, na którą zwróciło uwagę Kolegium w swoim rozstrzygnięciu, zlecono rzeczoznawcy majątkowemu sporządzenie operatu szacunkowego.
Dowód taki, z dnia 17 lutego 2025 r., wykonany przez rzeczoznawcę majątkowego Ł. G., został oceniony przez organ jako sporządzony zgodnie z przepisami obowiązującego prawa i wykazujący związek przyczynowo - skutkowy między wejściem nowego planu w życie a wzrostem wartości nieruchomości. Organ I instancji przedstawił wyniki przeprowadzonej przez siebie analizy sporządzonego operatu szacunkowego. Dalej, w ślad za rzeczoznawcą majątkowym, organ I instancji opisał poszczególne etapy szacowania. Organ ocenił dokonany przez rzeczoznawcę wybór cech, mających wpływ na wartość nieruchomości, dobór ich wag. Wskazał też, że w sprawie wykazane zostało za pomocą tych cech podobieństwo nieruchomości porównawczych względem nieruchomości wycenianej, a wszelakie różnice zostały dostrzeżone, ze względu na przypisywane poszczególnym nieruchomościom odmienne skale cech i zastosowanie korekt poprawkami kwotowymi. Zdaniem organu operat szacunkowy może być podstawą ustalenia opłaty planistycznej, bowiem wykazuje, że wzrost wartości nieruchomości nastąpił skutkiem zmiany jej przeznaczenia w planie miejscowym.
Organ szczegółowo przedstawił wszystkie założenia i wnioski wynikające z operatu i wskazał, że wykazał on, iż wartość przedmiotowej nieruchomości przy uwzględnieniu jej faktycznego sposobu użytkowania jest wyższa niż wartość oszacowana na okres pod rządami planu szczegółowego obowiązującego do dnia 31 grudnia 2002 r. Stąd też relewantna dla ustalenia opłaty jest różnica pomiędzy wartością oszacowaną na okres bezpośrednio przed wejściem w życie aktualnie obowiązującego planu, przy uwzględnieniu faktycznego sposobu jej użytkowania i wartości oszacowanej na okres pod rządami obecnie obowiązującego planu miejscowego.
Wskazano, że w ponownie sporządzonym operacie uwzględniono, że przedmiotowa nieruchomość, pod rządami miejscowego planu szczegółowego zagospodarowania przestrzennego os. Ł. w K., zatwierdzonego uchwałą Nr IX/84/94 Rady Miasta K. z dnia 7 grudnia 1994 r. miała niewielką, ale rzeczywistą możliwość zabudowy zagrodowej, na powierzchni wynoszącej 280 m2. Uwzględniając ten fakt rzeczoznawca zmodyfikował dobraną do porównań bazę nieruchomości oraz katalog cech istotnych z punktu widzenia wyceny. Pomimo to jednak w operacie wykazano, że wartość oszacowana na okres tzw. "luki planistycznej" była wyższa niż na okres pod rządami owego "starego" planu szczegółowego, stąd też okoliczność ta nie wpłynęła na ostateczną kwotę opłaty.
Po podaniu oszacowanych wartości na okres przed i po wejściu w życie planu miejscowego obszaru "Ł. - części A, B, C" i zastosowaniu wynikającej z uchwały ws. planu stawki opłaty planistycznej, wyliczono wysokość opłaty planistycznej na poziomie [...] zł.
Organ stwierdził, że wszystkie przesłanki naliczenia renty planistycznej zostały w przedmiotowej sprawie spełnione i wykazane.
Odwołanie od powyższej decyzji, w ustawowym terminie, wniosła B. K..
Po rozpoznaniu sprawy w wyniku wniesionego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z dnia 8 września 2025 roku, znak: SKO.ZP/415/178/2025, utrzymało w mocy decyzję nr 6/2025 Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 15 kwietnia 2025 r.
W uzasadnieniu do tej decyzji wskazano, odnosząc się do akcentowanej w odwołaniu kwestii, czy w sprawie doszło do zbycia nieruchomości w rozumieniu art. 36 ust. 4 u.p.z.p. i czy nastąpiło to w ciągu 5 lat od dnia wejścia w życie aktualnie obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, że Kolegium podtrzymuje swoje stanowisko zawarte już we wcześniej wydanej w niniejszej sprawie decyzji. Kolegium ustaliło, że B. K., umową zawartą do aktu notarialnego Rep. A Nr [...] z dnia 15 kwietnia 2021 r., dokonała sprzedaży prawa własności nieruchomości gruntowej oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o powierzchni 0,4008 ha, objętej w dniu zbycia księgą wieczystą nr [...] obr. [...] jedn. ewid. N. H.. Umowa ta została zawarta i nie została uznana za nieważną czy też bezskuteczną. Odwołująca podnosi jedynie, że kolejne - późniejsze - czynności, dokonywane pomiędzy nią a nabywcą nieruchomości - spółką P. sp. z o.o. - doprowadziły do sytuacji, w której obecnie B. K. ponownie stała się właścicielką ww. wskazanej działki.
Kolegium stoi na stanowisku, że ta ostatnia okoliczność nie ma znaczenia w sprawie niniejszej. Rację ma Odwołująca podnosząc, iż zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie poglądem, w szczególności wyrażonym w uchwale 7 sędziów NSA z dnia 10 grudnia 2009 r. sygn.. akt I OPS 3/09, pobieranie opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości, o której mowa w art. 36 ust. 4 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, nie obejmuje sytuacji gdy nieruchomość została darowana, czy szerzej, zbyta pod tytułem darmym. Zgodnie z tym stanowiskiem, ponieważ ustawodawca akceptuje nieobciążanie ową opłatą właściciela lub użytkownika wieczystego nieruchomości, którego udziałem jest przysporzenie majątkowe polegające na wzroście wartości jego nieruchomości, ale nie stało się ono przedmiotem obrotu, to oznacza to, że opłata planistyczna, mimo iż związana z przysporzeniem majątkowym, które następuje w dacie uchwalenia lub zmiany planu miejscowego, jest wymagalna dopiero wówczas gdy to przysporzenie majątkowe się materializuje. Jeżeli przysporzenie majątkowe, o którym mowa, nie staje się przedmiotem korzyści z tytułu zbycia nieruchomości, to opłata planistyczna nie jest wymierzana. Tak rozumiana funkcja owej opłaty odpowiada celom dla jakich jest ustanawiana: po pierwsze "podzielenia się" przez właściciela nieruchomości zyskiem jaki osiąga, a po drugie przeciwdziałania "spekulacyjnemu" obrotowi nieruchomościami bezpośrednio po uchwaleniu lub zmianie planu. Za stanowiskiem, że pod pojęciem "zbycie" nieruchomości dla celów wymierzenia opłat planistycznej należy rozumieć zbycie ekwiwalentne przemawia powiązanie opłaty ze wzrostem wartości nieruchomości.
Powyższy pogląd nie ma jednak zastosowania w sprawie niniejszej. Mając na uwadze ustalony stan faktyczny, Kolegium uznało, iż nie jest zasadne twierdzenie Odwołującej, jakoby zbycie, do którego doszło w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca lub też zostało dokonane pod tytułem darmym, bez stosowanego ekwiwalentu.
Jak już wyżej wskazano, umowa z dnia 15 kwietnia 2021 r. była umową sprzedaży, a więc stanowiła zbycie odpłatne - na jej podstawie została zbyta opisana w akcie notarialnym działka za określoną w umowie kwotę. Fakt, że z podnoszonych w odwołaniu okoliczności wynika, że nabywca nie zapłacił ustalonej w umowie ceny, a następnie sposób jej zapłaty został zamieniony na świadczenie rzeczowe, które również przez okres trzech lat nie było spełniane, faktu tego nie zmienia,
W ramach niniejszej sprawy weryfikacji podlega tylko i wyłącznie to, czy istniał ekwiwalent za zbycie nieruchomości objętej postępowaniem. Wobec zgromadzonych w sprawie dowodów Kolegium stoi na stanowisku, że ekwiwalentem tym była określona w umowie sprzedaży cena, następnie zamieniona na określone świadczenie rzeczowe. To kiedy i w jaki sposób została ona zapłacona stanowi materię nienależącą do niniejszej sprawy, a kwestię egzekucji zobowiązań cywilnoprawnych. Kolegium nie ma podstaw prawnych ani kompetencji ustawowych do analizowania i oceniania tych kwestii. Na marginesie jedynie wskazać należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych pojęcie zbycia, pomimo powołanej na wstępie uchwały, rozumiane jest szeroko, a jedynym kryterium jest w istocie istnienie ekwiwalentu - czy to pieniężnego, czy rzeczowego - za zbywaną w dowolny sposób nieruchomość (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 12 grudnia 2012 r. sygn.. akt II SA/Gd 371/12, wyrok WSA w Warszawie z dnia 7 grudnia 2017 r. sygn.. akt IV SA/Wa 1775/17, wyrok NSA z dnia 9 października 2014 r. sygn.. akt II OSK 789/13).
Reasumując powyższe, Kolegium uznało, że w przedmiotowej sprawie zachodzi sytuacja, w której właściciel zbywa nieruchomość, którą objęto nowym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego w ciągu 5 lat od uchwalenia tegoż planu. Zbycie nastąpiło w dniu 15 kwietnia 2021 r.
Nastąpiło to więc po wejściu w życie uchwały Nr XVI/339/19 Rady Miasta K. z dnia 22 maja 2019 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru "Ł. części A, B, C" (obowiązuje od 18 czerwca 2019 r. - po jej promulgowaniu w Dzienniku Urzędowym Województwa Małopolskiego poz. 4271 z dnia 3 czerwca 2019 r.) i równocześnie przed upływem 5 lat od dnia, w którym plan ten stał się obowiązujący. Z kolei wszczęcie postępowania administracyjnego przez organ I instancji nastąpiło w dniu 19 lipca 2021 r. (data doręczenia zawiadomienia B. K.). Zatem dwie przesłanki formalne konieczne dla ustalenia opłaty planistycznej zostały spełnione w przedmiotowej sprawie.
Kwestią wymagającą zaś ustalenia pozostaje stwierdzenie zaistnienia warunku materialnego nałożenia takiej opłaty, tj. ustalenie, iż do wzrostu wartości nieruchomości doszło wskutek uchwalenia planu z 22 maja 2019 r.
W aktach sprawy zalega nowy operat szacunkowy sporządzony dnia 17 lutego 2025 r. przez rzeczoznawcę majątkowego Ł. G.. Jak wskazał autor operatu, uwzględniono w nim zalecenia i uwagi Kolegium zgłaszane w poprzednio zapadłej w sprawie decyzji uchylającej poprzednie rozstrzygnięcie. W operacie tym znajdują się trzy wyceny przedmiotowej nieruchomości, wskazujące jej wartość ustaloną według przeznaczenia nieruchomości wynikającego z ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru "Ł. - części A, B, C", przy uwzględnieniu jej faktycznego sposobu użytkowania przed wejściem w życie tegoż planu - w okresie tzw. "luki planistycznej" oraz pod rządami szczegółowego planu zagospodarowania przestrzennego os. Ł. e w K. (uchwała Nr IX/84/94 Rady Miasta K. z dnia 7 grudnia 1994 r.), który utracił moc z dniem i stycznia 2003 r.
W ocenie Kolegium obecnie, po uwzględnieniu uwag Kolegium zgłaszanych poprzednio, z przedłożonego operatu szacunkowego wynika że wartość przedmiotowej nieruchomości wzrosła na skutek uchwalenia miejscowego planu obszaru "Ł. - części A, B, C", a sam operat stanowi wystarczający i rzetelny dowód w sprawie potwierdzający powyższą okoliczność.
Reasumując, Kolegium stwierdziło że wycena przedstawiona w operacie szacunkowym sporządzonym przez rzeczoznawcę majątkowego Ł. G. sporządzona została prawidłowo i zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Tym samym operat stanowi wiarygodny dowód na okoliczność, że wartość przedmiotowej nieruchomości wzrosła na skutek uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru "Ł. części A, B, C".
Mając na uwadze powyższe kwestie Kolegium stwierdza, że spełnienie głównej przesłanki naliczenia renty planistycznej w przedmiotowej sprawie nie budzi wątpliwości i zostało wykazane. Tym samym rozstrzygnięcie podjęte przez Organ I instancji w przedmiotowej sprawi było słuszne i oparte na prawidłowo wykazanych przesłankach. Kolegium w toku postępowania odwoławczego ustaliło, iż wszystkie warunki naliczenia renty planistycznej, jak również sama ustalona kwota należności z tego tytułu, ustalone zostały prawidłowo.
Skargę na powyższą decyzję wniosła B. K., która podniosła zarzuty naruszenia:
1) naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 36 ust. 4 ustawy z dnia 27 marca 2003 r., o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (tj. Dz. U. z 2024 r., poz. 1130 z późn. zm.) (dalej zwana u.p.z.p), poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że dyspozycji tego przepisu podlega każda czynność prawna, której skutkiem jest przeniesienie własności nieruchomości, podczas gdy w świetle tego unormowania podstawą naliczenia opłaty może być jedynie zbycie skutkujące przysporzeniem majątkowym.
2) naruszenie przepisów prawa materialnego art. 2, art. 32 ust. 1, art. 64 ust. 2 Konstytucji, poprzez jego niezastosowanie i naruszenie zasady sprawiedliwości społecznej, równości obywateli wobec prawa oraz równości ochrony własności.
3) naruszenie przepisów o postępowaniu w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 6, art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez:
- pominięcie faktu, że przeniesienie własności spornej nieruchomości nastąpiło przez czynność która w swej istocie nie miała charakteru ekwiwalentnego ani odpłatnego, gdyż nie zmaterializowała przysporzenia majątkowego powstałego w związku z uchwaleniem miejscowego planu; nieuwzględnienie interesu społecznego i słusznego interesu obywateli i uznanie decyzji organu I instancji za prawidłową, pomimo że została ona wydana z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej na skutek nieprzeprowadzenia przez organy właściwego postępowania dowodowego, mającego na celu pełne i wszechstronne wyjaśnienie sprawy, wybiórcze i dowolne rozpatrzenie materiału dowodowego, naruszenie zasady prawdy obiektywnej i zasady zaufania obywateli do państwa. Organ pierwszej instancji nie zebrał w sposób wyczerpujący i w konsekwencji nie rozpatrzył całego materiału dowodowego, który pozwoliłby na dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego w zakresie ustalenia czy rozporządzenie nieruchomością przez Skarżącą stanowi jej "zbycie" w rozumieniu art. 36 ust. 4 u.p.z.p., tj. czy umowa przeniesienia własności nieruchomości ma charakter odpłatny i ekwiwalentny, przy czym naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem odpłatność i ekwiwalentność wskazanej umowy determinuje kwalifikację prawną sprawy administracyjnej,
- niewyjaśnienie z jakim konkretnie przysporzeniem majątkowym wiąże organ zasadność naliczenia opłaty.
Powołując się na powyższe wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Krakowie.
W uzasadnieniu wskazała, że Skarżąca aktem notarialnym rep. A Nr [...] z dnia 15 kwietnia 2021 r., przeniosła własność działki nr [...] o powierzchni 0,4008 ha, objętej w dniu zbycia księgą wieczystą nr [...] obr. [...] jedn. ewid. N. H. za kwotę [...]zł na rzecz P. Sp. z o.o. z siedzibą w K.. Następnie strony zgodnie postanowiły, że zmienią formę spłaty zobowiązania pieniężnego na świadczenie rzeczowe określone w akcie notarialnym z dnia 15 kwietnia 2021 r., repertorium A Nr [...]. Niemniej jednak z uwagi na brak jakiejkolwiek zapłaty za działkę objętą umową sprzedaży w dniu 23 maja 2024 r., Strony zawarły umowę przeniesienia własności nieruchomości w celu zwolnienia się z zobowiązania akt notarialny repertorium A Nr [...].
W związku z powyższym nie została spełniona przesłanka wynikająca z art. 36 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Organy I i II instancji niewłaściwe zastosowały art. 36 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym i przyjęły, że dyspozycji tego przepisu podlega każda czynność prawna, której skutkiem jest przeniesienie własności nieruchomości, podczas gdy w świetle tego unormowania podstawą naliczenia opłaty może być jedynie zbycie skutkujące przysporzeniem majątkowym. Transakcja, na mocy której strona przeniosła własność spornej nieruchomości nie jest objęta dyspozycją art. 36 ust. 4 u.p.z.p., albowiem nie można doszukiwać się w niej prawa Gminy do partycypacji w uzyskanych przez stronę efektach transakcji, bowiem efektów majątkowych transakcji nie było. W rezultacie, postępowanie w zakresie ustalenia rzeczonej opłaty powinno podlegać umorzeniu z uwago na bezprzedmiotowość, (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 23 maja 2025 r., sygn. akt II SA/Gl 3/25). W niniejszym przypadku kluczową rolę odgrywają szczególne okoliczności związane z charakterem prawnym sprzedaży i zwrotu nieruchomości, a także tryb, w jakim owo zbycie nastąpiło oraz ograniczenia w realizowaniu przez stronę uprawnień związanych z nabyciem i sprzedażą nieruchomości. Wskazać należy, iż przedmiotowa sprawa z uwagi na jej niepowtarzalny charakter powinna być przez organy indywidualnie rozpatrywana, gdyż nie można się zgodzić z uznaniem, iż doszło do sprzedaży nieruchomości i zapłaty. Skarżąca nie nabyła jakiegokolwiek przysporzenia, nie było żadnej zaliczki, zadatku czy innej formy zapłaty, a zwrot nieruchomości był jedynym możliwym sposobem, aby Skarżąca nie ponosiła kosztów związanych z wieloletnim dochodzeniem się zapłaty na nieruchomość. Skarżąca nie miała funduszy na zakładanie sprawy sądowej, która pochłonęłaby czas i pieniądze. Nadmienić należy, iż Skarżąca i tak już poniosła straty w związku z brakiem zrealizowania umowy przeniesienia własności, a nakaz zapłaty "opłaty planistycznej" wydaje się być daleki od zasady sprawiedliwości społecznej. Podobne stanowisko zostało wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 10 grudnia 2009 r. (sygn. akt II OPS 3/09), w uzasadnieniu której stwierdzono, że opłata planistyczna związana z przysporzeniem majątkowym następującym z dniem uchwalenia lub zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego jest wymagalna dopiero wówczas, gdy przysporzenie to staje się przedmiotem obrotu, a tym samym może zostać ustalona w przypadku zbycia nieruchomości o charakterze odpłatnym (ekwiwalentnym), czyli takim, które powoduje materializację po stronie zbywcy przysporzenia majątkowego.
Ponadto w ocenie Skarżącej zasady jest też zarzut naruszenia przepisów o postępowaniu w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy przez naruszenie art. 6, art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez: pominięcie faktu, że przeniesienie własności spornej nieruchomości nastąpiło przez czynność która w swej istocie nie miała charakteru ekwiwalentnego ani odpłatnego, gdyż nie zmaterializowała przysporzenia majątkowego powstałego w związku z uchwaleniem miejscowego planu; nieuwzględnienie interesu społecznego i słusznego interesu obywateli i uznanie decyzji organu I instancji za prawidłową, pomimo że została ona wydana z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej na skutek nieprzeprowadzenia przez organy właściwego postępowania dowodowego, mającego na celu pełne i wszechstronne wyjaśnienie sprawy, wybiórcze i dowolne rozpatrzenie materiału dowodowego, naruszenie zasady prawdy obiektywnej i zasady zaufania obywateli do państwa. Organ pierwszej instancji nie zebrał w sposób wyczerpujący i w konsekwencji nie rozpatrzył całego materiału dowodowego, który pozwoliłby na dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego w zakresie ustalenia czy rozporządzenie nieruchomością przez Skarżącą stanowi jej "zbycie" w rozumieniu art. 36 ust. 4 u.p.z.p., tj. czy umowa przeniesienia własności nieruchomości ma charakter odpłatny i ekwiwalentny, przy czym naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem odpłatność i ekwiwalentność wskazanej umowy determinuje kwalifikację prawną sprawy administracyjnej, niewyjaśnienie z jakim konkretnie przysporzeniem majątkowym wiąże organ zasadność naliczenia opłaty. Organy I i II instancji postąpiły w sposób szablonowy, nie rozpatrując w sposób prawidłowy konkretnej indywidualnej sprawy administracyjnej. Ponadto nie bez znaczenia pozostaje fakt, iż w dniu wydania decyzji przez organ I Instancji Skarżąca była właścicielką działki nr [...] o powierzchni 0,4008 ha, objętej w dniu zbycia księgą wieczystą nr [...] obr. [...] jedn. ewid. N. H.. Organy administracji publicznej obowiązane były prawidłowo rozpatrzeć materiał dowodowy i ustalić, iż nie doszło do przysporzenia majątkowego będącego ekwiwalentem zbycia i z uwagi na obowiązujące przepisy wydać prawidłowe rozstrzygnięcie.
Zasadny jest również wniosek na podstawie art. 61 § 3 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi o wstrzymanie wykonania w całości skarżonej decyzji z uwagi, iż zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody łub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w przypadku egzekwowania należności nałożonych w skarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o oddalenie skargi z racji jej bezzasadności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.
Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.).
W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi:
a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W przeciwnym wypadku Sąd na zasadzie art. 151 p.p.s.a. oddala skargę.
Wskazać również należy, że zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, że sąd przy ocenie legalności decyzji bierze pod uwagą okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. uzasadnienie do wyroku NSA z 9 lipca 2008 r., II OSK 795/07).
Zgodnie z art. 36 ust. 4 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz. U. z 2024 roku, poz. 1130) – dalej jako uPlan w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji SKO w Krakowie z dnia 30 czerwca 2025 r., jeżeli w związku z uchwaleniem planu miejscowego albo jego zmianą wartość nieruchomości wzrosła, a właściciel lub użytkownik wieczysty zbywa tę nieruchomość, wójt, burmistrz albo prezydent miasta pobiera jednorazową opłatę ustaloną w tym planie, określoną w stosunku procentowym do wzrostu wartości nieruchomości. Opłata ta jest dochodem własnym gminy. Wysokość opłaty nie może być wyższa niż 30% wzrostu wartości nieruchomości.
W myśl art. 37 ust. 1 uPlan wysokość odszkodowania z tytułu obniżenia wartości nieruchomości, o którym mowa w art. 36 ust. 3, oraz wysokość opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości, o której mowa w art. 36 ust. 4, ustala się na dzień sprzedaży. Obniżenie oraz wzrost wartości nieruchomości stanowią różnicę między wartością nieruchomości określoną przy uwzględnieniu przeznaczenia terenu obowiązującego po uchwaleniu lub zmianie planu miejscowego a jej wartością określoną przy uwzględnieniu:
1) przeznaczenia terenu, obowiązującego przed zmianą tego planu,
2) faktycznego sposobu użytkowania nieruchomości przed uchwaleniem tego planu.
Trzeba także podkreślić, że organ rozpoznając sprawę, w pierwszej kolejności powinien ustalić w sposób wyczerpujący i dokładny stan faktyczny, a następnie dokonać jego oceny prawnej (por. np. uzasadnienia do wyroków: NSA z dnia 9 lutego 2011 r., sygn. II OSK 263/10, NSA z dnia 11 czerwca 2013 r., sygn. II OSK 2417/12). Prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy stanowi warunek konieczny do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Niewyjaśnienie lub niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy może prowadzić do wydania wadliwej decyzji.
Realizując zasadę prawdy obiektywnej, na podstawie art. 7 i 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572 z późn. zm.) - dalej jako "k.p.a.", organ jest zobowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
Zakres i przedmiot postępowania wyjaśniającego determinują przepisy prawa materialnego, bowiem to normy prawa materialnego przesądzają o przedmiocie sprawy i okolicznościach prawnie istotnych. W postępowaniu wyjaśniającym należy również uwzględnić specyfikę danej sprawy - inność i odrębność okoliczności, które stanowią o stanie faktycznym (por. np. uzasadnienie do wyroku NSA z dnia 19 maja 2021, sygn. I OSK 251/21).
Organ powinien zatem w sposób adekwatny do potrzeb ustalić stan faktyczny i nie pozostawić żadnych niewyjaśnionych istotnych dla sprawy okoliczności. Dokonana natomiast przez organ ocena zgromadzonego materiału powinna zostać przeprowadzona zgodnie z zasadami swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.), a motywy którymi kierował się organ powinny zostać szczegółowo wyjaśnione w uzasadnieniu do wydanej decyzji.
Na wstępie trzeba zaznaczyć, że Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela stanowisko przedstawione w uchwale 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 grudnia 2009 r. (sygn. II OPS 3/09), w uzasadnieniu do której zaprezentowano pogląd, że "opłata ta jest daniną publiczną, jaką właściciel lub użytkownik wieczysty jest zobowiązany uiścić z tytułu wzrostu wartości nieruchomości w związku z uchwaleniem lub zmianą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Od obowiązku uiszczenia takiej opłaty jest zwolniony ten, kto w terminie pięciu lat od uchwalenia lub zmiany planu nie dokona zbycia nieruchomości. Dopiero zbycie takiej nieruchomości uruchamia mechanizm wymierzania stosownej opłaty. Jeżeli tak, to ustawodawca akceptuje nieobciążanie ową opłatą właściciela lub użytkownika wieczystego nieruchomości, którego udziałem jest przysporzenie majątkowe polegające na wzroście wartości jego nieruchomości, ale nie stało się ono przedmiotem obrotu. To zaś oznacza, że opłata planistyczna, mimo iż związana z przysporzeniem majątkowym, które następuje z dniem uchwalenia lub zmiany planu miejscowego, jest wymagalna dopiero wówczas, gdy to przysporzenie majątkowe staje się przedmiotem obrotu, a więc wówczas, gdy się ono materializuje."
Ponadto przypomnieć wypadnie, że jak wskazano dalej w uzasadnieniu do tej uchwały "Wyjaśnienie znaczenia pojęcia "zbycie" w ustawie o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym należy rozpocząć od rozważenia istoty i funkcji opłaty planistycznej. Opłata ta jest daniną publiczną, jaką właściciel lub użytkownik wieczysty jest zobowiązany uiścić z tytułu wzrostu wartości nieruchomości w związku z uchwaleniem lub zmianą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Od obowiązku uiszczenia takiej opłaty jest zwolniony ten, kto w terminie pięciu lat od uchwalenia lub zmiany planu nie dokona zbycia nieruchomości. Dopiero zbycie takiej nieruchomości uruchamia mechanizm wymierzania stosownej opłaty. Jeżeli tak, to ustawodawca akceptuje nieobciążanie ową opłatą właściciela lub użytkownika wieczystego nieruchomości, którego udziałem jest przysporzenie majątkowe polegające na wzroście wartości jego nieruchomości, ale nie stało się ono przedmiotem obrotu. To zaś oznacza, że opłata planistyczna, mimo iż związana z przysporzeniem majątkowym, które następuje z dniem uchwalenia lub zmiany planu miejscowego, jest wymagalna dopiero wówczas, gdy to przysporzenie majątkowe staje się przedmiotem obrotu, a więc wówczas, gdy się ono materializuje. Jeżeli przysporzenie majątkowe, o którym mowa, nie staje się przedmiotem korzyści z tytułu zbycia nieruchomości, to opłata planistyczna nie jest wymierzana. Tak rozumiana funkcja owej opłaty odpowiada celom, dla jakich jest ustanawiana: po pierwsze - "podzielenia się" przez właściciela nieruchomości zyskiem, jaki osiąga, a po drugie - przeciwdziałania "spekulacyjnemu" obrotowi nieruchomościami bezpośrednio po uchwaleniu lub zmianie planu.
Za stanowiskiem, że przez pojęcie "zbycie" nieruchomości dla celów wymierzenia opłaty planistycznej należy rozumieć zbycie ekwiwalentne, przemawia powiązanie opłaty ze wzrostem wartości nieruchomości. To wzrost jej wartości, integralnie związany ze zbyciem nieruchomości o powiększonej wartości w wyniku uchwalenia lub zmiany planu, powoduje, że właściciel (użytkownik wieczysty) jest zobowiązany do uiszczenia opłaty planistycznej. Do uiszczenia opłaty jest zobowiązany zarówno ten, kto jest właścicielem (użytkownikiem wieczystym) nieruchomości w dniu uchwalenia planu, jak i ten, kto taką nieruchomość dziedziczy. Nic więc nie stoi na przeszkodzie, aby przyjąć, że taka opłata obciąża też tego, kto otrzymał nieruchomość w drodze darowizny, a następnie zbył ją odpłatnie w terminie pięciu lat od uchwalenia lub zmiany planu. W takim wypadku to obdarowany zbywca, a nie darczyńca jest beneficjentem przysporzenia, wobec czego względy elementarnej sprawiedliwości społecznej nakazują, aby daniną, o której mowa, obciążyć obdarowanego zbywcę, a nie darczyńcę, zwłaszcza że nie cierpi na tym interes publiczny, jako że gmina w każdym z tych wypadków otrzyma należną jej opłatę planistyczną. W tym miejscu trzeba zauważyć, że nie każda forma zbycia nieruchomości wywołuje takie skutki jak darowizna. Inaczej rzecz będzie się kształtowała wówczas, gdy zbycie nieruchomości przybierze formę zamiany. Wówczas opłatę planistyczną ponosi dokonujący zamiany nieruchomości, której wartość wzrosła w związku z uchwaleniem lub zmianą planu, gdyby bowiem przyjąć inaczej, to nastąpiłoby oderwanie opłaty od wzrostu wartości nieruchomości, z którą opłata ta jest związana. Opłatę ponosiłby nie ten podmiot, który zyskał na uchwaleniu lub zmianie planu, ale ten, który z tego tytułu nie miał żadnego przysporzenia" (por. uzasadnienie do uchwały 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 grudnia 2009 r. (II OPS 3/09).
Ponadto podkreślić należy, że w art. 37 ust.1 uPlan mowa jest o ustaleniu wysokości opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości na dzień jej sprzedaży. To również pozwala na postawienie tezy, że opłata planistyczna jest ewidentnie związana ze zbyciem nieruchomości połączonym z odpłatnością, ewentualnie z osiągnięciem innej korzyści majątkowej związanej z jej zbyciem.
Mając powyższe na uwadze przyjąć należy, że przy ocenie zasadności pobrania opłaty planistycznej należy uwzględnić nie tyle formę zbycia nieruchomości, której wartość wzrosła w związku z uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, co skutki dokonania tej czynności prawnej. Gdyby bowiem okazało się, że w wyniku zbycia nieruchomości nie następuje przysporzenie majątkowe po stronie dotychczasowego właściciela tej nieruchomości, to pobranie w tej sytuacji opłaty planistycznej przeczyłoby "celom, dla jakich jest ustanawiana: po pierwsze - "podzielenia się" przez właściciela nieruchomości zyskiem, jaki osiąga, a po drugie - przeciwdziałania "spekulacyjnemu" obrotowi nieruchomościami bezpośrednio po uchwaleniu lub zmianie planu" (por. uzasadnienie do uchwały 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 grudnia 2009 r., sygn. II OPS 3/09).
W kontekście akcentowanego w uchwale NSA (z dnia 10 grudnia 2009 r., sygn. II OPS 3/09) celu pobierania opłaty planistycznej oraz jej istoty, odnosząc się do realiów niniejszej sprawy należy zwrócić uwagę, że jej szczególność polega na tym, że jakkolwiek Skarżąca sprzedała nieruchomość gruntowej, położonej w K., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o powierzchni 0,4008 ha po wejściu w życie uchwały Nr XVI/339/19 Rada Miasta K. z dnia 22 maja 2019 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru "Ł. - części A, B, C", to jednak jeszcze przed wydaniem decyzji przez Prezydenta Miasta Krakowa (decyzja nr 6/2025 Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 15 kwietnia 2025 r.), w dniu 23 maja 2024 roku Skarżąca zawarła z P. sp. z o.o. z siedzibą w D. umowę przeniesienia własności nieruchomości w celu zwolnienia się z zobowiązania (Rep. A Nr [...], not. w K. A. R.), na mocy której w trybie art. 453 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 roku Kodeks cywilny P. sp. z o.o. z siedzibą w Dojazdowie przeniosła w celu zwolnienia spółki z zobowiązania do zapłaty kwoty [...]zł na B. K. nieruchomość gruntową, położoną w K., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o powierzchni 0,4008 ha, objętej w dniu zbycia księgą wieczystą nr [...] obr. [...] jedn. ewid. N. H., czyli tę samą, która uprzednio spółka od skarżącej nabyła (por. umowa sprzedaży z dnia 15 kwietnia 2021 r.; Rep. A Nr [...] notariusz w Krakowie A. R.).
W ocenie organów zawarcie umowy z dnia 23 maja 2024 roku nie ma wpływu na ustalenie opłaty w trybie art. 36 ust. 4 uPlan.
Tej oceny organów Sąd nie podziela.
Całokształt okoliczności faktycznych w sprawie pozwala na przyjęcie, że ostatecznie Skarżąca jest właścicielem tej samej nieruchomości, którą uprzednio sprzedała, co wynika jednoznacznie z akt sprawy. Ta okoliczność została ustalona również przez organy.
Wbrew jednak stanowisku prezentowanym przez organy zawarcie przez Skarżącą umowy w dniu 23 maja 2024 roku nie jest irrelewantna w tej sprawie.
Zaznaczyć należy, że na podstawie art. 36 ust. 4 uPlan opłata planistyczna może być wymierzona w razie spełnienia trzech przesłanek: 1) nie upłynął termin 5 lat od dnia, w którym plan miejscowy albo jego zmiana stały się obowiązujące, 2) wartość nieruchomości zbywanej wzrosła w związku z uchwaleniem planu miejscowego albo jego zmianą, a 3) zbycie nieruchomości (przeniesienie własności) implikuje w sposób immanentny uzyskanie przez stronę umowy korzyści majątkowej (przysporzenia, zysku).
Jeżeli zatem ze zbyciem nieruchomości nie jest związane przysporzenie majątkowe, to opłata planistyczna nie jest wymierzana. O przysporzeniu natomiast nie można mówić w przypadku Skarżącej, która ostatecznie jest właścicielem tej samej nieruchomości, którą uprzednio sprzedała. W takim natomiast przypadku ustalenie opłaty planistycznej w trybie art. 36 ust. 4 uPlan przeczy tak celom i istocie tej opłaty (por. uzasadnienie do uchwały 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 grudnia 2009 r., sygn. II OPS 3/09).
Wobec powyższego uznać należy, że organy dokonały nieprawidłowej wykładni przepisu art. 36 ust. 4 uPlan. Nie ustaliły również w sposób prawidłowy stanu faktycznego sprawy. Z naruszeniem art. 7 i 77 k.p.a. nie zweryfikowały prawidłowo ekonomicznego skutku zawartych przez Skarżącą umów i ich wpływu na możliwość ustalenia opłaty. W szczególności nie dokonały oceny czy faktycznie odniosła Skarżąca korzyść majątkową będącą wyłącznie wynikiem zmiany przeznaczenia w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego przedmiotowego gruntu i czy zaistniały wszystkie niezbędne okoliczności dla ustalenia opłaty.
Dlatego też, na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit a i c p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.
O kosztach orzeczono w oparciu o art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a i w zw. z § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 z późn. zm.). Na kwotę zasądzonych kosztów składają się wpis od skargi w kwocie 693 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika – radcy prawnego w kwocie 3 600 zł oraz uiszczona opłata skarbowa w wysokości 17 zł.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło