II SA/Kr 1438/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Szkodzińska Sędziowie WSA Małgorzata Brachel-Ziaja (spr) WSA Aldona Gąsecka-Duda Protokolant Maciej Żelazny po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lutego 2012 r. sprawy ze skargi M.P. na decyzję Wojewody z dnia 8 lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. znak: [...] wydaną na podstawie art. 136 ust. 3, art. 137, art. 139, art. 140 ust 1-3, art. 142, art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. nr 102 z 2010 r., poz. 651 z późn. zm.) oraz art. 104 k.p.a. - Starosta K. orzekł o zwrocie działki nr 1 o pow. 0,1373 ha, położonej w obr. [...]. ewid. P. m. K. , objętej księgą wieczysta nr [...], odpowiadającej części wywłaszczonej parceli l. kat. [...], b. gm. kat. P. - na rzecz H.C. w 11/16 cz. oraz E.P. w 5/16 cz. W decyzji organ I instancji zobowiązał H.C. i E.P. do zwrotu na rzecz Gminy K. zwaloryzowanego odszkodowania ustalonego z tytułu wywłaszczenia nieruchomości, a także odmówił zwrotu działki nr 1 o pow. 0,1373 ha, położonej w obr. [...]. ewid. [...], odpowiadającej części wywłaszczonej parceli l. kat. [...], b. gm. kat. [...] , na rzecz .A.W. i A.W. Po rozpoznaniu odwołania wniesionego od powyższej decyzji przez Prezydenta Miasta K. Wojewoda decyzją z [...] lipca 2011 r. znak: [...] Wojewoda uchylił powyższą decyzję Starosty K. w punkcie 1,2,3,4 i przekazał sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Decyzję Wojewody zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie M.P. - syn E.P. , który w postępowaniu administracyjnym występował jako pełnomocnik matki. Wskazał, że E.P. zmarła 18 maja 2011 r., postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku jeszcze się nie zakończyło, jednakże on jest jedynym spadkobiercą testamentowym po matce. Skarżący zakwestionował konieczność zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania za nieruchomość podlegającą zwrotowi wskazując, że korzysta z pomocy Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej i nie może uiścić kwoty określonej w decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. W piśmie z 14 września 2011 r. skarżący wskazał, że "jest założona" sprawa stwierdzenia nabycia spadku po E.P. , jednakże nie jest jeszcze zakończona. Ponownie stwierdził, że jest jedynym spadkobiercą testamentowym i odmówił podania adresów swojego rodzeństwa. W dniu 2 lutego 2012 do akt sprawy wpłynęły pisma Z.P. (brata skarżącego) oraz I.L. (siostry skarżącego) zawierające wnioski o dopuszczenie do sprawy w charakterze uczestnika. Wnioski te zostały uwzględnione na rozprawie w dniu 15 lutego 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zaskarżona decyzja wymaga uchylenia, bowiem narusza przepisy postępowania dotyczące stron postępowania. Jak wynika z kserokopii aktu zgonu E.P. , znajdującego się w aktach sądowych, zmarła ona w dniu 18 maja 2011 r., a więc przed wydaniem decyzji przez organ II instancji. Zgodnie z art. 30 § 4 k.p.a. w sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych w razie zbycia prawa lub śmierci strony w toku postępowania na miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni. Z kolei art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a. stanowi, że w razie śmierci strony lub jednej ze stron, jeżeli wezwanie spadkobierców zmarłej strony do udziału w postępowaniu nie jest możliwe (...) organ administracji publicznej zawiesza postępowanie. Wprawdzie Wojewoda przed wydaniem zaskarżonej decyzji nie dysponował informacją o śmierci strony i nie mógł ustalić jej następców prawnych ani też zawiesić postępowania, jednakże wydanie decyzji w stosunku do osoby, która w dacie orzekania już nie żyje stanowi naruszenie art. 29 k.p.a. stanowiącego, że stronami postępowania administracyjnego są osoby fizyczne oraz osoby prawne. Ponadto z chwilą śmierci E.P. w jej miejsce do postępowania administracyjnego powinni wstąpić jej następcy prawni, a ich nieustalenie i - w konsekwencji - pominięcie przy wydawaniu zaskarżonej decyzji stanowiło naruszenie ich praw jako stron postępowania. W ponownym postępowaniu Wojewoda winien w pierwszej kolejności ustalić następców prawnych E.P. . Może to wymagać zawieszenia postępowania administracyjnego do czasu zakończenia sprawy spadkowej. Na obecnym etapie postępowania sąd administracyjny nie miał możliwości skontrolowania pod względem merytorycznym kasatoryjnej decyzji organu odwoławczego. W odniesieniu do argumentów podnoszonych w skardze należy jednak wskazać, że w myśl art. 140 ust. 1 i ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami w razie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości poprzedni właściciel lub jego spadkobierca zwraca Skarbowi Państwa lub właściwej jednostce samorządu terytorialnego (...) ustalone w decyzji odszkodowanie po jego zwaloryzowaniu. Nie jest więc możliwe zwolnienie z tego obowiązku byłych właścicieli lub ich następców prawnych. Biorąc pod uwagę konieczność zapewnienia udziału w postępowaniu następcom prawnym E.P. należało uchylić zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt lit. "b" ustawy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm.).