II SA/Kr 1431/02

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 6 lutego 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący : Sędzia NSA Joanna Tuszyńska Sędziowie : WSA Małgorzata Brachel-Ziaja AWSA Wojciech Jakimowicz / spr. / Protokolant : Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lutego 2006 r. sprawy ze skargi W.N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. z dnia 12 marca 2002 r. Nr [....] w przedmiocie zasiłku celowego - uchyla zaskarżoną decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] marca 2002 r., znak: [...] po rozpoznaniu odwołania W.N. od decyzji Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. z dnia [...] stycznia 2002 r. znak: [...] w sprawie przyznania zasiłku celowego w naturze w kwocie 84,15 zł w postaci artykułów żywnościowych, działając na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. oraz art. 4 ust. 1, art. 6 ust. 3 i art. 32 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r., Nr 64 poz. 414 ze zm.) uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji Kolegium podniosło, że wymienioną wyżej decyzją Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. przyznał W.N. zasiłek celowy w naturze na kwotę 84,15 zł w postaci artykułów żywnościowych uwzględniając jego trudną sytuację materialną. Od powyższej decyzji odwołał się zainteresowany podnosząc, że z uwagi na trudną sytuację finansową! zdrowotną wnosi o refundację kosztów pomocy lekarskiej w związku z koniecznością leczenia przy braku ubezpieczenia zdrowotnego i możliwości podjęcia pracy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] stwierdziło, że na podstawie wywiadu środowiskowego i zebranej dokumentacji dotyczącej sytuacji rodzinnej, zdrowotnej i materialnej strony odwołującej się można wysnuć wniosek, że W.N. nie posiada żadnego dochodu i jest częściowo niezdolny do pracy. Z oświadczenia zainteresowanego wynika, że stan jego zdrowia wymaga korzystania z pomocy lekarskiej w sposób wymagający ciągłego leczenia, co wiąże się z wydatkami na przejazdy i lekarstwa. W tym stanie rzeczy W.N. spełnia ustawowe przesłanki i kryteria z art. 4 ust. ust. 1, art. 6 ust. 3 i art. 32 ustawy o pomocy społecznej do otrzymania świadczeń w formie niepieniężnej, również z tytułu leczenia. Kolegium podniosło, że z odwołania zainteresowanego wynika, iż pomoc w postaci artykułów żywnościowych na kwotę 84,15 zł nie rozwiązała jego problemów materialnych i zdrowotnych i oczekuje takiej pomocy z opieki społecznej w większym zakresie. W związku z powyższym Kolegium uznało za zasadne uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania możliwości zwiększenia świadczenia dla zainteresowanego z uwagi na jego trudną sytuację życiową tak, aby miał możliwość leczenia (zakupu lekarstw), po przedłożeniu stosownych rachunków, do czasu przyznania mu renty inwalidzkiej. Pismem z dnia 25 maja 2002 r. W.N. zwrócił się z do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodka Zamiejscowego w Krakowie z prośbą o wszczęcie postępowania wobec Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] oraz Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. W.N. podnosi, że znajduje się w krytycznej sytuacji zdrowotnej i bez środków do życia, a organy administracji odmawiają mu udzielania pomocy społecznej. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Na rozprawie w dniu 6 lutego 2006 r. stawił się W.N. oświadczając, iż jego pismo z dnia 25 maja 2002 r. złożone do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodka Zamiejscowego w Krakowie jest skargą na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. z dnia [...] marca 2002 r. i że skargę tę podtrzymuje. Skarżący wnosi o zajęcie się jego sprawą gdyż nie stać go na wykupienie lekarstw. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi wniesione zostały do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone - czyli również w sytuacji niniejszej sprawy ze skargi W.N. - podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, iż sądy administracyjne dokonują wyłącznie kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Z istoty kontroli wynika, że zasadność zaskarżonego postanowienia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Ze względu na powyższą zasadę oraz treść art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną konieczne jest podkreślenie, że przedmiotem kontroli Sądu w przedmiotowej sprawie była kwestia zasadności podjęcia przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej, tj. decyzji o uchyleniu decyzji organu pierwszej instancji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Poza tak określonym przedmiotem kontroli i poza kompetencjami sądu administracyjnego pozostaje możliwość merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy udzielenia skarżącemu świadczenia z zakresu pomocy społecznej i przyznania mu adekwatnej pomocy odpowiadającej jego sytuacji bytowej. Zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Regulacja ta stanowiąca wyjątek od zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 k.p.a.), zgodnie z którą każda sprawa administracyjna rozpoznana i rozstrzygnięta decyzją organu pierwszej instancji podlega w wyniku wniesienia odwołania przez legitymowany podmiot, ponownemu rozpoznaniu i rozstrzygnięciu przez organ II instancji, nie może być interpretowana rozszerzające. Art. 138 § 2 k.p.a. upoważnia organ odwoławczy do wydania decyzji kasacyjnej tylko wówczas, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części, przy czym wykazanie tych przesłanek należy do organu odwoławczego. W sytuacji, gdy nie ma przeszkód do ponownego rozpatrzenia sprawy administracyjnej i zakończenia jej merytoryczną decyzją drugoinstancyjną, niedopuszczalne - jako niezgodne z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego - jest podejmowanie decyzji kasacyjnej, tj. decyzji uchylającej decyzję organu pierwszej instancji i przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie wykazało przesłanek do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. Również dokumentacja zgromadzona w aktach sprawy nie daje podstaw do wniosku o zasadności podjęcia przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej. Rozstrzygnięcie sprawy przez organ pierwszej instancji nastąpiło w wyniku postępowania wyjaśniającego, które nie wymagało uzupełnienia w znacznej części, a tym bardziej w całości. Zwłaszcza należy stwierdzić, iż wskazywane przez Kolegium jako podstawa uchylenia decyzji okoliczności związane ze stanem zdrowia wnioskodawcy i z koniecznością ponoszenia przez niego z tego tytułu wydatków na leczenie wnioskodawcy były rozważane przez organ pierwszej instancji przed wydaniem decyzji administracyjnej. Wynika to zarówno z uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji, jak i z treści wywiadów środowiskowych znajdujących się w aktach sprawy. Stwierdzenie przez organ odwoławczy, iż udzielona pomoc nie rozwiązała problemów materialnych i zdrowotnych wnioskodawcy i w związku z tym oczekuje on dalszej pomocy z opieki społecznej w większym zakresie nie uzasadniało zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. Na organie odwoławczym ciążył zatem obowiązek merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, którym w czasie podejmowania zaskarżonej decyzji było wyłącznie utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji (w związku z wówczas obowiązującym art. 138 § 3 k.p.a.). Utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji oznacza bowiem, iż wynik rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej przez organ drugiej instancji odpowiada rozstrzygnięciu organu pierwszej instancji. Ograniczone kompetencje Kolegium odwoławczego w zakresie merytorycznego orzekania w sprawach opartych na upoważnieniu do uznania nie zwalniały organu odwoławczego od udzielenia wnioskodawcy stosownych informacji zgodnie z art. 9 k.p.a. w sytuacji, gdy w ocenie tego organu konieczne było ponowne rozważenie udzielenia dalszej pomocy wnioskodawcy w związku z jego ciężką i pogarszającą się sytuacją bytową. W tym stanie rzeczy - mając na uwadze treść art. 145 § 1 pkt 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270), należało uchylić zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] decyzją z dnia [...]marca 2002 r., znak: [...]. Art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie znajduje zastosowania, gdyż rozstrzygnięcie w kwestii wykonalności decyzji nie rozstrzygającej sprawy co do istoty jest zbędne.