II SA/Kr 1471/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Tuszyńska Sędziowie WSA Piotr Fronc (spr.) AWSA Anna Kopeć po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. P. na postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 19 września 2024r. znak WSE.7722.47.2024.MZEG w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie (zwanego dalej MWINB) z dnia 19 września 2024 r. Znak: WSE.7722.47.2024.MZEG nr 841/2024, po rozpatrzeniu zażalenia A. P., utrzymano w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Myślenicach (zwanego dalej PINB) nr 155/2022 z dnia 19 kwietnia 2022 r. znak: EA.52.4.2019, którym nałożono na A. P. grzywnę w wysokości 18.112,75 zł w celu przymuszenia do wykonania obowiązku rozbiórki obiektu budowlanego o konstrukcji mieszanej - częściowo żelbetowej, częściowo murowanej oraz drewnianej, o wymiarach w rzucie ok. 18,30 x 12,00m, posadowionego na działkach nr [...] i [...] w miejscowości K. Powyższe postanowienie zapadło w następujących okolicznościach: Decyzją PINB z dnia 22 marca 2016 r. znak: SB.5160.31.2015.MG, utrzymaną w mocy decyzją MWINB nr 439/2016 z dnia 31 maja 2016 r. znak: WOB.7721.274.2016.MWEL/GTWO nakazano W. P. wykonać rozbiórkę obiektu budowlanego o konstrukcji mieszanej-częściowo żelbetowej, częściowo murowanej oraz drewnianej, o wymiarach w rzucie ok. 18,30 x 12,00 m, posadowionego na działkach nr [...] i [...] w miejscowości K. Powyższa decyzja jest prawomocna na skutek wyroków WSA w Krakowie z dnia 31 października 2016 r. sygn. akt II SA/Kr 919/16 oraz NSA z dnia 27 lutego 2019 r. sygn. akt II OSK 901/17. Po uprzednim przeprowadzeniu w dniu 25 czerwca 2019 r. czynności kontrolnych w terenie, w wyniku których stwierdzono, że objęty nakazem rozbiórki obiekt nadal istnieje, upomnieniem z dnia 8 sierpnia 2019 r. wezwano aktualną właścicielkę nieruchomości, A. P., do wykonania obowiązku rozbiórki położonego na tej nieruchomości obiektu budowlanego. W dniu 26 sierpnia 2019 r. wystawiono odpowiedni tytuł wykonawczy nr EA.52.4.2019, a zgłoszone następnie zarzuty zostały prawomocnie oddalone (wyrok WSA w Krakowie z dnia 5 listopada 2020 r. sygn. akt II SA/Kr 868/20 i NSA z dnia 13 marca 2024 r. sygn. akt II OSK 1553/21). Po dokonaniu w dniu 23 czerwca 2020 r. kontroli w terenie, która wykazała, że orzeczony obowiązek nadal nie został wykonany, postanowieniem z dnia 20 lipca 2020 r. nr 232/2020 nałożono na zobowiązaną przeliczeniową grzywnę w wysokości 200.582,64 zł. Postanowienie to, wraz z reformatoryjnym rozstrzygnięciem MWINB z dnia 7 grudnia 2020 r. zostało jednak uchylone wyrokiem WSA w Krakowie z dnia z dnia 13 maja 2021 r., sygn. II SA/Kr 221/21. Postanowieniem z dnia 19 kwietnia 2022 r. nr 155/2022 PINB nałożył na zobowiązaną grzywnę w wysokości 18.112,75 zł, które to postanowienie zostało następnie uchylone postanowieniem nr 664/2023 z dnia 30 sierpnia 2023 r. znak: WSE.7722.16.2022. Wyrokiem WSA w Krakowie z dnia 9 lutego 2024 r. sygn. akt lI SA/Kr 1409/23 uchylono powyższe postanowienie WINB, który to organ zdaniem Sądu nieprawidłowo zinterpretował wytyczne wynikające z poprzedniego wyroku. Ponownie rozpatrując sprawę, MWINB tym razem utrzymał w mocy postanowienie PINB z dnia 19 kwietnia 2022 r. Wskazał, że grzywnę orzeczono zgodnie z art. 121 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 2505 ze zm., zwanej dalej u.p.e.a.) na podstawie ceny powierzchni użytkowej lokalu ogłoszonej przez Prezesa GUS oraz powierzchni zabudowy budynku lub jego części, objętego nakazem rozbiórki. Powierzchnię zabudowy przyjęto w wysokości 17,64 m2, zgodnie z wytycznymi zawartymi w zapadłych w niniejszej sprawie wyrokach WSA w Krakowie z dnia 13 maja 2021 r. sygn. akt II SA/Kr 221/21 i z dnia 9 lutego 2024 r. sygn. akt II SA/Kr 1409/23. W wyrokach tych wskazano, że grzywna powinna być liczona w odniesieniu do powierzchni obiektu, który jest posadowiony na gruncie i wydzielony za pomocą przegród budowlanych, w tym jedną częściową, stanowiącą w istocie element otwierany. Organ odwoławczy dostrzegł, że w dacie wydawania przez niego decyzji zwiększeniu uległa ogłaszana cena powierzchni użytkowej lokalu, jednakże uwzględnienie tej zmiany oznaczałoby wydanie decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, co jest sprzeczne z art. 139 kpa. Odwołując się do zawartego w zażaleniu twierdzenia, jakoby po 10 stycznia 2022 r. obiekt został częściowo rozebrany (nie określono nawet w przybliżeniu, która część obiektu została rozebrana) wskazać należy, że fakt ten nawet gdyby został jakkolwiek udowodniony przez skarżącą, pozostaje bez wpływu na wysokość przeliczeniowej grzywny w celu przymuszenia. Podstawą wyliczenia grzywny w celu przymuszenia jest powierzchnia całości lub części budynku według jej stanu na dzień orzekania o rozbiórce przedmiotowego obiektu budowlanego, nie zaś na dzień orzekania o grzywnie w celu przymuszenia do wykonania rozbiórki. Odnosząc się natomiast do wyrażonego w zażaleniu przekonania, że do obliczenia grzywny powinien być wzięty pod uwagę kwartał z dnia wszczęcia postępowania egzekucyjnego, wyjaśniono, iż dla obliczenia wysokości grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku rozbiórki budynku lub jego części, przyjmuje się cenę jednego metra kwadratowego powierzchni użytkowej budynku obowiązującą w dacie (kwartale) orzekania przez organ egzekucyjny o grzywnie. A. P. złożyła skargę na powyższe postanowienie, zarzucając naruszenie art. 121 § 5 u.p.e.a. przez jego błędną interpretację, a w konsekwencji błędne zastosowanie skutkujące wadliwym obliczeniem grzywny w celu przymuszenia. W świetle powyższego wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Organ odwoławczy wniósł w odpowiedzi o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej zwanej "p.p.s.a.") sprawa, w której przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, może być rozpoznana w trybie uproszczonym, tj. na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Na podstawie tego przepisu sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, bez wyznaczania rozprawy. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. W niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekał już dwukrotnie, wydając prawomocny wyrok w sprawie o sygn. akt II SA/Kr 221/21 oraz II SA/Kr 1409/23. W powyższych wyrokach przede wszystkim przesądzona została zasadność wymierzenia grzywny. Rozstrzygnięta została również ostatecznie kwestia sposobu, w jaki grzywna powinna być w niniejszej sprawie obliczona, a dokładnie rzecz ujmując, jaka powierzchnia budynku powinna być wzięta pod uwagę. Zgodnie z art. 121 § 4 u.p.e.a. jeżeli egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego, grzywna w celu przymuszenia jest jednorazowa, chyba że dotyczy obowiązku utrzymania obiektu budowlanego w stanie nieoszpecającym otoczenia. W § 5 wskazano, że wysokość grzywny, o której mowa w § 4, stanowi, w przypadku obowiązku przymusowej rozbiórki budynku lub jego części, iloczyn powierzchni zabudowy budynku lub jego części, objętego nakazem przymusowej rozbiórki, i 1/5 ceny 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego, ogłoszonej przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów do obliczania premii gwarancyjnej dla posiadaczy oszczędnościowych książeczek mieszkaniowych. W cyt. powyżej wyrokach Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał na definicję "budynku" oraz na brak w systemie prawa powszechnie obowiązującego definicji "powierzchni zabudowy". W tej sytuacji, zgodnie z zasadą przyjaznej interpretacji przepisów Sąd nakazał, by grzywnę w celu przymuszenia w tej konkretnej sytuacji obliczać według powierzchni zabudowy części obiektu budowlanego, w stosunku do którego orzeczono rozbiórkę, a to pomieszczeń wydzielonych z przestrzeni czterema ścianami i dachem, spełniającej definicję budynku. W wyroku o sygn. akt II SA/Kr 1409/23 Sąd wyraźnie wskazał, że prawidłowy był sposób obliczenia grzywny przyjęty przez organ I instancji w postanowieniu z dnia 19 kwietnia 2022 r., w którym przyjęto powierzchnię zabudowy w wymiarze 17,64 m2 (2,80 m x 6,30 m). Za prawidłowe Sąd uznał rozstrzygnięcie organu I instancji, że część kubaturowa obiektu znajdująca się nad otwartą częścią obiektu nie zostanie wliczona do kwoty grzywny. Stanowi ona bowiem w istocie wysunięte zadaszenie, nie oparte na słupach i nie wliczane do powierzchni zabudowy, natomiast konstrukcja nośna wraz z częściowo pozostawioną ścianą w rzeczywistości zaczyna się w miejscu, które od strony południowej znajduje się już nad otwartą częścią obiektu, również nie wliczaną do powierzchni zabudowy. Z dokonanego pomiaru wynika zatem, że część obiektu, która stanowi obiekt posadowiony bezpośrednio na gruncie, wydzielony za pomocą przegród budowlanych, w tym jedną częściową stanowiącą w istocie element otwierany, zawiera się w wymiarach 2,8 x 6,30 m i od tej części liczona powinna być kwota grzywny celem przymuszenia. Fakt, że jedna ze ścian (północna) omawianej części obiektu budowlanego stanowi element otwierany nie pozbawia tej części charakteru kubaturowego. W żaden sposób nie można zgodzić się też, że część ta ma cechy wiaty. Skoro zatem w cyt. powyżej wyroku Sąd przesądził, że orzeczenie organu I instancji w przedmiocie grzywny jest prawidłowe, zarówno co do zasady, jak i co do wysokości, organ odwoławczy, będąc powyższą oceną związany, zasadnie utrzymał to postanowienie w mocy. Wobec powyższego bezzasadne okazały się zarzuty skargi. Zawarto w niej bowiem polemikę z kwestiami, które zostały już prawomocnie rozstrzygnięte, a zatem nie podlegają w tej chwili dyskusji. W szczególności Sąd negatywnie opowiedział się wcześniej wobec argumentów skarżącej, że podlegający rozbiórce obiekt stanowi wiatę. Z przepisów nie wynika również, aby grzywna miała być obliczona z uwzględnieniem ceny powierzchni użytkowej budynku ogłoszonej na dzień wszczęcia postępowania egzekucyjnego. W orzecznictwie sądów administracyjnych powszechnie przyjmuje się, że dla obliczenia wysokości grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku rozbiórki budynku lub jego części, przyjmuje się cenę jednego metra kwadratowego powierzchni użytkowej budynku obowiązującą w dacie (kwartale) orzekania przez organ egzekucyjny o grzywnie (por. uzasadnienie wyroku WSA w Olsztynie z dnia 7 stycznia 2005 r. sygn. akt IV SA 1214/03). Na obecnym etapie bezproduktywna jest również polemika z treścią decyzji rozbiórkowej, stanowiącej przesłankę spornej grzywny. Wobec powyższego skarga została oddalona na zasadzie art. 151 p.p.s.a.