II SA/Kr 1464/25
WyrokWSA w Krakowie2026-01-15
Skład orzekający: Jacek Bursa, Mirosław Bator, Magda Froncisz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy kara pieniężna za nieosiągnięcie wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych powinna być obliczona z zastosowaniem mnożnika 1/2, zgodnie z art. 12b ust. 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, oraz czy waga naruszenia prawa jest znikoma, uzasadniająca odstąpienie od nałożenia kary na podstawie art. 189f § 1 K.p.a.?Ratio decidendi
Sąd uznał, że kara pieniężna za nieosiągnięcie wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych powinna być obliczona zgodnie z art. 9x ust. 3 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, a nie z zastosowaniem mnożnika 1/2 z art. 12b ust. 1 tej ustawy, który dotyczy lat 2024-2025. Ponadto, sąd stwierdził, że nieosiągnięcie wymaganego poziomu recyklingu (8,04% zamiast 45%) nie może być uznane za naruszenie prawa o znikomej wadze, ponieważ dotyczy ochrony środowiska naturalnego, a kara ma charakter obiektywny.Stan faktyczny
Spółka F. Sp.z.o.o. została ukarana karą pieniężną za nieosiągnięcie w 2024 r. wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych (osiągnięto 8,04% zamiast wymaganego 45%). Organ I instancji nałożył karę w wysokości ok. 30 tys. zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie uchyliło decyzję organu I instancji w zakresie wysokości kary i orzekło karę w wysokości ok. 15 tys. zł, stosując art. 12b ust. 1 ustawy. Spółka wniosła skargę do WSA, kwestionując sposób naliczenia kary oraz brak odstąpienia od jej nałożenia.Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę F. Sp.z.o.o.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Jacek Bursa Sędziowie: Sędzia WSA Mirosław Bator (spr.) Sędzia WSA Magda Froncisz po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi F. Sp.z.o.o. z siedzibą w Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 24 września 2025 r. nr SKO.Oś/4170/340/2025 w przedmiocie ustalenia kary pieniężnej za nieosiągnięcie wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów skargę oddala
Wójt Gminy M. decyzją z dnia 4 sierpnia 2025 r. nr OS.6232.4.34.2025.PZ działając na podstawie art. 9x ust. 2 pkt 1 i ust. 3 w związku z art. 9 g ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz art. 104 § 1 K.p.a. nałożył na F. Sp.z.o.o. z siedzibą w Z. administracyjna karę pieniężną w wysokości [...] zł za nieosiągnięcie w 2024 r. wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych.
W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu 31 stycznia 2025 r. F. Sp.z.o.o. przekazała sprawozdanie podmiotu odbierającego odpady komunalne od właścicieli nieruchomości za rok 2024. Analiza powyższego sprawozdania wykazała, że podmiot za rok 2024 osiągnął poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych w wysokości 8,04%. Ze sprawozdania wynika, że łączna masa odebranych przez podmiot odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości wyniosła 236,4800 Mg, a masa odpadów komunalnych przekazanych do ponownego użycia i recyklingu wyniosła - 19,0119 Mg. Masę odpadów komunalnych przekazanych do ponownego użycia i recyklingu wymaganą do osiągnięcia poziomu 45% wyliczono w sposób następujący: 45% (wymagany poziom) x 236,4800 Mg (masa odebranych odpadów od właścicieli nieruchomości przez podmiot) = 106,4160 Mg. Brakującą masę odpadów komunalnych przekazanych do ponownego użycia i recyklingu wymaganą do osiągnięcia poziomu 45% wyliczono w następujący sposób: 106,4160 Mg (masa odpadów wymagana do osiągnięcia poziomu 45% recyklingu) - 19,0119 Mg (masa odpadów przekazanych do przygotowania do ponownego użycia i recyklingu) = 87,4041 Mg. Wysokość kary administracyjnej wyliczono w następujący sposób: 87,4041 Mg (brakująca masa odpadów komunalnych przekazanych do ponownego użycia i recyklingu wymagana do osiągnięcia poziomu 45%) x 343,39 zł (stawka opłaty za umieszczenie 1 Mg niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych na składowisku) = 30 013,69 złotych.
Od powyższej decyzji odwołanie wniosła F. Sp.z.o.o. z siedzibą w Z..
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z dnia 24 września 2025 r. nr SKO.Oś/4170/340/2025 uchyliło zaskarżoną decyzję organu i instancji w zakresie wysokości administracyjnej kary pieniężnej i orzekło, że administracyjna kara pieniężna za nieosiągnięcie w 2024 r. wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych wynosi 15 007,00 zł.
W uzasadnieniu organ wskazał, że w myśl art. 9g pkt 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach podmiot odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości jest obowiązany do osiągnięcia w danym roku kalendarzowym w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu określonych w art. 3aa albo art. 3b ust. 1. Natomiast stosownie do art. 9x ust. 2 pkt 1 ustawy przedsiębiorca odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości, który nie wykonuje obowiązku określonego w art. 9g - podlega karze pieniężnej, obliczonej odrębnie dla wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu. Karę pieniężną, o której mowa w art. 9x ust. 2 pkt 1 ustawy oblicza się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty za umieszczenie niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych na składowisku, określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 290 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska, i brakującej masy odpadów komunalnych wyrażonej w Mg, wymaganej do osiągnięcia odpowiedniego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych lub ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania (art. 9x ust. 3 ustawy).
W niniejszej sprawie F. Sp.z.o.o. została wpisana do rejestru działalności regulowanej w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości na terenie Gminy M. prowadzonego przez Wójta Gminy M.. W dniu 31 stycznia 2025 r. F. Sp. z o.o. złożyła sprawozdanie podmiotu odbierającego odpady komunalne od właścicieli nieruchomości za rok 2024. Ze sprawozdania wynika, że F. Sp. z o.o. za rok 2024 osiągnęła poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych w wysokości 8,04%. Ze sprawozdania wynika również, że łączna masa odebranych przez podmiot odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości wyniosła 236,48 Mg, a masa odpadów komunalnych przekazanych do ponownego użycia i recyklingu wyniosła - 19,0119 Mg. Masę odpadów komunalnych przekazanych do ponownego użycia i recyklingu wymaganą do osiągnięcia poziomu 45% wyliczono w sposób następujący: 45% (wymagany poziom) x 236,4800 Mg (masa odebranych odpadów od właścicieli nieruchomości przez podmiot) = 106,4160 Mg. Brakującą masę odpadów komunalnych przekazanych do ponownego użycia i recyklingu wymaganą do osiągnięcia poziomu 45% wyliczono w następujący sposób: 106,4160 Mg (masa odpadów wymagana do osiągnięcia poziomu 45% recyklingu) - 19,0119 Mg (masa odpadów przekazanych do przygotowania do ponownego użycia i recyklingu) = 87,4041 Mg. Brakująca masa odpadów komunalnych do przekazanych do ponownego użycia i recyklingu wymagana do osiągnięcia poziomu 45% wynosi - 87,4041 Mg. Wysokość kary administracyjnej wyliczono w następujący sposób: 87,4041 Mg (brakująca masa odpadów komunalnych przekazanych do ponownego użycia i recyklingu wymagana do osiągnięcia poziomu 45%) x 343,39 zł (stawka opłaty za umieszczenie 1 Mg niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych na składowisku) = 30 014,00 złotych. W ocenie Kolegium zasadne jest twierdzenie, że organ I instancji nieprawidłowo naliczył karę pieniężną, a to poprzez brak zastosowania art. 12b ust. 1 ustawy. Wskazać w tym miejscu należy, że kary pieniężne, o których mowa w art. 9x ust. 2 pkt 1 i 2, art. 9y ust. 2 pkt 1 i 2 oraz art. 9z ust. 2a pkt 1 i 2, oblicza się za 2024 r. i 2025 r. jako połowę iloczynu jednostkowej stawki opłaty za umieszczenie niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych na składowisku, określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 290 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska, i brakującej masy odpadów komunalnych wyrażonej w Mg, wymaganej do osiągnięcia odpowiedniego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych lub ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania.
Odnosząc się do argumentacji skarżącej dotyczącej kwestionowania zgromadzonego przez organy materiału dowodowego, należy wskazać, że przyjęta przez organy wielkość osiągniętego przez Spółkę w 2024 r. poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła wynika wprost ze sporządzonego sprawozdania rocznego. Kwestionując tę wielkość, Spółka w istocie podważa rzetelność sprawozdania złożonego przez siebie, jako przez podmiot odbierający odpady komunalne, za pośrednictwem Bazy danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami (art. 9n ust. 1 i 7 ustawy) - w którym to sprawozdaniu, zgodnie z art. 9n ust. 4 ustawy, powinna się m.in. znaleźć informacja o osiągniętym przez podmiot odbierający odpady komunalne poziomie przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych. Podkreślenia wymaga, że Spółka, jako podmiot profesjonalny ma obowiązek znać przepisy prawne oraz wykonywać ciążące na nim obowiązki związane z odbieraniem odpadów. Podejmując się jako przedsiębiorca konkretnego rodzaju działalności powinien liczyć się z ustawowymi wymaganiami wynikającymi z obowiązujących przepisów. Przechodząc do pozostałych zarzutów odwołania należy wskazać, iż w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą przesłanki odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej wynikające z art. 189f § 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszenia prawa. W uchwale Naczelnego Sadu Administracyjnego z 9 czerwca 2022 r., sygn. akt III OPS 1/21 stwierdzono, że do postępowań administracyjnych w przedmiocie nałożenia administracyjnych kar pieniężnych, o których mowa w przepisach Rozdziału 4d ustawy, stosuje się art. 189f k.p.a. Unormowanie zawarte w art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. umożliwia odstąpienie od nałożenia kary, jeżeli kumulatywnie zostaną spełnione dwie wymienione w nim przesłanki - waga naruszenia prawa jest znikoma oraz strona zaprzestała naruszania prawa. Ustawodawca w treści art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a nie wyjaśnił, jakie przypadki naruszenia prawa można uznać za znikome. W piśmiennictwie wyróżnia się stopnie naruszenia prawa: naruszenia kwalifikowane, naruszenia, które nie mają ciężaru kwalifikowanego, ale dla zachowana porządku prawnego są istotne i naruszenie prawa nieistotne. Za naruszenie nieistotne uznaje się w szczególności naruszenie przepisów prawa, które nie wywołało negatywnych następstw dla wartości podlegających ochronie. Nieistotne naruszenie prawa wypełnia warunek odstąpienia od nałożenia kary, w takim przypadku należy bowiem uznać, że waga naruszenia prawa jest znikoma (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2017, s. 969). Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy należy uznać, iż rozstrzygnięcie organu I instancji w zakresie nałożenia na stronę administracyjnej kary pieniężnej (poza jej wysokością) jest prawidłowe. Skarżąca była podmiotem odbierającym odpady komunalne na podstawie umów z właścicielami nieruchomości na terenie Gminy M.. Bezsporne jest również, że we wskazanym okresie nie osiągnęła ona wymaganych prawem poziomów recyklingu i przygotowania do ponownego użycia. Niezasadne są w tym zakresie wszystkie zarzuty odwołania dotyczące braku winy skarżącej odnośnie do nieosiągnięcia wymaganych poziomów recyklingu i przygotowania do ponownego użycia. Jak wyżej wskazano, przesłanką wymierzenia kary jest obiektywnie pojęta bezprawność (tu - brak efektu, o którym mowa w art. 9g ustawy).
Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła F. Sp.z.o.o. z siedzibą w Z. zarzucając naruszenie:
1/ art. 6 K.p.a. i wyrażonej w tym przepisie zasady ogólnej praworządności, poprzez wydanie przez organ II instancji decyzji naruszającej przepisy postępowania oraz prawa materialnego wskazane w zarzutach niniejszej skargi;
2/ art. 77 § 1 K.p.a., art. 80 K.p.a. i art. 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 6, art. 7 i art. 8 § 1, art. 9 i art. 11 K.p.a., poprzez:
a) zastosowanie przepisów prawa materialnego pomimo braku niezbędnych przesłanek tam określonych, jak również wadliwe ustalenie stanu faktycznego w sprawie;
b) uznanie, że organ prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy oraz w sposób wyczerpujący zebrał i rozważył materiał dowodowy w sprawie, jak również że uzasadnienie faktyczne i prawne decyzji organu I instancji odpowiada wymogom uregulowanym w art. 107 § 3 K.p.a., podczas gdy decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem art. art. 77 § 1 K.p.a., art. 80 K.p.a. i art. 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 6, art. 7 i art. 8 § 1 K.p.a.;
3/ art. 189c K.p.a. w zw. z art. 107 § 3 K.p.a., poprzez:
a) milczącą akceptację działania organu I instancji związanego z niezawarciem w uzasadnieniu decyzji organu I instancji analizy tego, które przepisy winny zostać zastosowane w celu orzeczenia wobec skarżącej administracyjnej kary pieniężnej, w sytuacji gdy w dacie wydawania decyzji w sprawie administracyjnej kary pieniężnej obowiązywała ustawa inna niż w czasie naruszenia prawa, w następstwie którego została nałożona kara,
b) nieprzeprowadzenie przez SKO w uzasadnieniu decyzji własnej analizy tego, które przepisy winny zostać zastosowane w celu orzeczenia wobec skarżącej administracyjnej kary pieniężnej, w sytuacji gdy w dacie wydawania decyzji w sprawie administracyjnej kary pieniężnej obowiązywała ustawa inna niż w czasie naruszenia prawa, w następstwie którego została nałożona kara;
c) art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 189a § 1 i § 2 pkt 2 K.p.a., poprzez uznanie, że w sprawie nie zachodzą przesłanki do odstąpienia od nałożenia na skarżącą administracyjnej kary pieniężnej za nie osiągniecie przez skarżącą w 2024 roku wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia oraz recyklingu odpadów komunalnych i poprzestania na pouczeniu, podczas gdy na gruncie niniejszej sprawy zaistniały przesłanki warunkujące odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej za nie osiągniecie przez skarżącą w 2024 r. wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia oraz recyklingu opadów komunalnych i poprzestanie na pouczeniu;
które to naruszenia przepisów postępowania mogły mieć (i miały) wpływ na treść wydanej decyzji - doprowadziły bowiem do wydania decyzji w przedmiocie nałożenia na skarżącą kary pieniężnej za nie osiągniecie przez skarżącą w 2024 r. wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia oraz recyklingu opadów komunalnych, w postępowaniu przeprowadzonym z naruszeniem szeregu zasad ogólnych postępowania administracyjnego oraz innych przepisów proceduralnych, jak również błędnie ustalonym stanie faktycznym;
4/ art. 9x ust. 2 pkt 1, art. 9x ust. 3, art. 9g pkt 1, art. 9zb ust. 1, art. 9zd ust. 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach poprzez zastosowanie ww. przepisów i bezzasadne nałożenie na skarżącą kary pieniężnej za nieosiągnięcie w 2024 r. wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych, w sytuacji gdy skarżąca nie miała obiektywnej możliwości wywiązania się z obowiązku ustawowego osiągnięcia poziomów recyklingu i przygotowania do ponownego użycia odpadów komunalnych za rok 2024;
5/ art. 9taa w zw. z art. 9n ust. 1 i 2 ustawy poprzez wydanie decyzji, podczas gdy postępowanie w przedmiocie nałożenia na skarżącą administracyjnej kary pieniężnej za brak osiągnięcia w 2024 r. wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych, zostało wszczęte przedwcześnie, jak również decyzja w przedmiocie nałożenia na skarżącą administracyjnej kary pieniężnej została wydana przedwcześnie, tj. przed upływem terminu na ewentualną korektę przez skarżącą sprawozdania podmiotu odbierającego odpady komunalne od właścicieli nieruchomości;
6/ art. 10 ust. 1 i 2 oraz art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców poprzez uznanie, że brak było podstaw do zastosowania w sprawie art. 10 ust. 1 i 2 oraz art. 11 ust. 1 Prawa przedsiębiorców, podczas gdy organ I instancji wydając decyzję naruszył zasadę przyjaznej interpretacji przepisów, co dotyczyło w szczególności: niedokonanie na podstawie całokształtu zebranego materiału dowodowego oceny tego czy udowodniono okoliczność polegającą na tym, że brak osiągnięcia wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych wynika z przyczyn niezależnych od skarżącej; uznania, że w sprawie brak jest przesłanek umożliwiających odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestanie na pouczeniu, podczas gdy na gruncie niniejszej sprawy takie przesłanki wystąpiły;
7/ art. 8 Prawa przedsiębiorców, poprzez obciążenie skarżącej odpowiedzialnością (konsekwencjami) działań oraz zaniechań innych podmiotów, na które to działania i zaniechania skarżąca nie miała wpływu.
W uzasadnieniu rozwinięto powyższe zarzuty w konkluzji wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz umorzenie postępowania.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji i postanowień z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych - o ile ich naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. treść wydanej decyzji lub postanowienia.
Kontroli sądu niniejszym postępowaniu poddana jest ocena legalności reformacyjnej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie, o nałożeniu na skarżącego, administracyjnej kary pieniężnej, za nieosiągnięcie przez niego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych w roku 2024 r. Jak wskazuje organ, skarżący prowadzący działalność gospodarczą w zakresie odbioru odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, w roku 2024 wykazał poziom odpadów przekazanych do ponownego użycia i recyklingu na poziomie 8, 04% wobec wymaganego 45%. Zdaniem organu odwoławczego, organ pierwszej instancji wadliwie nie zastosował mechanizmu stosowania mnożnika ˝ dla określenia wysokości stawki kary za nieosiągnięcie poziomu recyklingu odpadów komunalnych. W ocenie sądu decyzja jest prawidłowa.
Zgodnie z art 9g pkt 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 733 (dalej; ustawa) podmiot odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości jest obowiązany do osiągnięcia w danym roku kalendarzowym w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu określonych w art. 3aa albo art. 3b ust. 1. Z kolei przepis art 9x ust 2 ustawy stanowi, że przedsiębiorca odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości, który nie wykonuje obowiązku określonego w art. 9g - podlega karze pieniężnej, obliczonej odrębnie dla wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu. Zgodnie zaś z art 9 x ust 3b karę pieniężną, o której mowa w ust. 2 pkt 1 i 2, oblicza się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty za umieszczenie niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych na składowisku, określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 290 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska, i brakującej masy odpadów komunalnych wyrażonej w Mg, wymaganej do osiągnięcia odpowiedniego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych lub ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania. Wskazać na koniec należy regulację stosowaną przez organ drugiej instancji tj art. 12b ust 1 ustawy, zgodnie z którym,
Kary pieniężne, o których mowa w art. 9x ust. 2 pkt 1 i 2, art. 9y ust. 2 pkt 1 i 2 oraz art. 9z ust. 2a pkt 1 i 2, oblicza się za 2024 r. i 2025 r. jako połowę iloczynu jednostkowej stawki opłaty za umieszczenie niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych na składowisku, określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 290 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska, i brakującej masy odpadów komunalnych wyrażonej w Mg, wymaganej do osiągnięcia odpowiedniego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych lub ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania.
Jak podkreśla się w orzecznictwie, kara pieniężna za nie wykonanie obowiązku określonego w art. 9g ustawy polegającego na osiągnięciu odpowiedniego poziomu recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła przewidziana w art. 9x ust. 3 tej ustawy należy do kategorii bezwzględnie określanych, a jej wysokość zależy od brakującej masy odpadów komunalnych, wyrażonej w Mg, wymaganej do osiągnięcia odpowiedniego poziomu recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami. Przesłanką jej wymierzenia jest obiektywnie pojęta bezprawność administracyjna polegająca na braku realizacji obowiązków wynikających z obowiązku wynikającego z art. 9g ustawy (por wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 października 2023 r. III OSK 2849/21, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 13 listopada 2025 r. II SA/Gl 825/25). Prowadząc postępowanie w sprawie wymierzenia kary pieniężnej z art. 9x ust. 2 pkt 1 ustawy organ nie bada takich okoliczności sprawy jak przyczyny z powodu których przedsiębiorca nie wywiązał się z obowiązku określonego w art. 9g pkt 1 ustawy, stopnia jego zawinienia czy sytuacji rynkowej. Bez znaczenia jest również fakt osiągnięcia poziomu recyklingu przez daną jednostkę samorządu terytorialnego, czy też adekwatność podejmowanych przez nią działań. Odpowiedzialność przedsiębiorcy odbierającego odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości, który nie wykonuje obowiązku określonego w art. 9g pkt 1 ustawy jest jego indywidualną odpowiedzialnością, niezależną od tego, czy wymagany poziom odzysku został osiągnięty przez gminę czy innych przedsiębiorców. Obowiązek osiągnięcia odpowiednich poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu został nałożony na podmioty odbierające odpady komunalne na podstawie umów z właścicielami nieruchomości. Jest to obowiązek ściśle zindywidualizowany, którego realizacja jest związana z wynikami osiąganymi w tym zakresie przez dany podmiot (por wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 16 października 2025 r. II SA/Gl 708/25).
Jak wynika z niekwestionowanych ustaleń organu w dniu 31 stycznia 2025 r. F. Sp. z o.o. złożyła sprawozdanie podmiotu odbierającego odpady komunalne od właścicieli nieruchomości za rok 2024. Ze sprawozdania wynika, że F. Sp. z o.o. za rok 2024 osiągnęła poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych w wysokości 8,04%. Ze sprawozdania wynika również, że łączna masa odebranych przez podmiot odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości wyniosła 236,48 Mg, a masa odpadów komunalnych przekazanych do ponownego użycia i recyklingu wyniosła - 19,0119 Mg. Masę odpadów komunalnych przekazanych do ponownego użycia i recyklingu wymaganą do osiągnięcia poziomu 45% wyliczono w sposób następujący: 45% (wymagany poziom) x 236,4800 Mg (masa odebranych odpadów od właścicieli nieruchomości przez podmiot) = 106,4160 Mg. Brakującą masę odpadów komunalnych przekazanych do ponownego użycia i recyklingu wymaganą do osiągnięcia poziomu 45% wyliczono w następujący sposób: 106,4160 Mg (masa odpadów wymagana do osiągnięcia poziomu 45% recyklingu) - 19,0119 Mg (masa odpadów przekazanych do przygotowania do ponownego użycia i recyklingu) = 87,4041 Mg. Brakująca masa odpadów komunalnych do przekazanych do ponownego użycia i recyklingu wymagana do osiągnięcia poziomu 45% wynosi - 87,4041 Mg. W sposób oczywisty zaistniały zatem podstawy do wymierzenia skarżącemu kary pieniężnej za delikt administracyjny, którego się dopuścił. Jest przy tym obojętnym, z jakich przyczyn delikt ten został popełniony. Jak mowa wyżej, odpowiedzialność za nieosiągnięcie wymaganego poziomu recyklingu, ma charakter obiektywny. Oderwana jest zatem od oceny stopnia zawinienia podmiotu, który deliktu się dopuścił, oraz zachowania się innych podmiotów, w tym właścicieli nieruchomości od których przedsiębiorca w ramach prowadzonej działalności gospodarczej śmieci odbiera oraz gminy, która w oparciu o regulacje ustawowe, ma odrębne obowiązki w zakresie osiągnięcia wymaganego poziomu recyklingu oraz która podlega odrębnym sankcjom.
W świetle zaprezentowanych wyżej rozważań Sąd uznał, że postępowanie w sprawie przeprowadzono w sposób prawidłowy z uwzględnieniem wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie oraz w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, który poddano ocenie w sposób uprawniony, zgodny z zasadą swobodnej oceny dowodów, a wydane rozstrzygnięcie umotywowano dostatecznie wyczerpująco czyniąc zadość wymogom wynikającym z art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. Tym samym chybione są zarzuty skarżącej o naruszeniu art. 6, art. 7, art. 7a, art. 8, art. 11, art. 77 §1, art. 80, art. 107 § 3, art. 189d i art. 189f wskazanego Kodeksu. Wbrew twierdzeniom strony, kwestionowana przez nią decyzja nie koliduje także z art. 9g, art. 9x ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach ani z innymi normami prawa materialnego, zaś wysokość wymierzonej kary została ustalona w sposób prawidłowy, przy zastosowaniu metody uregulowanej w ust. 3 ostatniego z wymienionych przepisów.
Zdaniem sądu, wypowiadające się w sprawie organy trafnie również przyjęły, że nie zachodzą podstawy do zastosowania odstąpienia od nałożenia kary wynikające z art. 189f § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Przepis ten stanowi, że organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa. Ustawodawca nie sprecyzował, jakim przypadkom naruszenia prawa można przypisać "znikomy" charakter, natomiast w literaturze przedmiotu wyróżniono stopnie naruszenia prawa, takie jak: naruszenie kwalifikowane, naruszenie, które nie ma ciężaru kwalifikowanego, ale dla zachowana porządku prawnego jest istotne oraz naruszenie prawa nieistotne, czyli takie, które nie wywołało negatywnych następstw dla wartości podlegających ochronie (por. B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2017, s. 969 oraz wyrok WSA w Poznaniu z 28 listopada 2023 r., sygn. akt III SA/Po 625/23, publ. Lex nr 3644367). Ze znikomym naruszeniem prawa mamy zatem do czynienia wtedy, gdy wywołało ono jednostkowe i nieznacznie negatywne skutki w obszarze dóbr prawnie chronionych lub skutków tych w ogóle nie wywołało i wywołać nie mogło (por. A. Cebera, J. G. Firlus [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. II, red. H. Knysiak-Sudyka, Warszawa 2019, uwagi do art. 189f). W ocenie sądu, okoliczności rozpoznanej sprawy nie pozwalają na zakwalifikowanie naruszenia prawa jako znikomego, gdyż wyklucza to waga dobra prawnego, które zostało naruszone. Chronionym dobrem jest tu ochrona środowiska naturalnego, a cel regulacji art. 9g pkt 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach polega na ograniczeniu negatywnego oddziaływania odpadów na elementy przyrodnicze poprzez wprowadzenie określonych limitów przeznaczenia tych odpadów do ponownego użycia i recyklingu. Waga naruszenia prawa powinna być oceniana z punktu widzenia zagrożenia dla realizacji celu, jakim jest zapewnienie efektywnego i skutecznego systemu gospodarowania odpadami opartego o selektywną zbiórkę odpadów. Skarżąca była zobligowana osiągnąć w 2024 roku co najmniej 45% poziom odzysku, a osiągnęła 8,04 % zatem różnica ta jest znaczna. Egzekwowanie segregowania odpadów ma niewątpliwie służyć ochronie środowiska, a w rezultacie nieosiągnięcie wymaganych prawem poziomów recyklingu w stopniu, jaki ma miejsce w niniejszej sprawie, nie może się jawić jako znikome.
Wbrew twierdzeniom skarżącej, organy obydwu instancji dokonały wystarczającej analizy możliwości zastosowania odstąpienia od wymierzenia kary. Wyniki tych rozważań doprowadziły do stwierdzenia, że brak było podstaw na do zastosowania wspomnianej instytucji, a stanowisko to zostało zdaniem sądu dostatecznie uzasadnione w motywach wydanych w sprawie decyzji. Wymaga podkreślenia, że art. 189f § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego nie może być stosowany w celu obchodzenia przepisów ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, a zatem skoro art. 9g pkt 1 tej ustawy nakłada na przedsiębiorcę odbierającego odpady komunalne obowiązek osiągnięcia w danym roku kalendarzowym określonego poziomu przygotowania do ponownego użycia i odzysku, to podmiot, który zajmuje się tego rodzaju działalnością, chcąc uniknąć kary, powinien w taki sposób zorganizować swoją działalność, aby z rzeczonego obowiązku się wywiązać. Odnoszenie się przy analizie przesłanek odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej do charakteru niniejszego obowiązku jako niemożliwego do wykonania lub takiego, którego niewykonanie nie niesie społecznego niebezpieczeństwa ani nie wyrządza szkody, stanowiłoby obejście prawa. Uznając bowiem, że niezawiniony brak uzyskania wymaganego poziomu odzysku jest przypadkiem znikomej wagi, organy odmówiłyby wprost zastosowania art. 9x ust. 2 pkt 1 i ust. 3 powołanej ustawy. Skarżąca jest podmiotem profesjonalnym, a więc podejmując się jako przedsiębiorca konkretnego rodzaju działalności powinna liczyć się z wymaganiami wynikającymi z obowiązujących przepisów, w tym brać między innymi pod uwagę rodzaj odbieranych odpadów. Instytucja przewidziana w art. 189f § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego musi być stosowana ze szczególną rozwagą. Jeśli bowiem ustawodawca nałożył określony obowiązek, to podmiot jest zobowiązany ten obowiązek wykonać, a kara administracyjna jest naturalną reakcją na jego niewypełnienie. Przyjęcie odmiennego zapatrywania w realiach rozpoznawanej sprawy sprowadzałoby się do uznania, że co prawda wskazany przez ustawodawcę wymagany poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu w 2024 r. wynosi 45 % ale w istocie wystarcza zrealizowanie 8% tego poziomu, aby nie ponosić wymiernych, negatywnych konsekwencji braku realizacji omawianego tutaj ustawowego obowiązku. Z takim zaś podejściem zdaniem sądu zgodzić się nie można, gdyż podważałoby to cel obowiązujących w tym względzie uregulowań, związanych z ochroną środowiska. Należy mieć też na uwadze, że nieosiągnięcie wymaganych poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu ma wpływ na osiągnięcie całościowo przez gminę wymaganych dla niej poziomów. Z kolei ewentualnie niezachowanie przedmiotowych poziomów przez gminę wiąże się z wymierzeniem jej odpowiednich kar, którymi mogą być w efekcie obciążeni jej mieszkańcy (zwłaszcza w wyniku podwyżek opłat za odbiór odpadów). Nie można zatem przyjąć, aby w tych warunkach waga naruszenia prawa była znikoma (por. wyrok tutejszego sądu z 17 lutego 2022 r. w powołanej sprawie o sygn. akt II SA/Gl 1326/21). W warunkach niniejszej sprawy nie ma także podstaw do przyjęcia, aby zachodziły inne niż wskazane w art. 189f § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego okoliczności mogące uzasadniać zastosowanie instytucji, o których mowa w § 2 i 3 tego Kodeksu.
Także pozostałe zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie. Nowelizacje ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach dokonana w roku 2024 i 2025 nie zmieniła stanu prawnego w zakresie istotnym dla rozpoznania niniejszej sprawy tj. przepisy, na które powołuje się organ pozostały niezmienione. Organ nie naruszył takze art. 9taa ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Możliwość korekty składnych sprawozdań, przez podmiot odbierający odpady komunalne, nie jest w żaden sposób powiązana z mechanizmem nakładania kar pieniężnych za nieosiągnięcie przez niego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych.
Mając na uwadze wyżej wskazane okoliczności, sąd na zasadzie art 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło