II SA/Kr 1484/17

Starszy Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2017r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. G. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie skargi na decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2017r. Nr. [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku wykonania robót budowlanych p o s t a n a w i a I. zwolnić skarżącą od kosztów sądowych, II. ustanowić dla skarżącej radcę prawnego, którego wyznaczy Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w K.. W dniu 13 grudnia 2017r. skarżąca złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze swej skargi na decyzję MWINB w K. z dnia 6 września 2017r. wydaną w przedmiocie nałożenia obowiązku wykonania robót budowlanych. Strona skarżąca domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego z uwagi na bardzo niskie dochody, a co za tym idzie - brak wystarczających środków, koniecznych do uiszczenia kosztów i ustanowienia pełnomocnika. Skarżąca wskazuje, iż ma orzeczony lekki stopień niepełnosprawności, czteroosobowa rodzina utrzymuje się jedynie z zasiłku przedemerytalnego strony oraz renty małżonka. Skarżąca oraz jej mąż są osobami przewlekle chorymi , wymagającymi stałego leczenia, kontroli i opieki medycznej. Mąż wymaga całodobowej opieki. Córka jest bezrobotna, syn prowadzi gospodarstwo rolne z nikłym dochodem. Zdaniem orzekającego, wniosek strony skarżącej zasługuje na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe z mężem oraz dwójką dorosłych dzieci. Rodzina utrzymuje się z zasiłku przedemerytalnego wnioskodawczyni w kwocie [...]zł , renty małżonka [...] zł. Córka jest bezrobotną bez dochodów, syn prowadzi gospodarstwo domowe, nie osiąga dochodów. Koszty i zobowiązania miesięczne to : woda [...] zł, gaz [...] zł, prąd [...] zł, ubezpieczenie budynków [...] zł, odpady [...] zł na kwartał, ubezpieczenie na życie [...] zł, opał [...] zł, leki [...] zł. Ponadto skarżąca spłaca kredyt w kwocie [...]zł miesięcznie - do całkowitej spłaty pozostało 7 lat. Łączne zobowiązania miesięczne zamykają się zatem w kwocie [...]zł. Z akt sprawy wynika, iż skarżąca posiada dom o pow. 190 m2 i wartości [...] zł. Ponadto wykazuje nieruchomość rolną o pow. 1,41 ha, syn jest właścicielem 68 arów gospodarstwa rolnego, natomiast córka 12 arowej działki. Wnioskodawczyni nie wykazuje we wniosku o przyznanie prawa pomocy faktu posiadania wartościowych ruchomości czy też oszczędności. Ponadto jak wynika z dokumentów znanych orzekającemu z urzędu – z pism złożonych do innych spraw ( np.II SA/Kr [...] ) w sierpniu 2017 r., na mocy decyzji Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej i Wsparcia Rodzinie w D. T. z dnia 24 lipca 2017 r. orzeczono o przyznaniu skarżącej zasiłku okresowego w wysokości [...] zł miesięcznie, wg. zaświadczenia z US w D. T. dotyczącego K. G. córki - nie osiągnęła ona w roku 2016 żadnego dochodu, natomiast syn D. G. uzyskał w roku 2016 dochód w wysokości [...] zł. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych i przyznania kwalifikowanego zastępstwa prawnego stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy osoba wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych. Mając na uwadze powyższe, w ocenie orzekającego, skarżąca wykazała skutecznie, iż w obecnej sytuacji majątkowej, biorąc pod uwagę wysokość stałych miesięcznych dochodów w przeliczeniu na cztery osoby ( [...] zł ) zły stan zdrowia zarówno skarżącej jak i jej męża , brak możliwości podjęcia każdego, dowolnego zatrudnienia ze względu na zły stan zdrowia, zwyczajowe i wykazane koszty utrzymania , konieczność utrzymania osób ( córki ) nie osiągających własnego dochodu, w kontekście wymaganych kosztów sądowych - nie jest ona w stanie ponieść kosztów sądowych w niniejszej sprawie. W związku z powyższym, zwolnienie strony od konieczności uiszczenia tychże kosztów uznano za uzasadnione. Odnosząc się do wniosku o ustanowienie radcy prawnego, stwierdzono, iż strona wykazała w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie jest w stanie, w aktualnej sytuacji materialno – rodzinnej ponieść również kosztów ustanowienia kwalifikowanego zastępstwa procesowego. Sama wnioskodawczyni jest bowiem osobą chorą, małżonek wymaga stałej opieki. Dochód samej skarżącej wynosi zaledwie [...] zł . Córka strony jest osobą bezrobotną na utrzymaniu rodziców. Wnioskodawczyni wykazuje również kredyt z ratą miesięczną [...] zł. A zatem dochody osiągane przez wnioskodawczynię są na tyle niskie, iż przy równoczesnym ponoszeniu kosztów utrzymania, nie jest ona w stanie poczynić oszczędności pozwalających na pokrycie kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru. Orzekający natomiast, przy uznaniu czy wnioskodawcy należy przyznać radcę prawnego z urzędu, czy też nie, bierze pod uwagę jedynie przesłanki ekonomiczne i sytuację materialną wnioskodawców, a nie charakter czy też okoliczności sprawy, które merytorycznie uzasadniałyby bądź nie przyznanie kwalifikowanego zastępstwa procesowego w sprawie. Regulacje cytowanej ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zakresie prawa pomocy nie uzależniają bowiem przyznania tej pomocy od charakteru i problematyki sprawy oraz potrzeby udziału w niej kwalifikowanego zastępcy procesowego. W powyższej sprawie, zdaniem orzekającego, to sytuacja rodzinno – bytowa strony uzasadnia przyznanie jej pomocy również w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Należy podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych czy kosztów ustanowienia pełnomocnika mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Skarżąca do takich osób należy. Dlatego przyznanie jej prawa pomocy w zakresie pełnym obejmującym zarówno zwolnienie od kosztów sądowych jak i ustanowienie dla niej radcy prawnego należy uznać za adekwatne do aktualnej sytuacji majątkowej skarżącej. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 oraz art. 246 § 1 w zw. z art. 258 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).