II SA/Kr 1432/00

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Biernat Sędziowie NSA Grażyna Danielec /spr./ Anna Szkodzińska Protokolant: Karina Lutyńska po rozpoznaniu w dniu 23 stycznia 2004 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia 17 maja 2000 r. [...] w przedmiocie zmiany sposobu użytkowania lokalu I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzje organu I instancji, II. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej M. K. zwrot kosztów postępowania w kwocie [...] ([...]) złotych. Decyzją z dnia 17.03.2000r, wydaną na podstawie art.71 i art. 81 ust. l pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r Prawo budowlane (Dz. U. Nr 89 poz.414 z późn. zm.), § 10 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 15 grudnia 1994 r. (Dz. U. Nr 10 z 1995 r., poz.47) i art. 104 kpa, Prezydent Miasta [...], po rozpatrzeniu wniosku M. K. z dnia [...] 2000r o pozwolenie na zmianę sposobu użytkowania lokalu [...] w budynku mieszkalnym wielorodzinnym położonym przy ul. [...] na lokal mieszkalny, odmówił udzielenia pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania tego lokalu. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że na podstawie przedłożonych przez wnioskodawczynię kserokopii rzutu i przekroju z projektu budynku ustalono, że przedmiotowy lokal oznaczony literą "[...]" usytuowany jest poniżej przylegającego terenu na rzędnej -2,79 a okna lokalu są położone poniżej terenu, co nie spełnia warunków wynikających z § 73 ust.1 i § 93 ust.l rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie z dnia 14 grudnia 1994 r. (Dz. U. z 1995r. Nr 10 poz.46). W odwołaniu od tej decyzji M. K. wniosła o jej zmianę. Podała, że z uwagi na trudną sytuację rodzinną, zachodzi konieczność urządzenia w tym lokalu mieszkania dla chorego brata. Decyzją z dnia 17 maja 2000r znak: [...], na podstawie art. 138 § l pkt l kpa i art.81 ust. l pkt 2 i art.82 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, Wojewoda [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda [...] podał, że przedmiotowy lokal znajduje się w budynku mieszkalnym wielorodzinnym na poziomie piwnic i jest dostępny z zewnątrz budynku poprzez schody zewnętrzne i wiatrołap. Lokal składa się z jednego pomieszczenia z wydzielonym WC z wentylacją grawitacyjną i spalinową, a posadzka jest zagłębiona w stosunku do otaczającego terenu o 1,89 cm. Doświetlenie stanowią dwa okna w szachtach, a poziom parapetu okiennego jest obniżony w stosunku do terenu o 74 cm. Zgodnie z § 73 ust. l rozporządzenia z dnia 14.12.1994 r., w pomieszczeniach mieszkalnych poziom podłogi od strony ściany z oknami nie powinien znajdować się poniżej przyległego terenu. Opisany lokal użytkowy warunków tych nie spełnia. Przeznaczenie na cele mieszkalne pomieszczeń, których podłoga znajduje się poniżej poziomu otaczającego terenu, byłoby dopuszczalne w istniejących budynkach na warunkach określonych w § 2 ust.2 rozporządzenia lub po uzyskaniu zgody na odstępstwo od powołanego na wstępie przepisu. Organ odwoławczy stwierdził następnie, że w niniejszej sprawie brak zgody na odstępstwo i analizy w trybie § 2 ust.2 rozporządzenia, wobec czego orzeczono jak na wstępie. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego na tę decyzję M. K. wniosła o jej zmianę i podtrzymała zarzuty zgłoszone w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W związku z wejściem w życie z dniem l stycznia 2004 r. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), z mocy z art. 97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) do rozpoznania skargi wniesionej przed l stycznia 2004 r. właściwy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W ramach swej kognicji Sąd bada czy przy jego wydaniu orzeczenia administracyjnego nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 § l ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z przepisem art.71 ust. l prawa budowlanego z 1994 r. (Dz. U. Nr 89, poz. 414 z późn. zm.), będącego podstawą prawną wydanej decyzji, zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części wymaga pozwolenia właściwego organu. Przepisy art. 32 stosuje się odpowiednio. W myśl ust. 2 tego przepisu przez zmianę sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części rozumie się w szczególności: 1) przeróbkę pomieszczenia z przeznaczeniem na pobyt ludzi albo przeznaczenie do użytku publicznego lokalu lub pomieszczenia, które uprzednio miało inne przeznaczenie bądź było budowane w innym celu, w tym także przeznaczenie pomieszczeń mieszkalnych na cele niemieszkalne, 2) podjęcie albo zaniechanie w obiekcie budowlanym lub jego części działalności zmieniającej warunki bezpieczeństwa pożarowego, powodziowego lub pracy, warunki zdrowotne, higieniczno-sanitarne lub ochrony środowiska, bądź wielkość lub układ obciążeń. Stosownie do przepisu art. 32 prawa budowlanego: - pozwolenie na budowę lub rozbiórkę obiektu budowlanego może być wydane po uprzednim uzyskaniu przez inwestora, wymaganych przepisami szczególnymi, uzgodnień, pozwoleń lub opinii innych organów. - pozwolenie na budowę może być wydane wyłącznie temu, kto: 1) złożył wniosek w tej sprawie w terminie ważności decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, jeżeli jest ona wymagana zgodnie z przepisami o zagospodarowaniu przestrzennym, 2) wykazał prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Organ administracji winien również uwzględnić przepisy szczegółowo regulujące kwestię trybu uzyskiwania pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania obiektu, to jest rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 15 grudnia 1994 r. w sprawie warunków i trybu postępowania przy rozbiórkach nie użytkowanych, zniszczonych lub nie wykończonych obiektów budowlanych oraz udzielania pozwoleń na zmianę sposobu użytkowania obiektów budowlanych lub ich części (Dz. U. Nr 10 dnia 8 lutego 1995 r., poz. 47). Stosownie do § 8 powyższego rozporządzenia wniosek o pozwolenie na zmianę sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części, o której mowa w art. 71, powinien zawierać: 1) opis i rysunek określający usytuowanie obiektu budowlanego w stosunku do granic nieruchomości (działki budowlanej) i innych obiektów budowlanych na działce wnioskodawcy i działkach sąsiednich, z oznaczeniem części obiektu, w której zamierza się dokonać zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego, 2) zwięzły opis techniczny, określający rodzaj i charakterystykę obiektu budowlanego, jego konstrukcję, dotychczasowe i zamierzone przeznaczenie, wraz z danymi techniczno-użytkowymi, w tym wielkościami i rozkładem obciążeń, a w razie potrzeby również danymi technologicznymi, 3) rysunki niezbędne do określenia charakterystyki techniczno-użytkowej adaptacji obiektu lub jego części, 4) wykonaną przez rzeczoznawcę budowlanego ekspertyzę techniczną w sprawie dopuszczalności zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części, jeżeli zachodzi uzasadniona potrzeba jej opracowania, 5) dowody uzyskania wymaganych przepisami szczególnymi uzgodnień, pozwoleń lub opinii, z uwzględnieniem przepisów art. 32 ust. 1-3, 6) dowód stwierdzający prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Wreszcie podnieść należy, że w myśl § 10 rozporządzenia właściwy organ wydaje pozwolenie na zmianę sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części po stwierdzeniu zgodności z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi, i obowiązującymi Polskimi Normami. Zgodnie z § 73 ust. l rozporządzenia w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, w pomieszczeniu mieszkalnym poziom podłogi od strony ściany z oknami nie powinien znajdować się poniżej przyległego terenu. Z kolei stosownie do § 90 rozporządzenia, mieszkanie w budynku wielorodzinnym powinno spełniać wymagania dotyczące pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi, a ponadto wymagania określone w rozdziale 7, dotyczącym szczególnych wymagań mieszkań w budynkach wielorodzinnych. W myśl § 2 ust. l rozporządzenia z dnia 14 grudnia 1994 r., przepisy rozporządzenia stosuje się przy budowie, odbudowie, rozbudowie, nadbudowie, przebudowie, modernizacji oraz zmianie sposobu użytkowania budynków i budowli podziemnych spełniających funkcje użytkowe budynków, a także do związanych z nimi urządzeń budowlanych, z zastrzeżeniem § 207 ust. 3. Stosownie do ustępu drugiego tego przepisu, przy przebudowie, modernizacji i zmianie sposobu użytkowania budynków istniejących lub ich części wymagania wymienione w § l ust. 2 mogą być spełnione w sposób inny niż podany w rozporządzeniu, odpowiednio do wskazań oceny (ekspertyzy)- właściwych jednostek badawczo-rozwojowych albo rzeczoznawców budowlanego i do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych, uzgodnionych z właściwą terenowo komendą wojewódzką Państwowej Straży Pożarnej oraz właściwym terenowo państwowym inspektorem sanitarnym. Wymagania, o których mowa w tym przepisie, dotyczą zapewnienia: 1) bezpieczeństwa konstrukcji, 2) bezpieczeństwa pożarowe, 3) bezpieczeństwa użytkowania, 4) odpowiednich warunków higienicznych i zdrowotnych oraz ochrony środowiska, 5) ochrony przez hałasem i drganiami, 6) oszczędności energii i odpowiedniej izolacyjności cieplnej przegród. 7)odpowiednie warunki użytkowe, z uwzględnieniem potrzeb osób niepełnosprawnych, 8) ochronę uzasadnionych interesów osób trzecich, 9)ochronę dóbr kultury. Z kolei przepis art. 9 prawa budowlanego, w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji, stanowił, że: 1. w przypadkach szczególnie uzasadnionych dopuszcza się odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych, o których mowa w art. 7. Odstępstwo nie może powodować zagrożenia życia ludzi lub bezpieczeństwa mienia, a w stosunku do obiektów, o których mowa w art. 5 ust. l pkt 3 - ograniczenia dostępności dla osób niepełnosprawnych oraz nie powinno powodować pogorszenia warunków zdrowotno-sanitarnych i użytkowych, a także stanu środowiska, po spełnieniu określonych warunków zamiennych. 2. Właściwy organ, po uzyskaniu upoważnienia ministra, który ustanowił przepisy techniczno-budowlane, w drodze postanowienia, udziela bądź odmawia zgody na odstępstwo. Wobec powyższego, fragment uzasadnienia zaskarżonej decyzji: "w przedmiotowej sprawie brak zgody na odstępstwo i analizy w trybie § 2 ust.2 w/w rozporządzenia", jest całkowicie niezrozumiały. Nadto, znajdujące się w aktach kserokopie fragmentu projektu budowlanego są nieczytelne i nie wiadomo, na jakiej podstawie organ odwoławczy ustalił, że: "posadzka jest zagłębiona w stosunku do otaczającego terenu o 1,89 cm", przy jednoczesnym określeniu, że "poziom parapetu okiennego jest obniżony w stosunku do terenu o 74 cm". O upoważnienie, o jakim mowa w art. 9 ust. l prawa budowlanego, zwraca się organ przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na zmianę sposobu użytkowania. Z kolei o udzieleniu zgody na odstępstwo lub o odmowie wyrażenia takiej zgody organ rozstrzyga postanowieniem. W aktach brak jest takiego postanowienia, Organ nie wyjaśnił, czy w sprawie zachodzą szczególnie uzasadnione przypadki, o których mowa w tym przepisie. Wobec powyższego uznać należy, że decyzja w sprawie została wydana z naruszeniem art.7 i 77 kpa. Dlatego też, na podstawie art. 145 § l pkt l c) ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 97 § l ustawy przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach orzeczono na podstawie art. 55 ust. l ustawy o NSA w zw. z art. 97 § 2 powołanej ustawy przepisy wprowadzające.