II SA/Kr 144/20

WyrokWSA w Krakowie2020-06-30

Skład orzekający: Andrzej Irla, Joanna Człowiekowska, Jacek Bursa

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wypowiedzenie dotychczasowej wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości jest skuteczne, jeśli w międzyczasie złożono wnioski o wpis do księgi wieczystej dotyczące przeniesienia części tego prawa, ale wpisy te nie zostały jeszcze dokonane?
Ratio decidendi
Wypowiedzenie dotychczasowej wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego jest skuteczne, jeśli zostało skierowane do podmiotu, który w dacie wypowiedzenia oraz w dacie wejścia w życie nowej opłaty był ujawniony w księdze wieczystej jako użytkownik wieczysty. Konstytutywny charakter wpisu do księgi wieczystej oznacza, że przeniesienie prawa użytkowania wieczystego następuje z chwilą dokonania wpisu, a nie z chwilą złożenia wniosku o wpis. W związku z tym, zdarzenia prawne (np. umowy sprzedaży lokali wraz z udziałami w prawie użytkowania wieczystego) i wnioski o wpis złożone po dacie wypowiedzenia, a przed dokonaniem wpisu, nie wpływają na skuteczność wypowiedzenia.
Stan faktyczny
Spółka "firma B." wniosła o ustalenie, że aktualizacja opłaty z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości jest nieuzasadniona lub uzasadniona w niższej wysokości. Wcześniej Prezydent Miasta Krakowa wypowiedział spółce wysokość dotychczasowej opłaty, proponując nową stawkę od 1 stycznia 2019 r., opartą na operacie szacunkowym. Spółka podniosła m.in. zarzut, że w międzyczasie wyodrębniła i zbyła znaczną część lokali wraz z udziałami w prawie użytkowania wieczystego, a wpisy do księgi wieczystej potwierdzające te zmiany nastąpiły dopiero po dacie wypowiedzenia i wejścia w życie nowej opłaty. Samorządowe Kolegium Odwoławcze umorzyło postępowanie, uznając, że wypowiedzenie nie zostało skutecznie doręczone wszystkim współużytkownikom wieczystym przed 1 stycznia 2019 r. Skarb Państwa (Prezydent Miasta Krakowa) zaskarżył tę decyzję.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie i zasądził od kolegium na rzecz Skarbu Państwa – Prezydenta Miasta Krakowa zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Irla Sędziowie : WSA Joanna Człowiekowska WSA Jacek Bursa (spr.) Protokolant : starszy referent sądowy Anna Bubula po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 czerwca 2020 r. ze skargi Skarbu Państwa – Prezydenta Miasta Krakowa na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 4 listopada 2019 r. znak: [...] w przedmiocie umorzenie postępowania I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie na rzecz Skarbu Państwa – Prezydenta Miasta Krakowa kwotę 680 zł (sześćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 4 listopada 2019 r. - w związku z wnioskiem firma B ustalenie, że aktualizacja opłaty z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej stanowiącej własność Skarbu Państwa obejmującej działkę nr [...] o pow. 2100 m2 obręb [...], jednostka ewidencyjna [...] położonej na os[...] objętej księgą wieczystą nr [...], dokonana przez Prezydenta Miasta K. wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej pismem z 5 grudnia 2018 r., [...] jest nieuzasadniona lub uzasadniona w innej, niższej wysokości, na podstawie przepisów art. 79 ust. 7 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (j.t. Dz. U z 2018 r., poz. 2204 ze zm., dalej też jako "u.g.n.") w związku z art. 105 § 1 kpa w związku z art. 4 ustawy z 31 stycznia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (Dz.U. z 2019, poz. 270), umorzyło postępowanie w sprawie. W uzasadnieniu organ podał, że działający w imieniu Skarbu Państwa Prezydent Miasta K. wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej - w oparciu o przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami - pismem z 5 grudnia 2018 r., [...] wypowiedział Spółce firma B. wysokość dotychczas obowiązującej opłaty z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej stanowiącej własność Skarbu Państwa obejmującej działkę nr [...] o pow. 2100 m2 obręb 0001, jednostka ewidencyjna [...] położonej na [...] proponując wysokość nowej opłaty rocznej od 1 stycznia 2019 r. W wypowiedzeniu określona została też wysokość opłaty za 2020 r., jak też za rok 2021 i lata następne, zaś podstawą aktualizacji stał się operat szacunkowy, na podstawie którego właściciel nieruchomości ustalił, że wartość gruntu wzrosła. Pismem złożonym dnia 17 stycznia 2019 r. firma B. złożyła wniosek o ustalenie, że aktualizacja opłaty z tytułu użytkowania wieczystego wyżej opisanej nieruchomości gruntowej jest nieuzasadniona lub uzasadniona w innej, niższej wysokości. Spółka wniosła również o zaliczenie na poczet różnicy pomiędzy opłatą dotychczasową a opłatą zaktualizowaną wartości nakładów poniesionych przez nią na ww. nieruchomość na budowę poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej - zgodnie z art. 77 ust. 4 u.g.n. Wskazała też na możliwość podjęcia próby ugodowej z właścicielem nieruchomości. Spółka podniosła, że jest współużytkownikiem wieczystym przedmiotowej nieruchomości i w dacie sporządzenia operatu szacunkowego, jak też wypowiedzenie opłaty zbyła znaczną część lokali w budynku wybudowanym na działce nr [...] wraz ze związanymi z lokalami udziałami w prawie użytkowania wieczystego gruntu. Tym samym spółka nie była w dacie wypowiedzenia użytkownikiem wieczystym nieruchomości, a jedynie współużytkownikiem wieczystym, co oznacza, że wypowiedzenie nie może wywołać zakładanych skutków prawnych. Ponadto spółka nie zgodziła się z wyceną wartości prawa własności 1 m2 gruntu na kwotę 621,22 zł wobec zastrzeżeń do operatu szacunkowego autorstwa rzeczoznawcy majątkowego P. T.. Podniesiono, że w operacie wykonanym przez rzeczoznawcę majątkowego D. B. w 2017 r. w ramach postępowania o zmianę treści prawa użytkowania wieczystego nieruchomości - według aktualnego przeznaczenia nieruchomości (mieszkalno - usługowego, przy czym podstawowym celem jest cel mieszkaniowy) wartość 1 m2 gruntu wyniosła 328,58 zł. Przez rok wartość nieruchomości nie mogła wzrosnąć dwukrotnie. Nadto, rzeczoznawca majątkowy uznał, że nieruchomość ma przeznaczenie zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej, podczas gdy z treści księgi wieczystej wynika jej przeznaczenie mieszkalno - usługowe. Skutkiem tego, nieruchomości dobrane do porównań o przeznaczeniu mieszkaniowym nie są podobne do wycenianej pod względem przeznaczenia, powierzchni i położenia. Dodatkowo spółka zauważyła, że z dniem 1 stycznia 2019 r. prawo użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości jako gruntu zabudowanego na cele mieszkaniowe przekształciło się w prawo własności. Organ stwierdził, że do opisanego stanu faktycznego zastosowanie znajduje przepis zawarty w art. 4 ustawy z 31 stycznia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów. Postępowanie w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego zostało wszczęte po dniu 5 października 2018 r., co wynika chociażby z faktu, że operat szacunkowy dla potrzeb tej sprawy został sporządzony w dniu 23 października 2018 r. Nadto prawidłowe wypowiedzenie dotychczasowej wysokości tej opłaty nie zostało skutecznie doręczone wszystkim współużytkownikom wieczystym nieruchomości przed dniem 1 stycznia 2019 r. Powyższe wynika z faktu, że wypowiedzenie dotychczasowej wysokości opłaty rocznej zostało skierowane do firma B podczas gdy w dacie wypowiedzenia spółka nie była już wyłącznym użytkownikiem wieczystym przedmiotowej nieruchomości. Na przedmiotowej nieruchomości został bowiem wzniesiony budynek, w którym w dacie aktualizacji opłaty rocznej wyodrębniona została znaczna liczba lokali, które zostały zbyte na rzecz innych podmiotów wraz z udziałami w prawie użytkowania wieczystego gruntu. Z powyższego wynika, że wypowiedzenie skierowane do firma B obarczone jest wadą powodująca nieskuteczność dokonanej aktualizacji, bowiem w wypowiedzeniu określono błędnie udział, jaki posiada ww. spółka w gruncie. Zgodnie z danymi z księgi wieczystej do 16 listopada 2018 r. spółce przysługiwało w całości prawo użytkowania wieczystego nieruchomości, natomiast po tej dacie w związku z sukcesywnym wyodrębnianiem i zbywaniem lokali, do których przypisany został udział w prawie użytkowania wieczystego gruntu, firma B. zachował prawo użytkowania wieczystego w udziale. Organ wskazał, że wypowiedzenie wysokości opłaty rocznej ma charakter oświadczenia woli, którego istotne elementy zostały określone w ustawie o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie z art. 78 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami w wypowiedzeniu należy m.in. wskazać sposób obliczenia nowej wysokości opłaty rocznej, który stanowi iloczyn wielkości udziału i wartości nieruchomości. Zatem błędne określenie w wypowiedzeniu wysokości udziału przysługującego użytkownikowi wieczystemu skutkuje nieskutecznością oświadczenia woli właściciela nieruchomości. Dla poparcia swojego stanowiska kolegium odwołało się do poglądu wyrażonego w wyroku Sądu Okręgowego w Szczecinie II Wydział Cywilny Odwoławczy, sygn. Akt II Ca 1038/15 z 29 lutego 2016r. Błędne ustalenie co do wielkości udziału przysługującego firma B spowodowało zatem, iż w istocie w sprawie nie dokonano skutecznego doręczenia wypowiedzeń wszystkim współużytkownikom wieczystym nieruchomości przed dniem 1 stycznia 2019 r. Wobec stwierdzonego wyżej stanu faktycznego sprawy postępowanie w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego stało się zatem bezprzedmiotowe. Skarb Państwa reprezentowany przez Gminę Miejską K. wniósł skargę na ww. decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania organowi oraz zasądzenia kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucono: - naruszenie art. 27 zd. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami w związku z art. 29 ustawy o księgach wieczystych i hipotece; - naruszenie art. 4 ustawy z 31 stycznia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów poprzez błędnie przyjęcie, iż postępowanie aktualizacji opłaty rocznej zostało wszczęte po dniu 5 października 2018 r. a wypowiedzenia dotychczasowej wysokości opłat rocznych nie zostały skutecznie doręczone wszystkim współużytkownikom wieczystym nieruchomości przed dniem 1 stycznia 2019 r. to opłata przekształceniowa jest równa wysokości opłaty rocznej w dotychczasowej wysokości, a przedmiotowa sprawa podlega umorzeniu. W uzasadnieniu strona skarżąca podkreśliła, iż skoro wpis do księgi wieczystej dotyczący zmiany użytkownika wieczystego nastąpił już po dacie wypowiedzenia tj. dnia 11 września 2019 r., to brak podstaw do kwestionowania dokonanego pismem z 5 grudnia 2018 r. wypowiedzenia wysokości dotychczasowej opłaty roczne od dnia 1 stycznia 2019 r., doręczonego dnia 18 grudnia 2018 r. Konstytutywny charakter wpisu w księdze wieczystej powoduje, iż wypowiedzenie skierowane było do użytkownika wieczystego, któremu prawo to przysługiwało za-równo w dacie wypowiedzenia jak i w dacie od kiedy miała obowiązywać opłata roczna w nowej wysokości tj. 1 stycznia 2019 roku. Kwestia złożenia wniosku o do-konanie stosownych wpisów do księgi wieczystej oraz zamieszczenie wzmianki o wnioskach w księdze wieczystej jest dla oceny powyższego bez znaczenia, gdyż przeniesienie prawa użytkowania wieczystego wiązać należy z dokonanym wpisem. Kwestia zaś, iż wpis użytkowania wieczystego do księgi wieczystej ma moc wsteczną od daty złożenia wniosku o wpis nie ma również znaczenia. Zdarzenie jakie miało miejsce po dacie wypowiedzenia wysokości dotychczasowej opłaty rocznej nie może powodować, że prawidłowe wypowiedzenie zacznie być kwalifikowane jako wadliwe. Takie stanowisko prowadziłoby do niemożliwych do zaakceptowania konsekwencji pozbawiających właściciela możliwości aktualizacji wysokości opłaty rocznej w okresie pomiędzy datą dokonania czynności prawnej mającej na celu rozporządzenie prawem użytkowania wieczystego, a datą dokonania wpisu (może to być czasem okres nawet kilkuletni). Z jednej strony właściwy organ nie mógłby bazować na stanie prawnym nieruchomości według treści czynności prawnej, gdyż sama czynność prawna nie wywołuje skutków prawnych w sferze prawnorzeczowej. Z drugiej zaś strony właściwy organ nie mógłby bazować na aktualnym stanie prawnym nieruchomości z uwagi na zagrożenie jego dezaktualizacji na skutek dokonania wpisu do księgi wieczystej z mocą wsteczną od daty złożenia wniosku o wpis. Zgodnie z treścią wypowiedzenia opłata roczna w nowej wysokości miałaby obowiązywać od dnia 1 stycznia 2019 r. ustalona dla konkretnego użytkownika wieczyste-go, zgodnie z zapisami w księdze wieczystej i obowiązuje w niezmienionej wysokości wszystkich kolejnych użytkowników wieczystych w miarę ich ujawniania w księdze wieczystej do czasu następnej jej aktualizacji. Na wysokość zobowiązania w postaci opłaty rocznej zdaniem skarżącego powinna mieć wpływ jedynie wartość nie-ruchomości udokumentowana w operacie szacunkowym, względnie przyjęta w formie ugody. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 27, dalej jako: p.p.s.a.) sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych. Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; Skarga jest zasadna. Zaskarżona decyzja podlega uchyleniu z powodu naruszenia art. 27 zd. 2 u.g.n. w związku z art. 29 ustawy o księgach wieczystych i hipotece oraz art. 4 ustawy z 31 stycznia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów, wobec błędnego przyjęcia, iż wypowiedzenia dotychczasowej wysokości opłat rocznych nie zostały skutecznie doręczone wszystkim współużytkownikom wieczystym nieruchomości przed dniem 1 stycznia 2019 r. W kontrolowanej sprawie istotne było, iż pismem z 5 grudnia 2018 r. Wydział Skarbu Miasta wypowiedział użytkownikowi wieczystemu firma B wysokość dotychczasowej opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej Skarbu Państwa, oznaczonej jako działka nr [...], obręb [...] jednostka ewidencyjna [...] i zaproponował opłatę w nowej wysokości za udział [...] na podstawie sporządzonej przez uprawnionego rzeczoznawcę majątkowego wyceny przedmiotowego gruntu. Wypowiedzenie opłaty rocznej zostało doręczone spółce dnia 18 grudnia 2018 r. Zgodnie z zapisami w księdze wieczystej [...] na dzień 1 stycznia 2019 r. złożone były wnioski dotyczące wyodrębnienia większości lokali w budynku nr [...] zlokalizowanego na przedmiotowej nieruchomości i założenie dla nich nowych ksiąg wieczystych. Pierwszy wniosek złożony został dnia 11 listopada 2018 r., pierwszy wpis w księdze wieczystej został dokonany dnia 11 września 2019 r. Na tle tego stanu faktycznego znaczenie ma treść art. art. 27 zd. 2 u.g.n stanowiącego, iż oddanie nieruchomości gruntowej w użytkowanie wieczyste i przeniesienie tego prawa w drodze umowy wymaga wpisu w księdze wieczystej. Zatem przeniesienie prawa użytkowania wieczystego wymaga konstytutywnego wpisu do księgi wieczystej. Skoro wpis do księgi wieczystej dotyczący zmiany użytkownika wieczystego nastąpił już po dacie wypowiedzenia tj. dnia 11 września 2019 r., to brak podstaw do kwestionowania dokonanego pismem z 5 grudnia 2018 r. wypowiedzenia wysokości dotychczasowej opłaty rocznej od dnia 1 stycznia 2019 r., doręczonego dnia 18 grudnia 2018 r. Wypowiedzenie opłaty rocznej skierowane zostało do użytkownika wieczystego tj. firma B., co było zgodnie ze stanem prawnym nieruchomości w dacie składania oświadczeń woli o wypowiedzeniu wysokości dotychczasowej opłaty rocznej. Konstytutywny charakter wpisu w księdze wieczystej powoduje, iż wypowiedzenie skierowane było do użytkownika wieczystego, któremu prawo to przysługiwało zarówno w dacie wypowiedzenia jak i w dacie od kiedy miała obowiązywać opłata roczna w nowej wysokości tj. 1 stycznia 2019 roku. Kwestia złożenia wniosku o dokonanie stosownych wpisów do księgi wieczystej oraz zamieszczenie wzmianki o wnioskach w księdze wieczystej jest dla oceny powyższego bez znaczenia, gdyż przeniesienie prawa użytkowania wieczystego wiązać należy z dokonanym wpisem. Prezydent Miasta K. w wypowiedzeniu opłaty rocznej nie mógł ustalić stanu prawnego nieruchomości według umów przenoszących prawo użytkowania wieczystego udziałów związanych z wyodrębnianymi lokalami mieszkalnymi, skoro skutek w postaci przeniesienia tego prawa nie nastąpił. Sama możliwość powstania takiego skutku wynikająca ze wzmianki o złożonym wniosku była bowiem dla tego działania niewystarczająca. Jak zasadnie wskazano w uzasadnieniu skargi powyżej przedstawionej oceny nie zmienia okoliczność, że wpis użytkowania wieczystego do księgi wieczystej ma moc wsteczną od daty złożenia wniosku o wpis. Zdarzenie jakie miało miejsce po dacie wypowiedzenia wysokości dotychczasowej opłaty rocznej nie może powodować, że prawidłowe wypowiedzenie zacznie być kwalifikowane jako wadliwe. Takie stanowisko prowadziłoby do niemożliwych do zaakceptowania konsekwencji pozbawiających właściciela możliwości aktualizacji wysokości opłaty rocznej w okresie pomiędzy datą dokonania czynności prawnej mającej na celu rozporządzenie prawem użytkowania wieczystego, a datą dokonania wpisu (może to być nawet okres kilkuletni). Z jednej strony właściwy organ nie mógłby bazować na stanie prawnym nieruchomości według treści czynności prawnej, gdyż sama czynność prawna nie wywołuje skutków prawnych w sferze prawnorzeczowej. Z drugiej zaś strony właściwy organ nie mógłby bazować na aktualnym stanie prawnym nieruchomości z uwagi na zagrożenie jego dezaktualizacji na skutek dokonania wpisu do księgi wieczystej z mocą wsteczną od daty złożenia wniosku o wpis. O ile w doktrynie i orzecznictwie istnieje spór co do daty, która decyduje o konstytutywnym charakterze wpisu do księgi wieczystej, to w tej kwestii Sąd Najwyższy w wyroku z 14 stycznia 2015 r. II CSK 167/14 stwierdził, że zmiana użytkownika wieczystego w toku postępowania aktualizacyjnego stanowi następstwo prawne, które podlega ocenie według przepisów kodeksu cywilnego, dotyczy bowiem praw i obowiązków cywilnoprawnych. Nabywca wstępuje w prawa zbywcy, także w zakresie terminów i uprawnień związanych z postępowaniem aktualizacyjnym. W tym więc wypadku postanowienia art. 29 u.k.w.h. nie rzutują na przebieg czynności związanych z ustaleniem nowej wysokości opłaty rocznej. Mają natomiast znaczenie dla skutków tego postępowania, ponieważ wyznaczają moment od którego nabywca stał się użytkownikiem wieczystym. Sąd stwierdził, że konstytutywny wpis jest niezbędny do skutecznego przeniesienia użytkowania wieczystego na inny podmiot. W przedmiotowej sprawie wpis taki nastąpił w dniu 11 września 2019 r. Zatem wypowiedzenie opłaty rocznej było skierowane prawidłowo. Nadto wskazać należy, iż zgodnie z treścią wypowiedzenia opłata roczna w nowej wysokości miałaby obowiązywać od dnia 1 stycznia 2019 r. ustalona dla konkretnego użytkownika wieczystego, zgodnie z zapisami w księdze wieczystej i obowiązuje w niezmienionej wysokości wszystkich kolejnych użytkowników wieczystych w miarę ich ujawniania w księdze wieczystej do czasu następnej jej aktualizacji. Na wysokość zobowiązania w postaci opłaty rocznej wpływ ma jedynie wartość nieruchomości udokumentowana w operacie szacunkowym, względnie przyjęta w formie ugody. Zasada wstecznego działania wpisu wynikająca z art. 29 u.k.w.h. pozwala zapobiec niepewności i przypadkowości w zakresie skutków związanych z wpisem i w tym zakresie ma chronić nabywców praw. Zastosowanie jej jednak, jak w zaskarżonej decyzji, w odniesieniu do aktualizacji opłaty rocznej nie tyle chroni użytkownika wieczystego, co pozwala mu uniknąć skutków wypowiedzenia opłaty rocznej do wypowiedzenia, której jedyną przesłanką jest zmiana wartości gruntu. Nowy użytkownik wieczysty pozostając w zawieszeniu w okresie po złożeniu wniosku o jego wpisanie do księgi wieczystej, a przed dokonaniem tego wpisu może zgłosić interwencję uboczną po stronie powoda dotyczącą aktualizacji opłaty rocznej, co skutecznie będzie chronić jego interesy nie naruszając interesów właściciela gruntu. Przyjęcie zaś jak w zaskarżonej decyzji zasady wstecznego działania wpisu do ksiąg wieczystych, celem ustalenia skuteczności wypowiedzenia opłaty rocznej, narusza prawa właściciela gruntu, który zostaje pozbawiony możliwości podejmowania skutecznych czynności w zakresie dysponowania własnością i czerpania korzyści z niej zgodnie z uprawnieniami przewidzianymi przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami i zasadami rynkowymi. Zatem w ocenie Sądu, w sprawach dotyczących aktualizacji opłat rocznych istotne znaczenie ma stan prawny nieruchomości w dniu otrzymania wypowiedzenia opłaty rocznej. Z uwagi na to błędne było w kontrolowanej sprawie przyjęcie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, w oparciu o art. 4 ustawy z 31 stycznia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (Dz.U.z 2019, poz. 270), iż skoro postępowanie aktualizacji opłaty rocznej zostało wszczęte po dniu 5 października 2018 r., a wypowiedzenia dotychczasowej wysokości opłat rocznych nie zostały skutecznie doręczone wszystkim współużytkownikom wieczystym nieruchomości przed dniem 1 stycznia 2019 r. to opłata przekształceniowa jest równa wysokości opłaty rocznej w dotychczasowej wysokości, a przedmiotowa sprawa podlega umorzeniu. Organ błędnie pominął, iż akt podpisania umów wyodrębnienia i sprzedaży lokali mieszkalnych oraz złożenia wniosków wieczystoksięgowych do sądu o dokonanie wpisów nie jest równoznaczny ze zbyciem udziałów w prawie użytkowania wieczystego z dniem złożenia wniosków o wpis, ale dopiero z dniem dokonania stosownych wpisów w księgach wieczystych. W przedmiotowej sprawie zarówno w dniu 18 grudnia 2018 r. (dzień doręczenia wypowiedzenia opłaty rocznej), jak i w dniu 1 stycznia 2019 r. (dzień od którego miała obowiązywać opłata roczna w nowej wysokości), nie nastąpił żaden wpis do księgi wieczystej obejmującej przedmiotową nieruchomość. Tym samym błędne jest stanowisko SKO, iż wypowiedzenie wysokości dotychczasowej opłaty rocznej skierowane było z pominięciem części współużytkowników wieczystych. Przedmiotowa sprawa powinna być rozpatrywana wg stanu prawnego na w/w dzień doręczenia wypowiedzenia opłaty rocznej. Z powyższych względów, zaskarżona decyzja, jest wadliwa w stopniu uzasadniającym jej wyeliminowanie z obrotu prawnego. Mając na uwadze powyższe, orzeczono na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit "c" p.p.s.a. O kosztach orzeczono w oparciu o art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło