II SA/Kr 1472/01

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 września 2005r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia NSA Izabela Dobosz (spr) Sędziowie : WSA Renata Czeluśniak AWSA Mariusz Kotulski Protokolant : Grażyna Grzesiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 września 2005r. sprawy ze skargi C. C. na decyzję Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] 2001r., [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień wdowy po kombatancie I uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą j ą decyzję organu I instancji, II zasądza od Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. na rzecz skarżącej C. C. kwotę 10 zł (dziesięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. UZASADNlENlE Decyzją Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych z [...] 2001r, Nr [...], wydaną na podstawie art. 20 ust. 3 w zw. z art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24.01.1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( Dz. U. z 1997r. Nr 142, poz. 950 ze zm. ) pozbawiono C.C. uprawnień przysługujących wdowie po kombatancie S. C., który posiadał uprawnienia kombatanckie z tytułu utrwalania władzy ludowej od [...] 1945r. do [...] 1947r. Organ stwierdził, że S. C. w okresie zaliczonym przez b.ZBOWiD jako działalność kombatancka pełnił służbę w organach M.O. W myśl art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach pozbawia się osoby, o których mowa w tym przepisie uprawnień kombatanckich, jako osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944 - 1956 "w charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej". Powołano się na orzecznictwo Sądu Najwyższego, iż Kierownik Urzędu nie jest obowiązany do wyjaśnienia czy istnieją inne przesłanki uzasadniające przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu działalności określonej w art.1 ust. 2, art. 2 i 4 cytowanej ustawy. Przyjęto również, że w tym stanie rzeczy nie przysługują uprawnienia osobom wskazanym w art. 20 ust. 3 cytowanej ustawy. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy C. C. podnosi, że mąż jej odbywał służbę w organach M.O. w K. w okresie od [...] 1945r. do [...]1947r. W czasie służby brał udział w walkach ze zbrojnym podziemiem, w związku z czym należy zażądać archiwalnych dokumentów z KW Policji w K.. Uważa, że skoro za życia męża nie zostało przeprowadzone postępowanie weryfikacyjne, to po jego śmierci takie postępowanie, zmierzające do pozbawienia uprawnień wdowy po kombatancie jest prawnie niedopuszczalne, choćby z tego powodu, że naruszona zostaje równowaga procesowa stron, bo zmarły już bronić się nie może. Powołała się na uchwałę 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18.02.2001 r. sygn. OPS 15/ 99, a także na Konstytucję RP w zakresie ochrony praw pochodnych od praw słusznie nabytych i opieki nad kombatantami. Decyzją Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych z [...] 2001 r., Nr [...], wydaną na podstawie art. 138§ 1 pkt 1 w zw. z art. 127§3 , art. 129 kpa oraz art. 20 ust. 3 w zw. z art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( Dz. U. z 1997r, Nr 142, poz. 950 ze zm. ) utrzymano w mocy decyzję własną z [...] 2001 r. Organ stwierdził, że S. C. uzyskał uprawnienia kombatanckie na podstawie zaświadczenia KWMO w K. z [...] 1982r. potwierdzającego pełnienie służby w organach M.O. na terenie województwa kieleckiego od [...] 1945r. do [...] 1968r. w charakterze funkcjonariusza oraz udział w walkach z bandami i reakcyjnym podziemiem od [...] 1945r. do [...] 1947r. Oznacza to, że mąż p. C. C. otrzymał uprawnienia kombatanckie w ZBOWiDzie wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej w ramach służby w organach M.O., co obecnie skutkowałoby ich pozbawieniem. Powołano się na uchwałę Sądu Najwyższego z 25.01.1996r. ( sygn. akt II AZP 327 95 ), w której jest mowa o tym, iż uprawnienia wdów po kombatantach nie mają pierwotnego charakteru. Są to uprawnienia pochodne, a więc zależą od istnienia uprawnień pierwotnych i braku przesłanek do pozbawienia tychże uprawnień pierwotnych. Należy więc uznać, że jeżeli osoba, od której wywodzi się uprawnienia pochodne byłaby pozbawiona uprawnień pierwotnych, to także istnieją przesłanki do pozbawienia uprawnień osoby powołującej się jedynie na uprawnienia pochodne. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego C. C. wnosi o uchylenie wydanej decyzji, gdyż uważa, że organ naruszył art. 7-9, 11-12, 75,77,80 i 107§3 kpa oraz art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach( ...). Została pozbawiona uprawnień wdowy po kombatancie bez przeprowadzenia wnikliwego postępowania dowodowego, a decyzja nie została prawidłowo uzasadniona. Jej mąż nie był "utrwalaczem władzy ludowej", gdyż służył w KPMO w K. jako milicjant, a na przebieg swojej służby nie miał żadnego wpływu. Bezpodstawne jest ustalenie, że mąż nie brał działu w walkach z bandami zbrojnego podziemia o czym świadczą akta osobowe męża w archiwach KW Policji w K. Uważa zatem, że ma prawo do statusu wdowy po kombatancie. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych wnosi o jej oddalenie podtrzymując argumenty, o których mowa w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3§1 ustawy z 30.08.2002r. ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.o.p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Sprawy, w których skargi zostały wniesione do NSA przed dniem 1.01.2004r. i postępowanie nie zostało zakończone ( co miało miejsce w niniejszym przypadku) podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie powyższej ustawy ( art. 97§ 1 ustawy z 30.08.2002r. przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm. ). Sądowa kontrola wykazała naruszenie prawa materialnego jak i przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wbrew bowiem treści art. 7 kpa Kierownik Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych nie podjął wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając m.in. na względzie słuszny interes obywatela oraz wbrew treści art. 77 kpa nie zebrał w sposób wyczerpujący i nie rozpatrzył całego materiału dowodowego. Bezsporne jest, że S. C. posiadał uprawnienia kombatanckie z tytułu "walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej" od [...] 1945r. do [...] 1947r. (zaświadczenie ZBOWiD z [...] 1982r. Nr[...], k. 7 akt administracyjnych ), gdyż był funkcjonariuszem M.O. Z tego tytułu obecnie nie przysługują żadne uprawnienia kombatanckie, a osoby, które takie uprawnienia posiadają mogą ich być pozbawione w oparciu o art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z 24.01.1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( Dz. U. Nr 142 z 1997r., poz. 950 ze zm. ). Niemniej jednak Kierownik Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych przeoczył fakt, że S. C. brał udział w kampanii wrześniowej 1939r. Pisze o tym w swoim życiorysie: " od [...] 1939r. brałem udział w wojnie obronnej z Niemcami w 5 Pułku Legionów L. jako rezerwista. Przed zakończeniem wojny dostałem się do niewoli niemieckiej w okolicy L. W obozie niemieckim przebywałem początkowo w L., a następnie w R. W końcu miesiąca października 1939r. zbiegłem z obozu niemieckiego i powróciłem do rodziny we wsi A." (życiorys, k. 3 akta administracyjnych ). Z tego powodu S. C. miałby dwa tytuły do zachowania uprawnień kombatanckich, o których mowa w art. 25 ust. 2 pkt 2 in fine ustawy z 24.01.1991 r., tzn. udział w kompanii wrześniowej (art. 1 ust. 2 pkt 1) oraz pobyt w obozie jenieckim (art. 3 pkt 1). Okoliczności te wymagają sprawdzenia poprzez sięgnięcie do dokumentów (co najmniej sprawdzenie zapisów w książeczce wojskowej), gdyż wykazanie choćby jednego tylko z tytułów powodowałyby ustalenie, że S. C. zachowałby uprawnienia kombatanckie, jak również wdowa po nim -C. C. mogłaby korzystać z uprawnień pochodnych wdowy, po kombatancie. Podobny pogląd został wyrażony w uchwale 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21.02.2000r. (sygn. akt OPS 157 99) dotyczącej wdów lub wdowców pozostałych po osobach, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944 -1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" i zachowały te uprawnienia jako żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od [...] 1945r. do [...] 1947r. Naczelny Sąd Administracyjny uznał bowiem, że takim wdowom przysługują uprawnienia, o których mowa w art. 20 ust. 3 ustawy o kombatantach (...)- Identyczna ratio legis dotyczy innych tytułów, o których mowa w art. 25 ust. 2 pkt 2 in fine ustawy z 24.01.1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( Dz. U. z 1997r., Nr 142, poz. 950 ze zm. ). Z powyższych względów orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145§1 pkt 1 lit. "a" i lit. "c" ustawy z 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) w zw. z art. 97§1 ustawy z 30.08.2002r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ). O kosztach orzeczono na postawie art. 55 ust. 1 ustawy z 11.05.1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym ( Dz. U. Nr 74, poz. 368 ) w zw. z art. 97§ 2 cytowanych wyżej przepisów wprowadzających.