II SA/Kr 1451/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Irla Sędziowie: WSA Jacek Bursa WSA Paweł Darmoń (spr.) Protokolant: starszy sekretarz sądowy Katarzyna Zbylut po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 marca 2017 r. sprawy ze skargi J. B. i C. B. na decyzję nr [...] [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia 21 września 2016 r., znak: [...] w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie uchyla zaskarżoną decyzję. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w G. decyzją z dnia 12 lutego 2016 r., znak: [....] udzielił właścicielom - [....] Sp. jawna z siedzibą w J. pozwolenia na użytkowanie wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę placu manewrowego na działkach nr nr [....] [....] w L. Po rozpatrzeniu odwołania wniesionego od tej decyzji przez C.B. i J.B. [....] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. decyzją z dnia 21 września 2016 r., znak: [....] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 z poz. zm., dalej: k.p.a.) oraz art. 42 ustawy Prawo budowlane z dnia 24 października 1974 r. (Dz. U. z 1974 r., Nr 38, poz. 229 z późn. zm. dalej zwanej: "Prawo budowlane z 1974 r.") w związku z art. 80 ust. 2 pkt 2 oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2016 r., poz. 290 z poz. zm., dalej u.p.b.) utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji w pierwszej kolejności opisano dotychczasowy przebieg postępowania, które zostało w marcu 2012 r. wydzielone z wcześniej prowadzonego, wszczętego w 1992 r. postępowania dotyczącego samowolnej przebudowy budynku [....] na [....] na działkach nr nr [....] [....] w L. Dokumenty zebrane podczas prowadzenia wcześniejszego postępowania zostały włączone do materiału dowodowego obecnego postępowania. [....] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. po zweryfikowaniu kręgu stron postępowania wskazanego przez organ I instancji uznał go za prawidłowy i stwierdził, że pozostaje tożsamy w postępowaniu odwoławczym. Podstawą materialnoprawną skarżonej decyzji jest przepis art. 42 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Obiekt budowlany został zrealizowany przed 1995 r., a postępowanie w tej sprawie zostało wszczęte przed wejściem w życie ustawy Prawo budowlane z 1994 r. Pozyskana przez PINB dokumentacja wskazuje, że na przedmiotowy obiekt nie zostało wydane pozwolenie budowę, które w przypadku placu manewrowego było wymagane. Art. 37 i art. 40 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. mają zastosowanie do obiektu budowlanego, który został wybudowany niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, w tym bez wymaganej prawem decyzji o pozwoleniu na budowę. W myśl art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z 1974 r. organ nadzoru budowlanego zobligowany jest wydać decyzję nakazującą rozbiórkę tego obiektu gdy: 1) obiekt znajduje się na terenie, który nie jest przeznaczony pod zabudowę bądź przeznaczony pod innego rodzaju zabudowę (jest niezgodny z obowiązującym w czasie jego budowy miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego) albo 2) powoduje bądź może spowodować niebezpieczeństwo dla ludzi i mienia bądź niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Dokonując oceny pierwszej z wymienionych wyżej przesłanek MWINB miał na uwadze treść uchwały 7 sędziów NSA z dnia 16 grudnia 2013 r. sygn. akt II OPS 2/13. Wynika z niej, że w postępowaniu legalizacyjnym prowadzonym w myśl przepisów Prawa budowlanego z 1974 r. zasadą jest dokonywanie oceny zgodności obiektu z zapisami obecnie obowiązującego na danym obszarze miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Jednakże w sytuacji, gdy regulacje tego aktu prawa miejscowego nie dopuszczają konkretnej zabudowy, organ nadzoru budowlanego winien dokonać analizy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego w okresie od daty jego budowy do dnia wejścia w życie obowiązującego obecnie MPZP. Dopiero ustalenie, iż obiekt zarówno w dacie orzekania jak i we wcześniejszym okresie jest i był niezgodny z zapisami miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, uprawnia to organ nadzoru budowlanego do orzeczenia jego rozbiórki. W aktach postępowania znajduje się wypis z miejscowego ogólnego planu zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonego uchwałą nr XVI/156/2004 z dnia 9 grudnia 2004 r. (Dziennik Urzędowy Województwa Małopolskiego z 2005 r. Nr 149 poz. 943), z którego wynika że przedmiotowy obiekt budowlany jest zgodny z tym planem. Ponadto część materiału dowodowego w sprawie stanowi adnotacja urzędowa sporządzona przez pracownika PINB w dniu 12 lutego 2016 r., z której wynika, że wskazany miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego nie uległ zmianie, a działki na których zlokalizowany został przedmiotowy plac manewrowy nadal oznaczone są symbolem PU - tereny obiektów produkcyjnych, składów, magazynów i usług i dopuszczalne jest wykonywanie na nich dróg dojazdowych, miejsc postojowych, placów parkingowych. Wobec powyższego należy stwierdzić, że przedmiot postępowania jest zgodny z warunkami przedstawionego planu co oznacza, że spełnia wymagania pierwszej przesłanki art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. Analizując drugą przesłankę wynikającą z art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r. wskazano, że przez niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych i użytkowych dla otoczenia oraz spowodowanie niebezpieczeństwa dla i mienia należy rozumieć takie naruszenie wymogów prawa budowlanego, których usunięcie nie jest możliwe przez wydanie nakazu dokonania w obiekcie zmian lub przeróbek w trybie art. 40 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. MWINB podzielił argumentację PINB, iż realizacja przedmiotowego obiektu budowlanego nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia. Dla stwierdzenia powyższego PINB nakazał postanowieniem z dnia 24 kwietnia 2006 r. przedłożenie ekspertyzy technicznej potwierdzającej przydatność do użytkowania zabudowań na przedmiotowych działkach. Złożony dokument potwierdza, że stan techniczny obiektu budowlanego nie stanowi niebezpieczeństwa dla ludzi i mienia. Zbadać należy dodatkowo czy obiekt ten nie wpływa negatywnie lub nie powoduje uciążliwości dla działki, przy granicy której został posadowiony. Przepisy techniczne przewidują w § 28 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1422), że w razie braku możliwości przyłączenia do sieci kanalizacji deszczowej lub ogólnospławnej, dopuszcza się odprowadzanie wód opadowych na własny teren nieutwardzony, do dołów chłonnych lub do zbiorników retencyjnych. Z przepisu tego wynika, że aby obiekt budowlany nadawał się do legalizacji musi zostać zapewnione odprowadzenie wód opadowych zgodnie z przepisami technicznymi. Z ekspertyzy nr [....] o stanie technicznym obiektów budowlanych wybudowanych bez pozwolenia na budowę na działkach nr ew. nr nr [....] [....] położonych w L. wynika, że plac manewrowy podłączony jest do kanalizacji deszczowej objętej osobnym postępowaniem administracyjnym w sprawie znak: [....] . Mając na uwadze powyższe oraz wskazania zawarte w decyzji MWINB nr [....] z dnia 5 grudnia 2013 r., znak: [....] stwierdzono, że w stosunku do kanalizacji deszczowej i sanitarnej na działkach nr nr [....] [....] w L. było prowadzone odrębne postępowanie legalizacyjne. PINB w G. decyzją z dnia 29 października 2014 r., znak: [....] na podstawie art. 42 ust i 3 ustawy Prawo budowlane z dnia 24 października 1974 r. udzielił pozwolenia na użytkowanie wybudowanej bez wymaganego pozwolenia na budowę kanalizacji deszczowej i sanitarnej na działkach nr nr [....] [....] w L. Ostateczną decyzją z dnia 31 marca 2015 r., znak: [....] [....] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. utrzymał w mocy decyzję PINB. Na powyższa decyzję została złożona skarga do WSA w Krakowie, który postanowieniem z dnia 20 stycznia 2016 r., sygn. akt II SA/Kr 606/15 wobec wycofania przez stronę skargi, umorzył postępowanie sądowe. Zatem kwestia prawidłowości odprowadzania wód z terenu działek nr nr [....] [....] w L... została pozytywnie zweryfikowana. Z ekspertyzy o stanie technicznym obiektów budowlanych sporządzonej przez mgr inż. W.P. wynika, iż plac manewrowy spełnia wymagania określone prawem. Dodatkowo z pisma mgr inż. W.P. z dnia 25 czerwca 2008 r. wynika, że utwardzenie i podniesienie terenu nie mają negatywnego wpływu na podtopienia działek sąsiednich. W ocenie MWINB zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwala na stwierdzenie, iż brak jest podstaw do zastosowania art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. i nakazania na jego podstawie rozbiórki przedmiotowego placu manewrowego. Jest on zgodny zarówno z przepisami planistycznymi obowiązującymi w dacie budowy obiektu jak i obecnie obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego i nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalnego pogorszenia warunków użytkowych lub zdrowotnych dla otoczenia. Brak jest także podstaw do nałożenia w trybie art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. obowiązku wykonania określonych zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego, terenu nieruchomości lub strefy ochronnej do stanu zgodnego z przepisami. W takiej sytuacji organ winien zakończyć postępowanie wydając w trybie art. 42 Prawa budowlanego z 1974 r. decyzję o pozwoleniu na użytkowanie. Na gruncie art. 42 ust. 3 Prawa budowlanego z 1974 r. wyłączną podstawą do wydania pozwolenia na użytkowanie jest stwierdzenie zdatności do użytku wykonanego obiektu. W odpowiedzi na uwagi zawarte w odwołaniu wskazano, iż w przypadku zaistnienia samowoli budowlanej art. 37 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., znajdzie zastosowanie wówczas, gdy występuje taka konieczność. Sam fakt wybudowania obiektu budowlanego bez wymaganego pozwolenia na budowę nie obliguje organów nadzoru budowlanego do wydania nakazu rozbiórki istniejącego obiektu. Ponadto w zgromadzonym materiale dowodowym nie znajduje potwierdzenia zarzut, iż skarżona decyzja organu I instancji dotyczy pozwolenia na użytkowanie placu manewrowego w L. o powierzchni 5000 m2, placu utwardzonego betonem, z którego wody opadowe przez ukształtowanie terenu (spadek) kierowane są na działki autorów odwołania w formie ścieków. MWINB stwierdził, że z pisma autora ekspertyzy o stanie technicznym obiektów budowlanych - mgr inż. W.P. wynika, że cyt.: powierzchnia z jakiej kanalizacja deszczowa odprowadza wody wynosi 1550 m2. Z pozostałej części nawierzchni betonowej tj. z powierzchni zaledwie 160 m2 wody deszczowe kierowane są bezpośrednio w kierunku rowu otwartego nr 8. Odnosząc się do zarzutu odprowadzania ścieków z terenu przedmiotowych działek na działkę sąsiednią zwrócono uwagę że nie znajduje on potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym. Przede wszystkim w ekspertyzie technicznej oceniającej kanalizację sanitarną stwierdzono, że teren, na którym znajdują się budynki służące niegdyś do celów produkcyjnych i magazynowych wyposażony jest w urządzenia niezbędne do usuwania wód opadowych, zużytych i nieczystości. Ponadto ze znajdującej się w aktach PINB mapy sytuacyjno - wysokościowej wynika, że do rowu melioracyjnego nr [....] odprowadzane są wody opadowe zarówno z przedmiotowego placu manewrowego, jak i działki sąsiedniej stanowiącej własność J.B. i C.B. Nie bez znaczenia pozostaje przy tym fakt, że w obiektach położonych na działkach nr ew. nr nr [....] [....] nie jest prowadzona działalność przemysłowa związana ze skażeniem wód opadowych. Dlatego też odnosząc się do zarzutu braku pozwolenia wodnoprawnego wskazano, że brak jest konieczności uzyskania pozwolenia wodnoprawnego na korzystanie z wód. W ocenie organu odwoławczego zgromadzony materiał dowodowy był wystarczający do wydania rozstrzygnięcia a dokonując jego oceny, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. orzeczono o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy. Opisaną wyżej decyzję zaskarżyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie J.B. i C.B. Skarżący wnieśli "o unieważnienie" zaskarżonej decyzji. Zdaniem skarżących użytkowanie placu manewrowego wymaga pozwolenia wodnoprawnego na odprowadzanie wody opadowej roztopowej z powierzchni utwardzonej ponad 3 000 m2, której nie przedstawiono w ramach postępowania legalizacyjnego. Podnieśli również, że odprowadzanie wody z tak dużej powierzchni utwardzonej betonem stanowi zagrożenie dla bezpieczeństwa ludzi i ich mienia wbrew dyspozycji art. 37 prawa budowlanego. W odpowiedzi na skargę [....] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. wniósł o jej oddalenie i w całości podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zaskarżona decyzja podlegała uchyleniu, bowiem nie wszystkie istotne dla sprawy okoliczności zostały wyjaśnione w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego w sposób wystarczający i wyczerpujący. W pierwszej kolejności należy zgodzić się z organami nadzoru budowlanego, że prawidłowe było zastosowanie w niniejszej sprawie przepisów ustawy Prawo budowlane z 1974 roku. Nie ulega wątpliwości, że obiekt budowlany będący przedmiotem postępowania powstał przed wejściem w życie ustawy Prawo budowlane z 1994 r. roku (skoro samo postępowanie administracyjne w pierwotnym kształcie, obejmującym wszystkie obiekty związane przebudową [....] opon na [....] zostało wszczęte jeszcze w 1992 r.). Po wejściu w życie ustawy z 1994 roku na mocy jej art. 103 ust. 2 należało w dalszym ciągu prowadzić postępowanie na podstawie przepisów obowiązujących wcześniej. Organy prawidłowo powołały się na art. 37 ust. 1 tej ustawy, który przewiduje wydanie nakazu rozbiórki w razie stwierdzenia, że obiekt budowlany lub jego część: 1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub 2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. W zakresie art 37 ust 1 pkt 1 prawidłowo stwierdzono, że usytuowanie obiektu budowlanego będącego przedmiotem postępowania jest zgodne z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. W tym zakresie organ odwoławczy powołał się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. II OPS 2/13, co należy uznać za właściwe. Co istotne - w zaskarżonej decyzji powołano się w tym zakresie nie tylko na wypis z planu miejscowego znajdujący się na k. 176 - 178 akt administracyjnych organu I instancji, przesłany przez Burmistrza Gminy B. wraz pismem z dnia 14 stycznia 2008 r., ale również na swego rodzaju "aktualizację" posiadanych informacji w postaci adnotacji urzędowej znajdującej się na k. 350 akt administracyjnych. Adnotacja ta została sporządzona w dniu 12 lutego 2016 r. i wynika z niej, że miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego w zakresie przedmiotowych działek nie uległ zmianie. W tych okolicznościach nie budzi zastrzeżeń ustalenie, że wybudowanie placu manewrowego na działkach nr nr [....] [....] w L. było zgodne z obowiązującym dla tego terenu planem zagospodarowania przestrzennego, a zatem nie zachodzi przesłanka, o której mowa w art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 roku. Nie można natomiast na podstawie zgromadzonego dotychczas materiału dowodowego w ten sam sposób ocenić spełnienia przez obiekt przesłanki z art. 37 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy tj. zaistnienia niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Z jednej strony [....] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. prawidłowo uznał, że badanie tej przesłanki może nastąpić w oparciu o dowód w postaci ekspertyzy technicznej obiektu budowlanego. Z drugiej jednak strony nie dostrzegł że wykonana na potrzeby postępowania ekspertyza została sporządzona wiele lat przed rozstrzygnięciem sprawy i mogła stracić aktualność. [....] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. dokonując ustaleń faktycznych co do stanu technicznego placu manewrowego powołał się na ekspertyzę nr [....] sporządzoną przez W.P. w dniu 25 listopada 2007 r. (k. 179 - 183). Ekspertyza została uzupełniona pismem z dnia 25 czerwca 2008 r. (k. 188), z którego wynika, że "podniesienie terenu poprzez wykonanie placów manewrowych nie ma wpływu na swobodny spływ wód powierzchniowych z działki na [....] gdyż istniejąca konfiguracja terenu tej działki umożliwia spływ wód opadowych w kierunku istniejącego rowu otwartego nr [....] ". Trzeba w tym miejscu zauważyć, że od momentu sporządzenia ekspertyzy do wydania zaskarżonej decyzji minęło niemal 9 lat. Jest to okres, w którym stan techniczny obiektu budowlanego stanowiącego plac manewrowy mógł ulec wyraźnej i istotnej zmianie. Ustalenia faktyczne również w tym zakresie - podobnie jak dokonano tego w kwestii przeznaczenia nieruchomości w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego - powinny zostać zaktualizowane. Dalej należy zwrócić uwagę, że zdaniem organu odwoławczego "kwestia prawidłowości odprowadzania wód z terenu działek nr nr [....] [....] w L. została pozytywnie zweryfikowana" poprzez wydanie decyzji o pozwoleniu na użytkowanie kanalizacji deszczowej i sanitarnej na działkach nr nr [....] [....] w L. (decyzja PINB w G. z dnia 29 października 2014 r., znak: [....] i utrzymująca ją w mocy decyzja MWINB z dnia 31 marca 2015 r., znak: [....] ). Decyzji tych nie ma jednak w aktach administracyjnych, w związku z czym Wojewódzki Sąd Administracyjny nie jest w stanie zweryfikować tej okoliczności. Kwestia odprowadzania wód z placu manewrowego jest głównym punktem spornym pomiędzy organem odwoławczym a skarżącymi, tak więc uzupełnienie akt administracyjnych w tym zakresie jest niezbędne dla pełnej oceny stanu faktycznego. Istnieje, zatem bezwzględna potrzeba uzupełnienia postępowania wyjaśniającego we wskazanym wyżej zakresie, bowiem na obecnym etapie postępowania, które toczy się od 25 lat nadal niewystarczająco dokładnie wyjaśniono opisane wyżej kwestie. Biorąc to pod uwagę stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja narusza art. 7 i art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz.23). Stwierdzone braki dowodowe mogą zostać uzupełnione przez organ odwoławczy w ramach postępowania dowodowego prowadzonego na podstawie art. 136 k.p.a., a zatem nie było potrzeby uchylania także decyzji organu I instancji. Wbrew zarzutom skargi stwierdzić należy, że dla rozstrzygnięcia sprawy legalności budowy placu manewrowego nie jest konieczne rozważanie spełnienia przesłanek uzyskania przez Firmę [....] Spółki Jawnej z siedzibą w J. pozwolenia wodnoprawnego na wprowadzanie wód opadowych i roztopowych z terenu składu węgla kamiennego i brunatnego oraz drzewa. Pozwolenie wodnoprawne jest decyzją administracyjną uprawniającą do szczególnego korzystania z wód lub wykonywania oraz eksploatacji urządzeń wodnych, wydawaną na czas oznaczony na podstawie przedłożonego przez wnioskodawcę tzw. operatu wodnoprawnego. Artykuł 122 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r (t.j. Dz.U.2015.469 ze zm.) prawo wodne szczegółowo określa przypadki, w których wymagane jest pozwolenie wodnoprawne. Wymagania dotyczące treści operatu ustala art. 132 Prawa wodnego, różnicując je w zależności od przedmiotu pozwolenia. O treści pozwolenia wodnoprawnego stanowi art. 128 ust 1-3. Przedmiotem kontrolowanego postępowania był konkretny, wybudowany bez wymaganego pozwolenia na budowę obiekt budowlany i jego przydatność do użytkowania a nie sama działalność spółki – aktualnego właściciela nieruchomości wymagająca pozwolenia wodnoprawnego. Istotne jest natomiast, że w stosunku do wybudowanej kanalizacji deszczowej i sanitarnej na działkach nr nr [....] [....] w L. było prowadzone odrębne postępowanie legalizacyjne i jaki był jego wynik. Biorąc powyższe pod uwagę należało uchylić zaskarżoną decyzję, jako naruszającą przepisy postępowania w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 poz. 718 ze zm.). Zgodnie z art. 200 p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Warunkiem zasądzenia kosztów postępowania od strony przeciwnej jest złożenie wniosku w tej kwestii. Stosownie do art. 210 § 1 p.p.s.a. strona traci uprawnienie do żądania zwrotu kosztów, jeżeli najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia nie zgłosi wniosku o przyznanie należnych kosztów. Stronę działającą bez adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego sąd powinien pouczyć o skutkach niezgłoszenia wniosku w powyższym terminie. Skarżący w zawiadomieniu o rozprawie zostali pouczeni zgodnie z treścią przytoczonego przepisu (k. 25 i 27 pkt 7 pouczenia). Ponieważ jednak żaden ze skarżących nie złożył wniosku o zasądzenie kosztów postępowania, Sąd w wyroku nie orzekł o kosztach postępowania.