II SA/Kr 1437/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia : NSA Wiesław Kisiel Sędziowie : NSA Piotr Lechowski AWSA Dorota Dąbek (spr.) Protokolant : Dorota Hajto po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 czerwca 2004 r przy udziale Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej Krzysztofa Kozdronkiewicza sprawy ze skargi M. Ł. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia 3 kwietnia 2001 r Nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej -uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji- Uzasadnienie. Decyzją z dnia 3 kwietnia 2001r., nr [...] , [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] 2001r., Nr [...] , którą orzeczono o braku podstaw do stwierdzenia u M. Ł. choroby zawodowej wymienionej w poz. 11 wykazu stanowiącego załącznik do Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. nr 65, poz. 294 z późn. zm.). W uzasadnieniu decyzji organu I instancji ograniczono się do wskazania, że brak jest podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej z powodu braku rozpoznania choroby zawodowej przez upoważnione jednostki służby zdrowia. Z treścią tej decyzji nie zgodziła się M. Ł.. W wyniku rozpatrzenia jej odwołania organ II instancji utrzymał decyzję organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu decyzji organu II instancji podniesiono, że zgodnie z przepisami Rozporządzenia Rady Ministrów dnia 18.11.1983r. w sprawie chorób zawodowych, warunkiem niezbędnym do stwierdzenia choroby zawodowej jest rozpoznanie choroby przez upoważnioną jednostkę służby zdrowia i ustalenie jej związku przyczynowego z wykonywaną pracą. W przedmiotowej sprawie zaś brak jest rozpoznania choroby zawodowej. Wskazano, że w latach od [...] .1987r. do [...].2000r. M. Ł. pracowała jako kwalifikowana pomoc dentystyczna w Zespole Opieki Zdrowotnej dla Szkół Wyższych w [...] . W maju 1994r. w czasie pracy w gabinecie stomatologicznych zakłuła się użytym zgłębnikiem pod paznokieć kciuka ręki prawej, co odnotowano w zeszycie skaleczeń w pracy. Po miesiącu zgłosiła się do poradni dermatologicznej, wykonane w sierpniu badanie bakteriologiczne ujawniło zakażenie gronkowcem złocistym. W styczniu 1995r. zaistniałe zakłucie zgłoszono jako wypadek przy pracy. Jesienią 1999r. M. Ł. zgłosiła się ponownie do zakładowej poradni dermatologicznej, która skierowała ją na badania w związku z podejrzeniem choroby zawodowej. W wyniku przeprowadzonych badań wydano jednak orzeczenia o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. W skierowanej do sądu administracyjnego skardze na powyższą decyzję M. Ł. szczegółowo opisując stan faktyczny sprawy kwestionuje w szczególności prawidłowość orzeczenia lekarskiego o braku zarażenia gronkowcem, na co przedłożyła sprzeczne z tą tezą wyniki badania bakteriologicznego z [...] .2001r. Podkreślając, że jest zarażona gronkowcem, wskazała, że jest to choroba wymieniona w wykazie chorób zawodowych pod numerem 11, oraz że istnieje związek przyczynowy tej choroby z wykonywaną pracą, gdyż zaraziła się nią właśnie w pracy. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu swojej decyzji. Odnośnie zarzutów skargi ograniczył się jedynie do stwierdzenia, że wobec braku rozpoznania przez orzekające w sprawie jednostki orzecznicze choroby zawodowej, wydane decyzje o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej są prawidłowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z treścią art. 97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271), sprawy w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarga w niniejszej sprawie została złożona 11 maja 2001r., a więc przed dniem 1 stycznia 2004r. W konsekwencji podlega rozpoznaniu zgodnie z wyżej wskazaną zasadą. W ocenie sądu wydane w niniejszej sprawie decyzje administracyjne naruszają prawo. Stosownie do §1 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów dnia 18.11.1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. nr 65, poz. 294 z późn. zm.), "za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy". Na pojęcie choroby zawodowej składają się zatem dwa elementy: istnienie schorzenia wymienionego w przedmiotowym wykazie, oraz istnienie związku przyczynowego objętej wykazem choroby z warunkami wykonywanej pracy. W pozycji 11 wykazu chorób zawodowych wymieniono "choroby zakaźne i inwazyjne". Jeżeli zatem u danej osoby stwierdzone zostanie tego typu schorzenie, stanowi ono chorobę zawodową w rozumieniu cytowanych przepisów. W niniejszej sprawie przeprowadzone u skarżącej badanie lekarskie wykazało przewlekłą infekcję gronkowcową. W orzeczeniu lekarskim z dnia [...] .2000r. Małopolski Ośrodek Medycyny Pracy w Krakowie po przeprowadzonych badaniach stwierdził przewlekłą infekcję gronkowcową paznokcia kciuka prawego jako wynik wypadku przy pracy w dniu [...] .1994 roku. W uzasadnieniu jednocześnie wskazał, iż brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, albowiem to schorzenie nie figuruje w wykazie chorób zawodowych. Przeprowadzone w wyniku odwołania ponowne badania lekarskie w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu również nie doprowadziły do rozpoznania u M. Ł. choroby zawodowej. W orzeczeniu z dnia 18.12.2000r. uznano wprawdzie, że zakażenie gronkowcem jest chorobą zawodową wymienioną w punkcie 11 wykazu chorób zawodowych, ale w rozpoznaniu stwierdzono negatywną obserwację w kierunku choroby zawodowej przewlekłego zakażenia gronkowcowego paznokcia kciuka prawego jako wyniku wypadku przy pracy. W uzasadnieniu wskazano, że obecnie stwierdza się u pacjentki dystrofię płytki paznokciowej kciuka z hiperkeratozą podpaznokciową, jednak bez cech aktywnego procesu zapalnego. Uznano, ze obecny stan płytki paznokciowej prawego kciuka jest defektem kosmetycznym, który nie może być uznany za chorobę zawodową. W związku z treścią tego orzeczenia lekarskiego skarżąca skierowała do organu administracyjnego wyjaśnienia pismem z [...].2000, do którego załączyła wyniki badania z dnia [...] .2001r. przeprowadzonego w [...], stwierdzające zarażenie gronkowcem. W odpowiedzi na to pismo w dniu [...] 2001r. Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego wskazał, że dosłany przez M. Ł. wynik dodatni posiewu z rany, wykonany po upływie 2,5 miesiąca od badania w IMP, nawet przy założeniu istnienia obecnie typowych zmian klinicznych wskazujących na zakażenie bakteryjne, świadczy jedynie o ponownym (a nie przewlekłym) zakażeniu gronkowcem złocistym, co może być związane z istniejącymi deformacjami łożyska i płytki paznokciowej prawego kciuka, ewentualnie drobnymi urazami mechanicznymi tej okolicy i zabiegami kosmetycznymi. Tego typu zmiany mogą być rozpatrywane jedynie jako następstwa wypadku przy pracy, a nie jako choroba zawodowa. Wydane zatem w niniejszej sprawie orzeczenia lekarskie, w oparciu o które następnie organy administracyjne wydały decyzje administracyjne, są ze sobą sprzeczne. Orzeczenie lekarskie I instancji stwierdza zarażenie gronkowcem, wskazując równocześnie na fakt, że nie jest to schorzenie zaliczane do chorób zawodowych, orzeczenie natomiast II instancji wprawdzie zalicza tego typu schorzenie do chorób zawodowych, stwierdza jednakże jednocześnie u badanej brak aktywnego procesu zapalnego. Wobec zaś dosłanych przez skarżącą wyników badań wskazujących na istnienie zarażenia, wskazano na możliwość ponownego zarażenia po badaniu. W przedmiotowej sprawie doszło do naruszeń prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 litera c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z treścią § 10 cyt. powyżej Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983r. w sprawie chorób zawodowych, podstawą wydania przez inspektora sanitarnego decyzji w sprawie choroby zawodowej jest orzeczenie lekarskie wydane przez upoważnioną jednostkę służby zdrowia i wyniki dochodzenia epidemiologicznego. Opierając się na orzeczeniach lekarskich, orzekające w niniejszej sprawie organy administracyjne stwierdziły, że skoro dwie upoważnione do rozpoznawania chorób zawodowych jednostki służby zdrowia nie znalazły podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, również inspektor sanitarny nie mógł wydać pozytywnej decyzji. Podnieść jednak należy, że przedmiotowe orzeczenia lekarskie wydawane na użytek postępowania w sprawie chorób zawodowych są w istocie opiniami w rozumieniu art. 84 §1 kpa (tak m.in. NSA w wyroku z 21 września 2001r., sygn. akt I S.A. 2870/00; z dnia 14 kwietnia 1999r., sygn. akt I S.A. 1931/98; z dnia 5 listopada 1998r., sygn. akt I S.A. 1200/98, LEX nr 45833) i jak każdy dowód winny być przez organ wszechstronnie ocenione. Bez tej opinii bądź sprzecznie z tą opinią organ administracji nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych. Nie oznacza to zwolnienia organu orzekającego od obowiązku dokonania oceny opinii biegłego w granicach wskazanych w art. 80 kpa. Organ nie może oprzeć rozstrzygnięcia na opinii lekarskiej lakonicznej, nie zawierającej przekonywającego uzasadnienia, sprzecznej z przepisami prawa. Za sprzeczną zaś z prawem należy uznać opinię wydaną przez Małopolski Ośrodek Medycyny Pracy w Krakowie, w której stwierdzając zarażenie gronkowcem uznano, że schorzenie to nie jest kwalifikowane jako choroba zawodowa. Organy administracyjne nie mogą również oprzeć swego rozstrzygnięcia na orzeczeniach, które są wzajemnie ze sobą sprzeczne. Mając takie opinie, organ zobowiązany jest wezwać biegłych lekarzy do uzupełnienia opinii w kierunku przez siebie wskazanym bądź z urzędu zasięgnąć opinii innej placówki naukowej służby zdrowia z zakreśleniem jej okoliczności, jakie winny być w opinii ustalone. Tymczasem w niniejszej sprawie orzeczenia lekarskie nie spełniają wskazanych powyżej wymogów. Uzasadnienia są lakoniczne, wzajemnej zaś sprzeczności w rozpoznaniu schorzenia pomiędzy dwoma opiniami organ administracyjny w ogóle nie wyjaśnił. Odnosząc się do zawartego w odpowiedzi na pismo skarżącej stwierdzenia Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego, że dosłany przez M. Ł. wynik dodatni posiewu z rany świadczy jedynie o ponownym (a nie przewlekłym) zakażeniu gronkowcem złocistym, nie może stanowić obalenia przyjmowanego i utrwalonego w orzecznictwie domniemania związku przyczynowego pomiędzy chorobą zawodową, a warunkami narażającymi na jej powstanie (por. np. wyrok SN z dnia 3 lutego 1999r., III RN 110/98, Prok.i Pr. 1999/7-8/56). Domniemanie to może być obalone poprzez wykazanie, że w konkretnym przypadku schorzenie powstało na skutek innych przyczyn. Tego jednak organ administracyjny w niniejszej sprawie nie zrobił. Wobec powyższego przyjąć należy, że decyzje organów obu instancji zapadły bez należytego wyjaśnienia sprawy, co naruszyło art. 7 i art. 77 §1 kpa. Zastrzeżenia budzi też zbyt lakoniczne, jednozdaniowe uzasadnienie decyzji organu I instancji, które nie spełnia wymogów art. 107 §3 kpa. Przeprowadzone zatem w przedmiotowej sprawie postępowanie administracyjne było dotknięte wadami. Powyższe uchybienia proceduralne mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 litera c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stanowią zatem przesłankę do uchylenia decyzji obu instancji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy administracyjne winny w sposób prawidłowy i wyczerpujący przeprowadzić postępowanie administracyjne poprzedzające wydanie rozstrzygnięcia w przedmiocie choroby zawodowej, uwzględniając w tym zakresie zawarte powyżej wskazówki Sądu. Dopiero wydane w oparciu o takie postępowanie rozstrzygnięcie nie będzie obarczone wadami prawnymi. Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł jak w sentencji.