II SA/Kr 145/08
WyrokWSA w Krakowie2008-04-10
Skład orzekający: Małgorzata Brachel-Ziaja, Andrzej Niecikowski, Janusz Kasprzycki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy administracji budowlanej prawidłowo przeprowadziły postępowanie wyjaśniające i zebrały materiał dowodowy w sprawie nakazu rozbiórki betonowych schodów terenowych, uwzględniając zarzuty strony skarżącej dotyczące charakteru wykonanych prac (remont vs. budowa) oraz prawidłowości oceny dowodów?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji nie wyjaśniły w sposób należyty istotnych okoliczności sprawy, naruszając przepisy K.p.a., w tym obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego (art. 7 K.p.a.) oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego (art. 77 § 1 K.p.a.). W szczególności nie przesłuchano świadków wskazanych przez stronę skarżącą, a ocena dowodów była tendencyjna. W związku z tym Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji nakazującej rozbiórkę betonowych schodów terenowych, które skarżąca J. P. twierdziła, że zostały jedynie wyremontowane, a nie zbudowane jako nowe. Organy administracji uznały schody za samowolnie wybudowany obiekt budowlany i nakazały rozbiórkę. Skarżąca zarzucała organom wadliwe przeprowadzenie postępowania, nieprawidłową ocenę dowodów i brak wyjaśnienia kluczowych okoliczności dotyczących charakteru prac.Rozstrzygnięcie
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego i zasądził od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Brachel-Ziaja / spr. / Sędziowie NSA Andrzej Niecikowski AWSA Janusz Kasprzycki Protokolant Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 kwietnia 2008 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na rzecz skarżącej J. P. kwotę 200 /dwieście/ złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Decyzją z dnia [...] 2005 r, znak:: [...],[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...], na podstawie art. 138 par 1 pkt 1 w związku z art. 104 k.p.a. oraz art. 80 ust. 2 i art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane (tekst jednolity z 2003 r. Dz. U. Nr 207, póz. 2016), art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane (Dz. U. z 2004r. Nr 93 póz. 888), po rozpatrzeniu odwołania J. P. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiat [...] z dnia [...].2004r, znak: [...], którą nakazano J. P. wykonać rozbiórkę samowolnie wykonanych betonowych schodów terenowych na dz. [...],[...],[...],[...] w [...] - utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu swojej decyzji Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego przedstawił przebieg postępowania przed organem pierwszej instancji w szczególności wskazał, że postępowanie w sprawie legalności budowy betonowych schodów zostało wszczęte przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiat [...] na wniosek [...] Sp. z o.o. reprezentowanego przez dyrektora M. H. W wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego organ l instancji wydał na podstawie art. 48 ust. 1 prawa budowlanego zaskarżoną decyzję, którą to nakazano J. P. wykonać rozbiórkę samowolnie wykonanych betonowych schodów terenowych na dz. nr [...],[...],[...],[...] w [...].
Od decyzji tej w ustawowo przewidzianym terminie wniosła odwołanie J. P., zarzucając, że decyzja PINB narusza przepisy art. 29 ust. 2 pkt 1 prawa budowlanego
2
oraz przepisy k.p.a., poprzez nie wyjaśnienie okoliczności sprawy i błędną ocenę zgromadzonych dowodów. Zdaniem odwołującej się błędnie ustalono, iż schody będące przedmiotem postępowania zostały wybudowane jako nielegalny obiekt w [...] 2001 r. gdyż roboty te polegały na odbudowie i remoncie starych, istniejących od około 100 lat schodów, na którą to okoliczność przedstawiła oświadczenia [...] świadków. Odwołująca się zarzuciła ponadto, iż oględziny zostały przeprowadzone z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego bowiem nie przeprowadzono ich w obecności zawnioskowanych świadków i nie przesłuchano tych świadków w miejscu sporu. Nie przesłuchano zwłaszcza R. T., A. T. i P. T. - osób faktycznie wykonujących prace przy remoncie schodów.. Brak należycie zgromadzonego materiału dowodowego uniemożliwił dokonanie prawidłowej oceny stanu faktycznego, Ocena dowodów poczyniona przez organ pierwszej instancji jest tendencyjna, a szczególnie razi argumentacja, organu l instancji uznającego wykonane w 2001 r. roboty jako budowę nowych schodów opierając się na treści wypisu z księgi wieczystej oraz mapie ewidencyjnej nieruchomości. Bowiem praktyka dowodzi, iż schodów nie zaznacza się na wyrysach map ewidencyjnych, chyba że chodzi o mapę inwentaryzacyjną. Podobnie nie ma miejsca zaznaczenie schodów w księdze wieczystej nieruchomości, nawet, gdy w grę wchodzi służebność przechodu (...) zatem okoliczność, że przedmiotowe schody nie były zaznaczone na mapie, jak też ich istnienie nie jest udokumentowane w przedłożonym odpisie hipotecznym - nie może mieć jakiegokolwiek znaczenia dla ustalenia, czy sporne schody istniały przed 2001 r. czy też nie istniały. Ponadto odwołująca się poddała w wątpliwość zakwalifikowanie przedmiotowych schodów jako obiekt budowlany w rozumieniu art. 3 ustawy prawa budowlanego. W związku z powyższym wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i o orzeczenie o odmowie nakazu rozbiórki względnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...], po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego stwierdził, iż organ pierwszej instancji prawidłowo przeprowadził postępowanie; uczynił zadość przepisom - Kodeksu postępowania administracyjnego jak i ustawy Prawo budowlane, a zarzuty skarżącej nie zasługują na uwzględnienie.
3
Przedmiotem postępowania są roboty budowlane wykonane na dziatkach nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] w [...], w wyniku których powstały betonowe schody terenowe, o przebiegu przedstawionym na materiale fotograficznym (akta [...] inst. [...]) oraz szkicu sytuacyjnym znajdującym się w aktach l [...]/, które jak ustalono w trakcie oględzin przeprowadzonych w dniu [...].2003r. cyt. : " wykorzystywane są jako ciąg pieszy w kierunku [...] (akta [...]). Mając na uwadze, iż przedmiotowe schody wykonane zostały po terenie działek ozn. numerami [...][...],[...] i [...] i w ich skład wchodzi ciąg stopni wykonanych z betonu oraz częściowo z drewna należy stwierdzić, iż stanowią one obiekt budowlany w rozumieniu art. 3 pkt 3 ustawy Prawo budowlane - budowlę. Przepis ten określa, że przez budowlę należy rozumieć cyt.: ".obiekty budowlane nie będące budynkami lub obiektami małej architektury, jak : lotniska, drogi, linie kolejowe, mosty, wiadukty, tunele, przepusty techniczne, wolno stojące maszty antenowe, wolno stojące trwale związane z gruntem urządzenia reklamowe, budowle ziemne, obronne (fortyfikacje), ochronne, hydrotechniczne, zbiorniki, wolno stojące instalacje przemysłowe lub urządzenia techniczne, oczyszczalnie ścieków, składowiska odpadów, stacje uzdatniania wody, konstrukcje oporowe, nadziemne i podziemne przejścia dla pieszych, sieci uzbrojenia terenu, budowle sportowe, cmentarze, pomniki, a także części budowlane urządzeń technicznych (kotłów, pieców przemysłowych i innych urządzeń) oraz fundamenty pod maszyny i urządzenia, jako odrębne pod względem technicznym części przedmiotów składających się na całość użytkową ". Jednakże przepis ten wymienia jedynie przykładowo obiekty budowlane, jakie winny być kwalifikowane jako budowle, na co wskazuje słowo " jak" zamieszczone w powyższej definicji. Mając to na uwadze, organ odwoławczy stwierdził, iż przedmiotowe schody stanowią przykład wolnostojącego urządzenia technicznego. Jak wynika bowiem ze zgromadzonego materiału dowodowego służą one jako ciąg pieszy - przejście od [...] do ul. [...] oraz do znajdującego się na działce nr [...] w [...] budynku lokalu gastronomicznego, z których może korzystać bliżej nieokreślona liczba osób . Na powyższe wskazują zapisy znajdujące się w protokole z oględzin cyt. " schody terenowe wykorzystywane są jako ciąg pieszy w kierunku [...]..."(akta l inst. [...]) jak i stwierdzenie skarżącej zawarte w protokole z przyjęcia stron cyt. " Obecnie z tych schodów korzystam ja i moja rodzina, pracownicy
4
baru i ludzie postronni z ulicy ..." (akta II inst [...]). Dlatego też stwierdzenie skarżącej zawarte w odwołaniu, iż " wątpliwym jest, czy schody tego rodzaju mieszczą się w zakresie nazwy " obiekt budowlany" w myśl art. 3 prawa budowlanego należy uznać za chybione.
Organ odwoławczy po zapoznaniu się z aktami sprawy stwierdził, iż ramach prowadzonego postępowania organ l instancji prawidłowo i wszechstronnie zebrał materiał dowodowy w sprawie, a w ramach procesu stosowania prawa prawidłowo zinterpretował tak ustalone okoliczności faktyczne prawidłowo wyrzekając w sprawie o nakazie rozbiórki przedmiotowych schodów w oparciu o art. 48 ust. 1 prawa budowlanego .Organ l instancji w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz sporu stron postępowania, co do kwalifikacji wykonanych na działkach nr [...],[...],[...] i [...] robót budowlanych tj. zdaniem skarżącej jako remontu istniejących od 100 lat schodów oraz zdaniem strony przeciwnej jako budowy nowych schodów stwierdził, iż wykonane roboty budowlane stanowiły budowę w rozumieniu art. 3 pkt 6 ustawy Prawo budowlane, na którą zgodnie z art. 28 ust. 1 wymagane jest uzyskanie decyzji pozwolenia na budowę. Organ l instancji dokonując oceny zgromadzonego materiału dowodowego dał wiarę twierdzeniom wnioskodawcy uznając, iż na w/w działkach wybudowano nowe schody terenowe, a nie wykonano remontu istniejących schodów. Powyższe twierdzenie organ l instancji oparł na zeznaniach świadków P. M., P. Z. oraz P. S. (akta l inst. [...]), odebranych od w/w zgodnie z wymogami prawa obowiązującymi w tym zakresie tj. zgodnie z art. 75 par 2 Kpa., oraz w oparciu o znajdujące się w aktach sprawy dokumenty - mapę ewidencyjną, która nie zawiera przedmiotowych schodów oraz wyciągu hipotecznego z 1956r, który nie wspomina o istnieniu trwałych schodów terenowych, odmawiając mocy dowodowej pozostałym dowodom. W ocenie organu odwoławczego dokonana przez organ l instancji kwalifikacja wykonanych robót budowlanych na przedmiotowych działkach jest prawidłowa. Jednakże mając na uwadze zarzuty odwołującej się, iż cyt. " praktyka dowodzi, iż schodów nie zaznacza się na wyrysach map ewidencyjnych, chyba że chodzi o mapę inwentaryzacyjną, podobnie nie ma miejsca zaznaczenia schodów w księdze wieczystej nieruchomości nawet, gdy w grę wchodzi
5
służebność przechodu (...) zatem, iż przedmiotowe schody nie były zaznaczone na mapie , jak też ich istnienie nie jest udokumentowane w przedłożonym odpisie hipotecznym - nie może mieć znaczenia dla jakiegokolwiek dla ustalenia, czy sporne schody istniały przed 2001 r. czy też nie istniały" - organ odwoławczy pismem z dnia [...].2004r, znak: [...] (akta II inst. [...]) wystąpił o wyjaśnienie do Starostwa Powiatowego w [...] Wydział Geodezji, Kartografii, Katastru i Nieruchomości, czy tego typu obiekty jak np. schody terenowe nanosi się na mapy ewidencyjne bądź zasadnicze oraz z zapytaniem kiedy ( w którym roku) została dokonana zmiana (modernizacja, aktualizacja) ewidencji gruntów i budynków dla miasta [...], w szczególności dla działek nr [...],[...],[...] i [...] na obecnie obowiązującą i czy z faktem tym wiązało się również przeprowadzenie geodezyjnych pomiarów w terenie, z naniesieniem nowych obiektów, które do tej zmiany nie zostały uwzględnione w mapach ewidencyjnych. Pismem z dnia [...].2004r, znak: [...] (akta II inst. [...]), stanowiącym odpowiedź na w/w pismo tut. organu, Starostwo Powiatowe w [...] Wydział Geodezji, Kartografii, Katastru i Nieruchomości poinformowało, iż na mapach ewidencyjnych nanoszone są budynki, natomiast na mapach zasadniczych nanoszone są również inne obiekty budowlane m.in. takie jak schody terenowe. Z załączonej do tego pisma kserokopii mapy zasadniczej, znajdującej się w zasobach Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjno-Kartograficznej w [...], z pomiarów szczegółowych wykonanych metodą bezpośrednią wg stanu istniejącego w terenie na miesiąc [...]1973r. wynika, iż tylko na działce nr [...] są naniesione kontury schodów terenowych. Dokonując porównania mapy zasadniczej i szkicu sytuacyjnego ( akta l inst. [...]) należy stwierdzić, iż przebieg schodów naniesionych na mapie zasadniczej jest inny niż schodów stanowiących przedmiot niniejszego postępowania, których przebieg został uwidoczniony na w/w szkicu sytuacyjnym. Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, iż jakkolwiek brak naniesionych konturów przedmiotowych schodów na mapie ewidencyjnej nie stanowi dowodu na brak ich istnienia przed rokiem 2001 r., tak brak ich istnienia na przedstawionej kserokopii mapy zasadniczej, określającej stan na rok 1973r. w ocenie organu odwoławczego dowodzi, iż nie istniały one w obecnie istniejącej formie na działkach[...],[...],[...] i [...] w [...]
6
przed rokiem 2001 r. i pozwala na stwierdzenie, iż roboty budowlane wykonane na w/w działkach stanowiły budowę w rozumieniu art. 3 pkt 6 ustawy Prawo budowlane, a nie jak twierdzi skarżąca remont istniejących od 100 lat schodów. Mając na uwadze, iż przedmiotem postępowania jest legalność wykonanych przy budowie spornych schodów robót budowlanych, a jak wynika z akt organu l instancji inwestor - J. P. nie posiada pozwolenia na budowę przedmiotowych schodów (akta l inst. [...]) właściwym do załatwienia przedmiotowej sprawy, jak przyjął to organ l instancji, jest tryb art. 48 ustawy Prawo budowlane. Zgodnie z tym przepisem (ust.1) właściwy organ nakazuje z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Jeżeli natomiast budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (ust. 2), a w szczególności:
a) z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo
b) ustaleniami ostatecznej, w dniu wszczęcia postępowania, decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego..."
Powyższe oznacza, iż w przypadku gdy obiekt budowlany bądź jego część została wykonana bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę i brak jest obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i jednocześnie inwestor nie posiadał w dniu wszczęcia postępowania ostatecznej decyzji wzizt na realizację przedmiotowego obiektu budowlanego, organ nadzoru budowlanego zobligowany jest wydać decyzję, o której mowa w art. 48 ust. 1 prawa budowlanego Ustalone okoliczności wskazują w sposób jednoznaczny, iż inwestor wykonał przedmiotowe schody bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę oraz, że brak jest możliwości ich zalegalizowania w trybie przewidzianym w art. 48 prawo budowlane bowiem, jak wynika z pisma Urzędu Miejskiego w [...] z dnia [...].2005r., znak: [...] (akta II inst. K- [...]) brak jest obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla działek objętych przedmiotowym postępowaniem.
7
Inwestor - odwołująca się J. P. nie występowała do tegoż organu o wydanie jakiejkolwiek decyzji wzizt. Pozwala to na stwierdzenie, iż nie posiadała ona w dniu wszczęcia przez PINB postępowania w przedmiotowej sprawie ostatecznej decyzji wzizt dla realizacji w/w obiektu budowlanego. Mając na uwadze powyższe organ odwoławczy stwierdza, iż wydana decyzja jest zgodna z prawem a postępowanie organu l instancji zostało przeprowadzone zgodnie z procedurami administracyjnymi obowiązującymi w tym zakresie. Z akt sprawy wynika bowiem, iż strony postępowania zostały poinformowane w ustawowo przewidzianym terminie o zamiarze przeprowadzenia oględzin, brały w nich udział, składały wyjaśnienia (akta l inst. K - [...]) oraz zgodnie z zasadą zawartą w art. 10 par 1 k.p.a., która obliguje organ do zapewnienia stronie czynnego udziału w całym toku postępowania, tj. od chwili wszczęcia do jego zakończenia decyzją, strony zostały prawidłowo powiadomione o zakończeniu gromadzenia materiału dowodowego w przedmiotowej sprawie wraz z pouczeniem o przysługujących im prawach (akta l inst. K- [...]) i z praw tych też skorzystały (vide: protokoły z przyjęcia stron - akta l inst. K- [...]). Mając na uwadze powyższe oraz treść przepisu art. 79 k.p.a., który był respektowany nie można zgodzić się z zarzutem skarżącej, iż organ l instancji uchybił przepisom kpa. nie przeprowadzając dowodu w postaci oględzin z udziałem przedstawionych przez skarżącą świadków. Organ l instancji przeprowadzając w dniu [...] .2003r. oględziny, o których wszystkie strony zostały powiadomione i brały w nich udział, dopełnił ciążącego na nim z mocy art. 79 Kpa. obowiązku, a skarżąca w ich trakcie jak również w całym postępowaniu prowadzonym przez organ l instancji w niniejszej sprawie nie podniosła kwestii ponownego przeprowadzenia oględzin z udziałem wskazanych w odwołaniu świadków. Ponadto należy dodać, iż w w/w oględzinach uczestniczył P. R. T. i składał on do protokołu z oględzin swoje oświadczenia na okoliczność wykonania w [...] 2001 r. robót budowlanych związanych z wykonaniem spornych schodów (akta l inst. K[...]). Natomiast w świetle wyżej cytowanego zarzutu odwołującej wyjaśnić należy, iż o kwestii zastosowania środka dowodowego w postaci przeprowadzenia ponownych oględzin decyduje organ, przed którym postępowanie zawisło, a każdy dodatkowy zgromadzony
8
po pierwszych oględzinach materiał dowodowy nie stanowi o konieczności przeprowadzenia ponownych oględzin jeżeli nie zachodzi taka konieczność. W przypadku złożenia wyjaśnień świadków, przeprowadzenie tego środka dowodowego nie musi nastąpić w drodze oględzin. Mając na uwadze powyższe organ odwoławczy zgodnie z treścią art. 138 par 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła J. P. Skarżąca domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji zarzuciła, że postępowanie administracyjne przed organem pierwszej instancji zostało wadliwie przeprowadzone. W szczególności nie zostały wyjaśnione okoliczności faktyczne mające zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia w sprawie. Przedmiotowe schody istniały od zawsze tj. na przestrzeni kilkudziesięciu lat i nawiązywały do wykonywanej przez skarżącą służebności przechodu. Zarówno organ pierwszej jak i drugiej instancji nie wyjaśnił rzetelnie tych okoliczności, oceniając tendencyjnie na niekorzyść skarżącej pozyskany z urzędu w toku postępowania materiał geodezyjny stanowiący w istocie dowód obiektywny, że przedmiotowe schody istniały już przed rokiem 1973, skoro na mapie geodezyjnej z 1973 r. są zaznaczone. Okoliczność, ż e linia schodów nie pokrywa się obecnie na mapie z linią obecną nie może mieć znaczenia gdyż w miarę upływu czasu schody uległy deformacji.
W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie. Podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podkreślił, że postępowanie legalizacyjne nie mogło być uruchomione z uwagi na brak obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i równocześnie nie posiadania przez skarżącą ostatecznej w dniu wszczęcia postępowania decyzji wzizt . Przepis art. 48 ust. 2, w którym jest mowa o postępowaniu legalizacyjnym nie mógł mieć zastosowania gdyż wymaga spełnienia łącznie dwóch przesłanek, a jedna z nich tj. z pkt 1 ust. 2 art. 48 prawa budowlanego nie zaistniała.
9
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpoznając skargę zważył, co następuje:
Skardze nie można odmówić słuszności. Nie zostały bowiem wyjaśnione istotne okoliczności mające zasadnicze znaczenie dla prawidłowego rozstrzygnięcia w sprawie. Wbrew konstatacji organu odwoławczego nie były respektowane w toku postępowania administracyjnego przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7 k.p.a. obligujący organ administracji publicznej do podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, oraz art. 77 par 1 k.p.a. nakazujący w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.
W pierwszym rządzie trzeba stwierdzić, że nie została wyjaśniona kwestia; czy przedmiotowe schody zostały wybudowane w całości w 2001 r. od podstaw jako nowe, czy też zostały w tym czasie tylko gruntownie odnowione, (wyremontowane) bądź przebudowane, a jeżeli to w jakim zakresie i na jakim odcinku.
Skarżąca przedstawiła do akt sprawy pisemne oświadczenie pięciu świadków, a to: T. L., K. M., L. M., i K. B. R. T. dla uprawdopodobnienia, że przedmiotowe schody istniały co najmniej od trzydziestu lat, a w 2001 r. został przeprowadzony ich remont. Z oświadczenia tego wynika, że podpisane pod jego treścią osoby od ponad 30 korzystali i nadal korzystają z przedmiotowych schodów usytuowanych na posiadłości skarżącej, które w ostatnim czasie odremontował R. T. /k[...]- akta PINB/ Nadto w aktach znajdują się poświadczone notarialnie obszerniejsze oświadczenia M. S. i T. L. /k. [...] i k. [...] akta PINB,/, którzy potwierdzają istnienie przedmiotowych schodów, stanowiących jedyne przejście z deptaku do obecnej ul. [...], a T. L. dodał, że z biegiem lat schody zarosły trawą uległy zniszczeniu, a dopiero w 2001 r. zostały odremontowane przez R. T. Treść tych oświadczeń pozostają w zgodności z twierdzeniami, i wyjaśnieniami skarżącej składanymi na piśmie lub do protokołu w toku postępowania wyjaśniającego /k.- [...], prot. oględzin k.- [...] notatka służbowa k.- [...]/, a także z poświadczonym notarialnie oświadczeniem B. K. dołączonym do odwołania /k. [...] akt WINB/
10
Skarżąca konsekwentnie twierdzi, że przedmiotowe schody istniały "od zawsze" - kilkadziesiąt lat, od czasu gdy jej rodzice zakupili nieruchomość wraz z ustanowioną służebnością przechodu dla ułatwienia dojścia do ich posesji. Z czasem schody te nieremotowane uległy deformacji, częściowo zostały przykryte naniesioną ziemią. W 2001 r. dzierżawca - R. T. za jej zgodą oczyścił schody z ziemi, brakujące stopnie uzupełnił i całe schody odremontował. Jednakże organ nie przesłuchał w charakterze świadków autorów oświadczeń i skarżącej w charakterze strony dla wyjaśnienia kwestii remontu i jego zakresu, a co zatem idzie czy można uznać jak że prace te wyczerpywały zakres bieżącej konserwacji nie wymagającej ani zgłoszenia ani pozwolenia władzy budowlanej, czy też dokonać innych ustaleń ale w oparciu o analizę całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego.
Należy zauważyć, że w aktach sprawy znajdują się też przedłożone przez skarżącą dokumenty wykazujące jej prawo do dysponowania nieruchomością, na której znajdują się przedmiotowe schody, [...]1946 r. - umowa sprzedaży nieruchomości gruntowych z ustanowieniem służebności przechodu na rzecz kożdoczesnych właścicieli i posiadaczy parcel gr. [...] kat [...] i [...] obj, [...] ks gr gm. kat. [...] wzdłuż niezabudowanej granicy południowo zachodniej parceli [...] pasem pól metra szerokim od [...] przez całą długość tej parceli, a pasem na 1 m. szerokim na długość budynku przytykającego do samej granicy parceli [...] stojącego na parceli budowlanej nr [...] ([...]) /k. [...], akta PINB /, .postanowienie Sądu Grodzkiego w [...] z 1947 r., zezwalającego na dokonanie wpisu do [...] zgodnie z powyższym aktem not. służebności przechodu /k. [...] akta PINB/, co potwierdza wyciąg hipoteczny z dn. [...]. 1956 r./k. [...] a. jw./ oraz nieprawomocny wyrok Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...]. 2003 r. /k. [...] - a. jw./ Ponadto skarżąca przedstawiła dawną fotografie z czasu budowy schodów z lat 50 -tych oraz mapkę z legendą /k. [...] i [...] akta PINB/, na której są zaznaczone kontury schodów, i z opinią biegłego /k. [...]/ sporządzoną w sprawie [...] dla Sądu Rejonowego w [...] przez uprawnionego geodetę mgr inż. A. H.
11
Jednakże organ orzekający wbrew obowiązkowi wynikającemu z przepisu art. 7 i art. 75 par 1 k.p.a. faktycznie nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego bowiem nie dopuścił dowodu z powyższych zalegających w aktach dokumentów, a także dowodu z przesłuchania ww. świadków wnioskowanych przez J. P. W gruncie rzeczy jedynie przeprowadził dowód z oględzin /k. [...] akta PINB/ lecz nie sporządził szkicu sytuacyjnego miejsca oględzin i dokładnego opisu. Nie wiadomo w jaki sposób przebiegają przedmiotowe schody na terenie wymienionych w protokole oględzin działek i czy stanowią dojście do domu skarżącej, czy też łączą tylko dwie ulice "[...]" z "[...]". W rezultacie organ pierwszej instancji dokonał rozstrzygnięcia w sprawie w oparciu o ustalenia dokonane na podstawie lapidarnych oświadczeń dwóch pracowników wnioskodawcy [...] Sp z o.o. a to; Z. M. i Z. Z. /k. [...] i [...] akt PINB/. Natomiast nie dopuścił dowodów wnioskowanych przez skarżącą narażając się tym na zarzut tendencyjności.
Zgodnie z treścią art. 75 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może się przyczynić do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem w szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków opinie biegłych oraz oględziny. Organ pierwszej instancji, nie przeprowadził więc prawidłowo postępowania wyjaśniającego zgodnie z przepisami k. p. a., skoro nie dopuścił dowodu z zeznań świadków wnioskowanych przez skarżącą, a także nie przesłuchał w charakterze świadków Z. M., Z. Z. i A. S. -autorów "oświadczeń" złożonych na żądanie organu - łamiąc w ten sposób zasadę jawności postępowania wobec strony i jej czynnego udziału w postępowaniu. Odmowa zgody dyrektora M. H. na stawiennictwo pracowników .ww. Spółki tj. Z . M. i Z. Z. w PINB w celu przesłuchania ich w charakterze świadków /a.PINB - .k. [...] nie może prowadzić do zastąpienia dowodu z ich zeznań oświadczeniami uzyskanymi w drodze korespondencyjnej /k. [...] i [...].PINB/ . Po pierwsze nikt nie ma prawa odmówić zeznań w charakterze świadka z wyjątkiem osób wymienionych w art. 83 k.p.a., a o celowości przeprowadzenia dowodu decyduje organ administracji publicznej prowadzący postępowanie administracyjne.
12
Po drugie w przypadkach uzasadnionych można przesłuchać świadka w drodze pomocy prawnej w trybie art. 77 par 3 k.p.a.
W każdym razie strona powinna być zawiadomiona o terminie i miejscu przesłuchania świadka gdyż ma prawo być obecna przy przeprowadzeniu dowodu, może zadawać pytania świadkom, biegłym, pozostałym stronom, a także może składać wyjaśnienia /art. 79 par 2 k.p.a./.
Natomiast oświadczenie w trybie przepisu art. 75 par 2 k.p.a. może zostać odebrane tylko od strony, na jej wniosek. Oświadczenie takie stosownie do powołanego wyżej przepisu art. 75 par 2 k.p.a. może zastąpić inne dowody jedynie w sytuacjach niebudzących wątpliwości. Może się więc ono odnosić do tzw. "faktów przyznanych" jeżeli złożone oświadczenie, co do stanu faktycznego lub prawnego sprawy nie budzi wątpliwości, co do zgodności z rzeczywistym stanem rzeczy i te okoliczności nie wymagają dowodu i mogą zostać zastąpione stosownym oświadczeniem stron / por. wyrok NSA z dn. 1. 03. 2002 r., l SA 3103/2001 LEX nr 81767/
W niniejszej sprawie strony odmiennie przedstawiają stan faktyczny i prawny zatem należało przeprowadzić postępowanie dowodowe z zachowaniem przepisów art. 7, 8, 10, 79, 77, 81 k.p.a., a w szczególności przesłuchać na rozprawie (w razie potrzeby połączonej z oględzinami) w charakterze świadków osoby wnioskowane przez strony, których oświadczenia znajdują się w aktach, tak aby strony miały możliwość realizacji uprawnień z art. 95 par 1 k.p.a. Dopiero po wyczerpaniu środków dowodowych, o ile nie zostałyby wyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy organ administracji publicznej może dla ich wyjaśnienia przesłuchać strony stosownie do treści art. 86 k.p.a.
Obowiązkiem organu jest rozpatrzenie całego zebranego w sprawie materiału dowodowego /art. 77 k.p.a./ i w oparciu o jego analizę dokonać prawidłowej subsumcji. Zaś uzasadnienie faktyczne decyzji stosownie do treści art. 107 par 3 k.p.a. powinno zawierać ustalenie i wyjaśnienie okoliczności faktycznych sprawy i ustosunkowanie się do całokształtu materiału dowodowego. Organ winien omówić dlaczego jednym z dowodów daje wiarę, a innym odmawia waloru wiarygodności i mocy dowodowej /art. 107 k.p.a. par 3 k.p.a
13
Brak ustaleń o których mowa wyżej powoduje, ze nie można dokonać kontroli czy zaskarżona decyzją odpowiada prawu. W myśl powyższych uwag będzie należało wyjaśnić w sposób nie budzący wątpliwości stan faktyczny sprawy; ustalić charakter i zakres robót wykonanych przez inwestora. Nie przesądzając wyniku sprawy, który zależeć będzie od dokonanych ustaleń, należy zauważyć, że przepis art. 29 ust. 2 pkt 1 ustawa - Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji stanowił, iż pozwolenia na budowę nie wymaga wykonywanie robót budowlanych polegających na remoncie urządzeń budowlanych. Doprowadzenie zaś do zgodności z prawem następuje w trybie art. 51 ust. 7 p. .budowlanego, który stanowi, że: "Przepisy ust. 1 pkt 1 i 2 oraz 3 stosuje się odpowiednio, jeżeli roboty budowlane, w przypadkach innych niż określone w art. 48 albo w art. 49 zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1". O ile okazałoby się, że przedmiotowe schody stanowią urządzenie budowlane, to wówczas nie miałby tu w ogóle zastosowania przepis art. 48 prawa budowlanego. Jeśli natomiast wyniki przeprowadzonego prawidłowo postępowania potwierdziłyby jako trafną przyjętą obecnie kwalifikacją prawną prowadzącą do zastosowania art. 48 p. budowlanego, odnoszącego się jednakże do obiektu budowlanego /patrz ustawowy słowniczek art. 3 pkt 1 prawa budowlanego /, a nie art. 51 ust. 7 p. budowlanego, to należy wziąć pod uwagę, że przepis ten w ust. 2 pkt 1 lit b) w części obejmującej wyrażenie "w dniu wszczęcia postępowania" został uznany wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20. 12. 2007 r. za niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji RP zasadą sprawiedliwości społecznej oraz z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP i nie ma obecnie przeszkód do zastosowania przewidzianego ust. 2 trybu.
W tym stanie rzeczy Sąd mając na uwadze naruszenie wyżej omówionych przepisów postępowania, a w szczególności art. 7, 77 k.p.a. i przepisów prawa materialnego (art. 48 prawa budowlanego) uwzględnił skargę uchylając decyzje organów obu instancji orzekających w sprawie. Takie rozstrzygnięcie sięgające"w głąb sprawy" jest w tym przypadku niezbędne dla końcowego jej załatwienia w myśl przepisu art. 135 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
14
Biorąc pod uwagę powyższe Sąd orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 par 1 pkt 1 lit "a" i "c" prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło