II SA/Kr 1477/14

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Renata Ranicka po rozpoznaniu w dniu 30 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. i P. K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia 28 lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości p o s t a n a w i a oddalić wniosek skarżących A. i P. K. o zwolnienie od kosztów sądowych Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek A. i P. K. o zwolnienie od kosztów sądowych, uzupełniony pismem z dnia 15 grudnia 2014 r., w sprawie skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia 28 lipca 2014 r. We wniosku tym skarżący oświadczyli, iż prowadzą wspólne gospodarstwo domowe z małoletnim synem i córką. Ich miesięczny dochód wynosi 4.198,54 zł brutto i stanowi go wynagrodzenie za pracę skarżącej w wysokości 1.500 zł oraz wynagrodzenie za pracę skarżącego w wysokości 2.698,54 zł. W skład majątku skarżących wchodzi dom o pow. 195,40 m2, udział w nieruchomości w 1/5 części, grobowiec. Na uzasadnienie wniosku skarżący podali, iż fakt spłaty kredytu hipotecznego w wysokości 210.000 zł, pożyczki z zakładu pracy oraz spłata pożyczki w [...] całkowicie uniemożliwiają poniesienie jakichkolwiek kosztów związanych z postępowaniem sądowym. W związku z powyższym skarżący wnieśli o całkowite zwolnienie od kosztów sądowych traktując wniosek jako w pełni zasadny. W piśmie z dnia 15 grudnia 2014 r. uzupełniającym wniosek skarżący wyjaśnili, iż udział ( 20%) skarżący nabyli aktem notarialnym, w którym na podstawie sukcesji uniwersalnej, nabyli oni spadek w całości od spadkobierców, w tym również w/w udział. Nieruchomość ta znajduje się w T., przy ul. K.. Jest to dom w bardzo złym stanie technicznym, a stan prawny tej nieruchomości do dziś nie jest uregulowany. W związku z powyższym oszacowanie wartości posiadanego udziału jest bardzo trudne. Skarżący oświadczyli, iż nie korzystają z pomocy opieki społecznej. Są współwłaścicielami samochodu osobowego marki [...] z 2006 roku. Do pisma dołączone zostały następujące dokumenty: zaświadczenie o zatrudnieniu i wysokości miesięcznego wynagrodzenia skarżącego P. K., zaświadczenie o zatrudnieniu i miesięcznym wynagrodzeniu skarżącej A. K., zeznanie podatkowe małżonków za rok 2013, umowa pożyczki kredytowej zawarta ze [...] na kwotę 5.900 zł, umowa kredytowo własny kąt zawarta z bankiem [...], historię rachunku bankowego skarżącej za okres od września do listopada 2014 r., historię rachunku bankowego skarżącego za okres od września do grudnia 2014 r., informacje z KZP dotyczącą wysokości wkładu i zadłużenie skarżącego. Skarżący nie przedstawili żadnych faktur ani potwierdzeń opłat o jakie byli wzywani. W historii rachunku skarżącego zakreślone zostały pozycje świadczące o ponoszonych miesięcznych opłatach za media. Z przedstawionego zestawienia miesięcznych wydatków wynika, iż opłaty za wodę, ścieki, energię elektryczną, gaz oraz usługi telekomunikacyjne wynoszą 950,68 zł miesięcznie. Skarżący spłacają również zaciągnięte kredyty w [...], [...] oraz pożyczkę Z KZP co w sumie miesięcznie daje kwotę - 1.610 zł. Ogólna kwota miesięcznych zobowiązań udokumentowanych przez skarżących to 2.560 zł. Natomiast udokumentowany miesięczny dochód skarżących z tytułu wynagrodzeń za prace wynosi łącznie 2.851,20 netto. Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi,( Dz. U. nr 153, poz.1270). prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowaniu lub w jego toku. Prawo to obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W przedmiotowej sprawie skarżący wystąpili o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych. W tym miejscu należy wyjaśnić czym jest instytucja prawa pomocy. Instytucja ta ma charakter wyjątkowy co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną ( do takich osób zalicza się bezrobotnych, osoby pozbawione środków do życia), bądź gdy środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko niezbędne potrzeby egzystencjonalne ( vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2005 r. I GZ 107/05, niepubl.). Z kolei przez uszczerbek dla siebie, bądź rodziny należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych ( vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2005 r. sygn. akt FZ 794/04, niepubl.). W przedmiotowej sprawie zarówno skarżąca jak i jej mąż posiadają stałe miesięczne dochody. Analizując przedstawione przez skarżących zestawienie miesięcznych wydatków i odnosząc je do uzyskiwanych dochodów tytułu umów o pracę orzekający uznał, iż skarżący posiadają inne nieujawnione źródła dochodu. W swych miesięcznych wydatkach koniecznych skarżących nie odnieśli się w ogóle do kwestii wydatków na wyżywienie. Jest to pozycja, która w miesięcznym domowym budżecie generuje zawsze duże wydatki. W przypadku czteroosobowej rodziny mówimy o kwocie około 1.500 - 1.600 zł. Skarżący nie uwzględnili też nawet szacunkowej wartości wydatków na środki czystości, ubrania, lekarstwa, pomoce szkolne, podatki od nieruchomości, utrzymanie samochodu – benzyna, ubezpieczenie. Nie przedstawili też kosztów utrzymania nieruchomości przy ul. K.. Nie wyjaśnili jakie pożytki uzyskują, jeśli uzyskują. Wbrew temu co twierdzą skarżący wartość nieruchomości można oszacować w każdym jest stanie, również braków technicznych, robią to odpowiednio przygotowani rzeczoznawcy majątkowi Odnosząc się natomiast do kwestii spłacania przez skarżących rat kredytów należy podkreślić, że zobowiązania cywilnoprawne, w tym przypadku właśnie koszty regulowania rat kredytu nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego. Jak wykazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 9 lutego 2005 r., sygn. akt OZ 1363/04 " fakt spłaty zaciągniętych kredytów czy też ponoszenia kosztów dalszej edukacji nie stanowi przesłanki uzasadniającej przyznanie praw pomocy". Skoro skarżący zaciągnęli kredyty to musiało się to mieścić w ich możliwościach finansowych tzn. skarżący ocenili swoją sytuację finansową jako na tyle dobrą, że będą oni w stanie spłacić kredyty, jednocześnie ponosząc wydatki związane z utrzymaniem. Z drugie strony musieli oni wykazać przed bankiem dochód w takiej wysokości, aby sprostać wymaganiom co do zdolności kredytowej przy obliczaniu, której bierze się pod uwagę nie tylko środki potrzebne na pokrycie kredytu, ale również na utrzymanie rodziny. Założenie, że konieczność spłaty kredytów powinna powodować zwolnienie od kosztów sądowych jest niezrozumiałe, bowiem koszty sądowe nie mogą być stawiane jako ostanie w kolejności ich zaspakajania. Reasumując instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i może być stosowna tylko do osób pozostających w bardzo trudnej sytuacji materialnej (ubóstwo), a strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów udziału związanych z jej udziałem w sprawie, gdyż koszty te są rodzajem daniny publicznej. W powyższej sytuacji zwolnienie skarżących od ponoszenia kosztów sądowych oznaczałoby bezzasadne przerzucenie tego ciężaru na budżet państwa, a w ostatecznym efekcie- na współobywateli, jako podatników. W ocenie Sądu przedstawiona przez skarżącą sytuacja finansowa, przede wszystkim fakt, iż wydatki skarżących przekraczają ich wykazane możliwości finansowe, nie uzasadnia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 257 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ).