II SA/Kr 148/14
WyrokWSA w Krakowie2014-03-28
Skład orzekający: Renata Czeluśniak, Paweł Darmoń, Agnieszka Nawara-Dubiel
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy kara pieniężna za przekazanie zmieszanych odpadów komunalnych do instalacji innej niż regionalna może zostać nałożona, jeśli przedsiębiorca wykazał, że regionalne instalacje odmówiły przyjęcia odpadów z powodu braku mocy przerobowych, a odpady zostały przekazane do instalacji zastępczej przewidzianej w uchwale sejmiku województwa?Ratio decidendi
Kara pieniężna za przekazanie zmieszanych odpadów komunalnych do instalacji innej niż regionalna nie może zostać nałożona, jeśli przedsiębiorca wykazał, że regionalne instalacje odmówiły przyjęcia odpadów z powodu braku mocy przerobowych, a odpady zostały przekazane do instalacji zastępczej przewidzianej w uchwale sejmiku województwa. Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz przepisy przejściowe ustawy o odpadach definiują pojęcie regionalnej instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych w sposób, który obejmuje również instalacje zastępcze wskazane w uchwałach sejmików, a zatem przekazanie odpadów do takiej instalacji nie stanowi naruszenia obowiązku.Stan faktyczny
Spółka jawna została ukarana karą pieniężną za przekazanie zmieszanych odpadów komunalnych do instalacji innej niż regionalna. Spółka argumentowała, że regionalne instalacje odmówiły przyjęcia odpadów z powodu braku mocy przerobowych, a odpady zostały przekazane do instalacji zastępczej. Organy administracji uznały, że składowisko, do którego przekazano odpady, nie było instalacją zastępczą do przetwarzania zmieszanych odpadów komunalnych. Spółka zaskarżyła decyzję, podnosząc zarzuty naruszenia przepisów proceduralnych i materialnych.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Gminy i Miasta M. i orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana. Zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Czeluśniak Sędziowie: Sędzia WSA Paweł Darmoń Sędzia WSA Agnieszka Nawara-Dubiel (spr.) Protokolant: Katarzyna Paszko-Fajfer po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 marca 2014 r. sprawy ze skargi "E" M. Spółki jawnej w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 4 listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz strony skarżącej "E" M. Spółki jawnej w K. kwotę 357 zł (trzysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Sygn. akt II SA/Kr 148/140
UZASADNIENIE
Burmistrz Gminy i Miasta M. decyzją z dnia 9 lipca 2013 r., znak [....] na podst. art. 104 § 1 i art. 107 § 1 k.p.a. w związku z art. 9x ust. 1 pkt 3 oraz art. 9zb i art. 9zc oraz art. 9zd ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. 2012 poz. 391 ze zm.) po rozpoznaniu sprawy dotyczącej przekazywania przez firmę [....] sp. j. z siedzibą w K. , odebranych od właścicieli nieruchomości z terenu gminy [....] odpadów komunalnych o kodzie 200301 do innej niż regionalna instalacji do przetwarzania zmieszanych odpadów komunalnych wymierzył firmie [....] sp. j. karę pieniężną w kwocie 1250,00 zł za przekazywanie odebranych od właścicieli nieruchomości z terenu gminy [....] odpadów komunalnych o kodzie 200301 do innej niż regionalna instalacji do przetwarzania zmieszanych odpadów komunalnych oraz orzekł o sposobie i terminie uiszczenia kary.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, że firma [....] sp. j. w dniu 29.04.2013 r. złożyła do Urzędu Gminy i Miasta w M. sprawozdanie z ilości odebranych i zagospodarowanych odpadów komunalnych pochodzących z terenu gminy [....] . W/w firma sprawozdała, że odpady komunalne o kodzie 200301- niesegregowane, zmieszane odpady komunalne w ilości 10,1 Mg odebrane w pierwszym kwartale 2013 r. z terenu gminy [....] przekazała na składowisko odpadów w [....] gm. P.
Zgodnie z art. art. 9e ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach podmiot odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości jest obowiązany do przekazywania odebranych od właścicieli nieruchomości zmieszanych odpadów komunalnych, odpadów zielonych oraz pozostałości z sortowania odpadów komunalnych przeznaczonych do składowania do regionalnej instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych.
Uchwała w sprawie wykonania wojewódzkiego planu gospodarki odpadami jest aktem prawa miejscowego i wiąże gminy, jak i podmioty prowadzące działalność w zakresie odbierania odpadów komunalnych, a także operatorów instalacji. Dla województwa małopolskiego takim aktem prawa miejscowego jest uchwała Nr XXV/398/12 z dnia 2 lipca 2012 r. Sejmiku Województwa [....] w sprawie wykonania "Planu Gospodarki Odpadami Województwa [....] ‘’ oraz jej kolejne zmiany. W w/w dokumencie zostały określone regiony gospodarki odpadami komunalnymi i przynależne do poszczególnych regionów instalacje do przetwarzania zmieszanych odpadów komunalnych, instalacje do przetwarzania selektywnie zebranych odpadów zielonych i innych bioodpadów, a także instalacje do składowania odpadów powstających w procesie mechaniczno - biologicznego przetwarzania zmieszanych odpadów komunalnych oraz pozostałości z sortowania odpadów komunalnych przeznaczone do składowania. W uchwale tej zostały określone również instalacje przewidziane do zastępczej obsługi regionu do czasu uruchomienia regionalnych instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych, w przypadku, gdy znajdująca się w nich instalacja uległa awarii lub nie może przyjmować odpadów z innych przyczyn.
Ponieważ przedsiębiorca składający sprawozdanie z odebranych i zagospodarowanych odpadów komunalnych, przekazał zmieszane odpady komunalne do instalacji innej niż regionalna, organ miał obowiązek wszcząć postępowanie w sprawie wymierzenia kary zgodnie z art. 9x ust. 1 pkt 3 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Cytowany artykuł stanowi, że przedsiębiorca odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości, który nie przekazuje odebranych od właścicieli nieruchomości zmieszanych odpadów komunalnych, odpadów zielonych oraz pozostałości z sortowania odpadów komunalnych przeznaczonych do składowania do regionalnej instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych - podlega karze pieniężnej w wysokości od 500 zł do 2 000 zł za pierwszy ujawniony przypadek.
[....] sp. j. pismem z dnia 20.06.2013 r. złożyła wyjaśnienie, iż oddanie odpadów komunalnych zmieszanych o kodzie 200301 na składowisko odpadów w [....] gm. [....] wynikało z faktu, że przewidziane w uchwale Sejmiku Województwa [....] regionalne instalacje do przetwarzania zmieszanych odpadów komunalnych odmówiły przyjęcia tych odpadów od przedsiębiorcy. Jako dowód swojego oświadczenia właściciel firmy J.M. przedłożył kserokopie potwierdzone za zgodność z oryginałem pism, które firma [....] otrzymała od trzech Regionalnych Instalacji do Przetwarzania Zmieszanych Odpadów Komunalnych: z [....] , [....] ,oraz [....] .
Analizując przedłożone dokumenty organ zauważył, co następuje. Przedsiębiorca uzyskał oświadczenia od RIPOK z rejonu zachodniego, z których wynikało, że nie są one w stanie przyjmować odpadów komunalnych o kodzie 200301 z powodu braku mocy przerobowych. Takie uzasadnienie przewinienia wynikającego z art. 9e ustawy o utrzymaniu czystości i porządku organ przyjąłby bez zastrzeżeń, gdyby nie fakt, że przedsiębiorca nie wykorzystał kolejnej z możliwości przewidzianej w Uchwale Sejmiku Województwa [....]. Zgodnie z cytowanym przepisem, [....] sp. j. powinien bowiem odpady o kodzie 200301 przekazać do jednej z instalacji przewidzianych do zastępczej obsługi regionu zachodniego. Tymczasem przedsiębiorca przekazał zmieszane odpady komunalne bezpośrednio na składowisko odpadów komunalnych - przewidziane do obsługi zastępczej regionu. Podkreślono, że w obecnym systemie gospodarowania odpadami komunalnymi na składowisko odpadów komunalnych powinny trafiać tylko i wyłącznie odpady powstające w procesie mechaniczno - biologicznego przetwarzania zmieszanych odpadów komunalnych oraz odpady, które są pozostałościami z sortowania odpadów komunalnych przeznaczone do składowania. Nie jest dopuszczalne składowanie odpadów komunalnych zmieszanych na składowisku bez wstępnej ich obróbki w jednym z procesów. W związku z powyższym organ w żadnym razie nie może przyjąć złożonego przez [....] sp. j. wyjaśnienia i uwzględnić go w swojej ocenie na korzyść przedsiębiorcy.
Za popełnienie deliktu administracyjnego z art. 9x ust. 1 pkt 3 ustawodawca przewidział przepis sankcyjny w postaci kary pieniężnej względnie określonej, której minimalna wysokość wynosi 500 zł, a maksymalna 2000 zł za pierwszy ujawniony przypadek. Określając wysokość nakładanej kary pieniężnej burmistrz, wójt, prezydent miasta bierze pod uwagę stopień szkodliwości czynu, zakres naruszenia oraz dotychczasową działalność podmiotu.
Wymierzając [....] sp. j. karę pieniężną Burmistrz Gminy i Miasta w M. określił ją w średniej wysokości przyjmując, że ilość odpadów, która została przekazana poza RIPOK jest niezbyt wysoka (10,1 Mg), a co za tym idzie szkodliwość czynu jest umiarkowana. Jednakże dotychczasowa działalność tego podmiotu na lokalnym rynku była już wcześniej sankcjonowana wymierzeniem kary pieniężnej za prowadzenie działalności bez wymaganego wpisu do rejestru działalności regulowanej, co musiało być brane pod uwagę w obecnie prowadzonym przez organ postępowaniu.
Od powyższej decyzji odwołanie wniosła spółka [....] Spółka jawna w K. Zaskarżonej decyzji zarzucono:
1) naruszenie art. 107 § 3 k.p.a., poprzez przywołanie niewłaściwej podstawy prawnej rozstrzygnięcia, tj. art. 9e ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz pominięcie uzasadnienia faktycznego zdefiniowanego w treści powołanego przepisu,
2) naruszenie art. 9e oraz 9x ust. 1 pkt 3 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach poprzez twierdzenie, jakoby powołane przepisy sankcjonowały, iż na składowisko odpadów komunalnych powinny trafić tylko i wyłącznie odpady powstały w procesie mechaniczno-biologicznego przetwarzania zmieszanych odpadów komunalnych oraz odpady będące pozostałością po sortowaniu odpadów komunalnych.
Na podstawie tych zarzutów w odwołaniu wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, bądź uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania pierwszej instancji.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 4 listopada 2013 roku, znak [....] - działając na podstawie art. 9e i 9x ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, § 3 Uchwały Nr XXV/398/12 Sejmiku Województwa [....] z dnia 2 lipca 2012 r. w sprawie wykonania "Planu Gospodarki Odpadami Województwa [....] " (..... 2012. 3300) oraz 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 9e ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości porządku w gminach (dalej jako: u.c.p.g.) podmiot odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości jest obowiązany do przekazywania odebranych od właścicieli nieruchomości zmieszanych odpadów komunalnych, odpadów zielonych oraz pozostałości z sortowania odpadów komunalnych przeznaczonych do składowania do regionalnej instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych. Zatem obowiązek ciążący na odbierającym odpady komunalne od właścicieli dotyczy jedynie trzech rodzajów odpadów:
- zmieszanych odpadów komunalnych,
- odpadów zielonych,
- pozostałości z sortowania odpadów komunalnych przeznaczonych do składowania.
Wyżej wskazane trzy rodzaje odpadów mogą być przekazywane tylko do regionalnej instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych. Może nią być tylko instalacja do przetwarzania odpadów komunalnych wskazana w uchwale sejmiku województwa w sprawie wykonania wojewódzkiego planu gospodarki odpadami jako instalacja główna lub zastępcza.
Natomiast zgodnie z art. 9x ust. 1 pkt 3 u.c.p.g. przedsiębiorca odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości, który nie przekazuje odebranych od właścicieli nieruchomości:
- zmieszanych odpadów komunalnych,
- odpadów zielonych
- oraz pozostałości z sortowania odpadów komunalnych przeznaczonych do składowania do regionalnej instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych - podlega karze pieniężnej w wysokości od 500 zł do 2. 000 zł za pierwszy ujawniony przypadek.
Jest to przepis sankcyjny w stosunku do regulacji zamieszczonej w art. 9e ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. , który nakłada na podmiot odbierający takie odpady komunalne od właścicieli nieruchomości obowiązek przekazywania ich do regionalnej instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych. Za popełnienie czynu z art. 9x ust. 1 pkt 3 ustawodawca przewidział karę pieniężną względnie określoną, której minimum wynosi 500 zł, maksimum zaś 2000 zł.
Kolegium zaznaczyło, iż § 3 Uchwały Nr. XXV/398/12 Sejmiku Województwa [....] z dnia 2 lipca 2012 r. w sprawie wykonania "Planu Gospodarki Odpadami Województwa [....] " (...... 2012. 3300) brzmi w sposób następujący:
" § 3. Dla Regionu Zachodniego określa się instalacje do przetwarzania zmieszanych odpadów komunalnych.
1. Instalacje regionalne:
1.1. Instalacja do mechaniczno-biologicznego przetwarzania zmieszanych odpadów w [....] .
1.2. Instalacja do mechaniczno-biologicznego przetwarzania zmieszanych odpadów komunalnych w [....]
1.3. Instalacja do mechaniczno- biologicznego przetwarzania zmieszanych odpadów komunalnych w [....] .
1.4. Instalacja do mechaniczno-biologicznego przetwarzania zmieszanych odpadów komunalnych w [....] .
1.5. Instalacja do mechaniczno-biologicznego przetwarzania zmieszanych odpadów komunalnych w [....] .
2. Instalacje przewidziane do zastępczej obsługi regionu do czasu uruchomienia regionalnych instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych, w przypadku gdy znajdująca się w nich instalacja uległa awarii lub nie może przyjmować odpadów z innych przyczyn:
2.1. Sortownia zmieszanych odpadów komunalnych w [....]
2.2. Sortownia zmieszanych odpadów komunalnych w [....] .
2.3. Sortownia zmieszanych odpadów komunalnych w [....] .
2.4. Sortownia zmieszanych odpadów komunalnych w [....]
2.5. Sortownia zmieszanych odpadów komunalnych w [....] .
2.6. Zakład Zagospodarowania Odpadów w [....] .
2.7. Zakład Utylizacji odpadów w [....]
2.8. Zakład Zagospodarowania Odpadów w [....] .
Paragraf ten określa instalacje do przetwarzania zmieszanych odpadów komunalnych dla Regionu Zachodniego. W pierwszym punkcie wymieniono instalacje główne, natomiast w drugim punkcie wskazano instalacje zastępcze, do których można przekazywać odpady, m. in. gdy regionalna instalacja do przetwarzania odpadów komunalnych nie może przyjmować odpadów z jakichś przyczyn.
Składowisko odpadów w [....] nie zostało wskazane w w/w Uchwale jako zastępcza instalacja do przetwarzania odpadów komunalnych. Składowisko to zostało wymienione jako zastępcza instalacja do składowania odpadów powstających w procesie mechaniczno-biologicznego przetwarzania zmieszanych odpadów komunalnych oraz pozostałości z sortowania odpadów komunalnych przeznaczone do składowania (§ 5 Uchwały).
Mając powyższe na względzie, organ I instancji zasadnie nałożył na firmę [....] sp.j. z siedzibą w K. , karę pieniężną za przekazywanie odpadów komunalnych o kodzie 200301 do innej niż regionalna instalacji do przetwarzania zmieszanych odpadów komunalnych.
Powyższą decyzję zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie spółka jawna [....] w K. , zarzucając jej naruszenie:
← art. 107 § 3 k.p.a. poprzez przywołanie niewłaściwej podstawy prawnej rozstrzygnięcia, a to art. 9e ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz pominięcie uzasadnienia faktycznego zdefiniowanego w treści powołanego przepisu,
← art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnej oceny dowodów, pomijając istotne okoliczności sprawy,
← art. 9e oraz art. 9x ust. 1 pkt 3 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku gminach poprzez twierdzenie jakoby przywołane przepisy sankcjonowały, iż na składowisko odpadów komunalnych powinny trafiać tylko i wyłącznie odpady powstałe w procesie mechaniczno - biologicznego przetwarzania zmieszanych odpadów komunalnych oraz odpady będące pozostałością po sortowaniu odpadów komunalnych.
Na podstawie tych zarzutów strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza Gminy i Miasta M. z dnia 9 lipca 2013 r. , [....] i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I Instancji oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. pominęło wszelkie twierdzenia i argumenty skarżącej zawarte w odwołaniu.
Organ w zaskarżonej decyzji nie odnosząc się do argumentów Skarżącej zawartych w odwołaniu od decyzji Burmistrza, ani też do analizy prawnej przedstawionej w odwołaniu, przywołuje jedynie treść art. 9c ust. 1 pkt 2 i 9x ust. 1 pkt 3 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, co zdaniem organu ma stanowić spełnienie wymogów art. 107 § 3 k.p.a., ale takowym nie jest.
W uzasadnieniu decyzji organ przywołuje art. 9e ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, twierdząc przy tym, że w obecnym systemie gospodarowania odpadami komunalnymi, na składowisko odpadów komunalnych, powinny trafiać tylko i wyłącznie odpady powstające w procesie mechaniczno -biologicznego przetwarzania zmieszanych odpadów komunalnych oraz odpady, które są pozostałościami z sortowania odpadów komunalnych przeznaczonych do składowania, a nadto, że nie jest dopuszczalne składowanie odpadów komunalnych zmieszanych, na składowisku bez wstępnej ich obróbki w jednym z procesów. Uzasadnienie w takiej treści urąga wymogom opisanym w § 3 art. 107 k.p.a., określające standardy dla uzasadnienia prawnego i faktycznego, jako obligatoryjnych składników uzasadnienia każdej decyzji. Zaprezentowane uzasadnienie zaskarżonej decyzji "w dziedzinie faktów" dokonuje dowolnej interpretacji Uchwały Sejmiku Województwa [....] z dnia 2 lipca 2012 r. w sprawie wykonania "planu Gospodarki Odpadami Województwa [....] ", próbując w sferze prawa powoływać art. 9e ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, a zatem nie polega na prawdzie, jakoby Uchwala Sejmiku Województwa działania Skarżącej uznawała za karygodne, czemu zaprzecza literalna wykładnia § 5, którego ust. 1 faktycznie określa instalacje "do składowania odpadów powstających w procesie mechaniczno - biologicznego przetwarzania", jednakże ust 2 wskazuje już "instalacje przewidziane do zastępczej obsługi regionu do czasu uruchomienia regionalnych instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych" bez wskazywania, że owo "zastępstwo dotyczy "instalacji do składowania odpadów powstających w procesie mechaniczno - biologicznego przetwarzania zmieszanych odpadów komunalnych". Takie brzmienie ust 2 § 5 Uchwały, w żaden sposób nie upoważnia do interpretacji zaoferowanej w uzasadnieniu decyzji Burmistrza i zaakceptowanej w zaskarżonej decyzji a zatem nie może skutkować jakąkolwiek karą.
Nie sposób także zgodzić się ze stanowiskiem organu, jakoby nie było "dopuszczalne składowanie odpadów komunalnych zmieszanych na składowisku bez wstępnej ich obróbki w jednym z procesów", bowiem z treści przywołanego przez Organ, jako podstawa prawna zaskarżonej decyzji, art. 9e ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, wynika jedynie obowiązek podmiotu (skarżącego) do przekazania odebranych zmieszanych odpadów komunalnych, odpadów zielonych oraz pozostałości z sortowania odpadów komunalnych przeznaczonych do składowania (trzy rodzaje odpadów), do regionalnej instalacji przetwarzania odpadów komunalnych. W sytuacji, zaś gdy instalacja regionalna odmawia przyjęcia jednego z trzech rodzajów odpadów wskazanych w powoływanym art. 9e ust. 1 pkt 2 możliwe jest przekazanie odpadów do zastępczej instalacji regionalnej, co tez skarżący uczynił, przekazując do zastępczej instalacji "zmieszane odpady komunalne". Skoro zatem Skarżący uczynił zgodnie z nałożonym na niego obowiązkiem (art. 9e ust. 1 pkt 2 ouczip), to nie można wobec niego zastosować sankcji z art. 9x ust. 1 pkt 3, tejże ustawy, jako że byłoby to sprzeczne z ratio legis rzeczonego przepisu, przewidującego karę jedynie za niedopełnienie obowiązku.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie i w całości podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270, dalej zwana p.p.s.a.), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji.
Dokonawszy w niniejszej sprawie kontroli zaskarżonej decyzji pod kątem tak określonych kryteriów, Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do wniosku, że zaskarżona decyzja jest nieprawidłowa.
Podstawę materialno-prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 13 września 1996r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz. U. z 2013 poz. 1399 ze zmianami). Zgodnie z art. 9e pkt. 2 tej ustawy podmiot odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości jest obowiązany do przekazywania odebranych od właścicieli nieruchomości zmieszanych odpadów komunalnych, odpadów zielonych oraz pozostałości z sortowania odpadów komunalnych przeznaczonych do składowania do regionalnej instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych.
Natomiast zgodnie z art. 9l ust. 1 i 2 tej ustawy, prowadzący regionalną instalację do przetwarzania odpadów komunalnych jest obowiązany zawrzeć umowę na zagospodarowanie zmieszanych odpadów komunalnych, odpadów zielonych lub pozostałości z sortowania odpadów komunalnych przeznaczonych do składowania ze wszystkimi podmiotami odbierającymi odpady komunalne od właścicieli nieruchomości, którzy wykonują swoją działalność w ramach regionu gospodarki odpadami komunalnymi. W przypadku wystąpienia awarii regionalnej instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych, uniemożliwiającej odbieranie zmieszanych odpadów komunalnych, odpadów zielonych lub pozostałości z sortowania odpadów komunalnych przeznaczonych do składowania od podmiotów odbierających odpady komunalne od właścicieli nieruchomości, odpady te przekazuje się do instalacji przewidzianych do zastępczej obsługi tego regionu, wskazanych w uchwale w sprawie wykonania wojewódzkiego planu gospodarki odpadami. Prowadzący instalację do przetwarzania odpadów komunalnych, która została wskazana jako instalacja zastępcza, jest obowiązany przyjąć przekazywane do tej instalacji odpady.
Ustawa zawiera również przepisy o karach pieniężnych, w tym art. 9x ust. 1 pkt. 3, zgodnie z którym przedsiębiorca odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości, który nie przekazuje odebranych od właścicieli nieruchomości zmieszanych odpadów komunalnych, odpadów zielonych oraz pozostałości z sortowania odpadów komunalnych przeznaczonych do składowania do regionalnej instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych - podlega karze pieniężnej w wysokości od 500 zł do 2.000 zł za pierwszy ujawniony przypadek.
Powoływana przez organy obu instancji uchwała Nr XXV/398/12 z dnia 2 lipca 2012 r. Sejmiku Województwa [....] w sprawie wykonania "Planu Gospodarki Odpadami Województwa [....] " (Dziennik Urzędowy Województwa [....] z 2012 poz. 3300), wydana została w oparciu o przepis art. 15 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach, która utraciła moc z dniem 23 stycznia 2013r. W czasie orzekania przez organy administracyjne obu instancji obowiązywała już nowa ustawa o odpadach – z dnia 14 grudnia 2012r. opublikowana w Dz. U. z 2013 pod poz.21.
Ustawa ta zawiera przepisy przejściowe. Zgodnie z art. 228 ust. 2 ustawy z dnia 23 stycznia 2013r. o odpadach, uchwała w sprawie wykonania wojewódzkiego planu gospodarki odpadami zachowuje moc do czasu aktualizacji wojewódzkiego planu gospodarki odpadami i może być zmieniana na podstawie niniejszej ustawy. Zgodnie z art.229, regiony gospodarki odpadami komunalnymi określone w uchwale w sprawie wykonania wojewódzkiego planu gospodarki odpadami, stają się regionami gospodarki odpadami komunalnymi w rozumieniu niniejszej ustawy. Natomiast po myśli art. 230 regionalne instalacje do przetwarzania odpadów komunalnych określone w uchwałach w sprawie wykonania wojewódzkich planów gospodarki odpadami stają się regionalnymi instalacjami do przetwarzania odpadów komunalnych w rozumieniu niniejszej ustawy.
Równocześnie art. 35 ust. 6 ustawy definiuje regionalną instalację do przetwarzania odpadów komunalnych jako: zakład zagospodarowania odpadów o mocy przerobowej wystarczającej do przyjmowania i przetwarzania odpadów z obszaru zamieszkałego przez co najmniej 120 tys. mieszkańców, spełniający wymagania najlepszej dostępnej techniki lub technologii, o której mowa w art. 143 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska oraz zapewniający termiczne przekształcanie odpadów lub:
1) mechaniczno-biologiczne przetwarzanie zmieszanych odpadów komunalnych i wydzielanie ze zmieszanych odpadów komunalnych frakcji nadających się w całości lub w części do odzysku, lub
2) przetwarzanie selektywnie zebranych odpadów zielonych i innych bioodpadów oraz wytwarzanie z nich produktu o właściwościach nawozowych lub środków wspomagających uprawę roślin, spełniających wymagania określone w przepisach odrębnych, lub materiału po procesie kompostowania lub fermentacji dopuszczonego do odzysku w procesie odzysku R10, spełniającego wymagania określone w przepisach wydanych na podstawie art. 30 ust. 4, lub
3) składowanie odpadów powstających w procesie mechaniczno-biologicznego przetwarzania zmieszanych odpadów komunalnych oraz pozostałości z sortowania odpadów komunalnych o pojemności pozwalającej na przyjmowanie przez okres nie krótszy niż 15 lat odpadów w ilości nie mniejszej niż powstająca w instalacji do mechaniczno-biologicznego przetwarzania zmieszanych odpadów komunalnych.
Z przytoczonych wyżej przepisów wynika kilka okoliczności.
Po pierwsze, przedsiębiorca odbierający (między innymi) zmieszane odpady komunalne ma obowiązek przekazywać je do regionalnej instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych, natomiast prowadzący taką regionalną instalację ma obowiązek zawrzeć umowę z wszystkimi podmiotami odbierającymi odpady komunalne od właścicieli nieruchomości, którzy wykonują swoją działalność w ramach regionu gospodarki odpadami komunalnymi. Jedynie w przypadku awarii regionalnej instalacji do przetwarzania odpadów, odpady przekazać należy do instalacji przewidzianych do obsługi zastępczej regionu. W niniejszej sprawie organy nie zbadały czy [....] spółka jawna zawarła umowę z którąkolwiek z regionalnych instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych, natomiast przeszły do porządku dziennego nad tą okolicznością, że trzy regionalne instalacje do przetwarzania odpadów komunalnych (wskazane w uchwale jako "podstawowe") odmówiły przyjęcia odpadów nie z powodu awarii (czyli z powodu zdarzenia nagłego i nieprzewidzianego), ale z powodu braku mocy przerobowych, którą to okoliczność ("brak możliwości przyjmowania odpadów z innych przyczyn") przewiduje co prawda uchwała sejmiku wyznaczając instalacje zastępcze do obsługi poszczególnych regionów, jednak nie przewiduje jej ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.
W dalszej kolejności wskazać należy, że powoływana uchwała sejmiku w § 3 podzieliła [....] na cztery regiony: region Zachodni, region [....] , region [....] oraz region południowy.
Aktualnie obowiązujący system odbioru i składowania odpadów ma realizować różne cele – między innymi ma prowadzić do likwidacji nielegalnych wysypisk śmieci. Kara przewidziana w art. 9x ust. 1 pkt. 3 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach penalizuje sytuację, w której przedsiębiorca odbiera odpady komunalne od właścicieli nieruchomości i nie przekazuje odebranych od właścicieli nieruchomości zmieszanych odpadów komunalnych (...) do regionalnej instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych. Przepis ten nie wskazuje przy tym, czy ma być to regionalna instalacja wskazana w uchwale sejmiku jako podstawowa czy też zastępcza, jak również nie wskazuje na rodzaj tej instalacji (przeznaczona do przetwarzania zmieszanych odpadów komunalnych czy też do składowania odpadów powstających w procesie mechaniczno –biologicznego przetwarzania zmieszanych odpadów komunalnych oraz pozostałości z sortowania odpadów komunalnych przeznaczonych do składowania).
Dalej wskazać należy, że obecnie (jak wyżej przytoczono) pod pojęciem regionalnej instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych rozumie się nie tylko zakład mechaniczno-biologicznego przetwarzania zmieszanych odpadów komunalnych i wydzielania ze zmieszanych odpadów komunalnych frakcji nadających się w całości lub w części do odzysku (tak określone zostały "główne" instalacje w § 3 ust. 1 pkt. 1- 5 uchwały sejmiku), ale również zakłady składowania odpadów powstających w procesie mechaniczno-biologicznego przetwarzania zmieszanych odpadów komunalnych oraz pozostałości z sortowania odpadów komunalnych (tak określone zostały instalacje w § 5 uchwały sejmiku). Skoro zgodnie z przepisami przejściowymi ustawy o odpadach (art. 230) regionalne instalacje do przetwarzania odpadów komunalnych określone w uchwałach w sprawie wykonania wojewódzkich planów gospodarki odpadami stają się regionalnymi instalacjami do przetwarzania odpadów komunalnych w rozumieniu ustawy z dnia 14 grudnia 2012r. o odpadach, to oznacza to, że adekwatnie do aktualnego pojęcia regionalnej instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych, instalacja do której skarżąca spółka przekazała odpady (w.....) jest regionalną instalacją, wskazaną w uchwale sejmiku jako właściwa dla regionu zachodniego.
Innymi słowy, na podstawie art. 9x ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach ukarać kara pieniężną można tego przedsiębiorcę, który nie przekazuje zebranych zmieszanych odpadów komunalnych do instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych, względnie przekazuje je do instalacji spoza regionu, w którym prowadzi działalność (zbiera odpady).
Strona skarżąca przekazała odebrane w pierwszym kwartale 2013r. zmieszane odpady komunalne do instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych i była to instalacja właściwa dla regionu zachodniego. Art. 9x ust. 1 pkt. 3 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach nie przewiduje kary za takie działanie.
Ponownie rozpoznając sprawę organy zobowiązane będą wziąć pod uwagę rozważania zawarte w niniejszym orzeczeniu, a w szczególności zobowiązane będą wziąć pod uwagę, że źródłem przepisu sankcyjnego jest ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach a nie uchwała Sejmiku Województwa [....] .
Z tego względu orzeczono jak w pkt. I sentencji wyroku, na zasadzie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ze względu na stwierdzone przez sąd naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Decyzja organu I Instancji została uchylona na podstawie art. 135 p.p.s.a. Orzeczenie o tym, że decyzja nie może być wykonywana wydano a podstawie art. 152 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono w pkt. III wyroku na zasadzie art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło