II SA/Kr 1488/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magda Froncisz Sędziowie : SWSA Monika Niedźwiedź SWSA Sebastian Pietrzyk (spr.) po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. Z. na postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 24 września 2025 roku, Nr DOS3-K1022-D19014-16/25 w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych oddala skargę. Przedmiotem skargi M. Z. jest postanowienie Szefa Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych – dalej też jako "S. z dnia 24 września 2025 roku, Nr DOS3-K1022-D19014-16/25 utrzymujące w mocy postanowienie własne z 7 sierpnia 2025 roku, Nr DOS3-K1027-D19014-14/25, którym odmówiono wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną Szefa Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 20 czerwca 2022 roku, nr DOE3-K1082-D19014-9D/22 Powyższe postanowienie zostało wydane w następujących okolicznościach. Decyzją Szefa Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z 6 kwietnia 2022 r. nr DSE2-K1057-D19014-6D/22 odmówiono stronie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej oraz osoby represjonowanej z powodów politycznych w oparciu o przepisy ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 906) dalej zwaną: "ustawą o działaczach opozycji antykomunistycznej". Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Szef Urzędu decyzją z 20 czerwca 2022 r. nr DSE3-K1082-D19014-9D/22 utrzymał w mocy decyzję własną z 6 kwietnia 2022 r. Strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w ustawowym terminie, Sąd wyrokiem z 22 listopada 2022 r. skargę oddalił. Wskazana decyzja stała się ostateczna i prawomocna. Pismem z 7 lipca 2025 r. strona ponownie wystąpiła o przyznanie przedmiotowego statusu. W toku prowadzonej korespondencji wnioskodawca wskazał, że zwraca się z wnioskiem o wznowienie postępowania w oparciu o art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Postanowieniem z 7 sierpnia 2025 r. DOS3-K1027-D19014-14/25 odmówiono stronie wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną z 20 czerwca 2022 r. W uzasadnieniu wskazano, że wznowienie postępowania stanowi wyjątek od ogólnej zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych i może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kpa (art. 16 § 1). Wiąże się to także z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa wyrażoną w art. 8 kpa. Przepisy dotyczące wznowienia postępowania, mające charakter szczególnej i zupełnej regulacji prawnej, która w drodze wyjątku i tylko w określonych sytuacjach dopuszcza możliwość wzruszenia ostatecznej decyzji administracyjnej, podlegają ścisłej wykładni i nie mogą być interpretowane w sposób rozszerzający. Zgodnie z 145 § 1 pkt 5 kpa w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. W wyroku NSA z 5 kwietnia 2017 r. (sygn. II OSK 2010/15, LEX nr 2287150) wyjaśniono, że przesłanka z art. 145 § 1 pkt 5 kpa wymaga łącznego spełnienia trzech warunków. Po pierwsze, przedstawione okoliczności faktyczne lub dowody muszą być nowe, czyli nie były znane organowi rozpoznającemu sprawę w zwykłym postępowaniu. Po drugie, nowe fakty lub dowody muszą mieć istotne znaczenie dla sprawy, co ocenia się na podstawie przepisu prawa materialnego mającego zastosowanie w danej sprawie. Nowa okoliczność faktyczna lub dowód powinny dotyczyć ustalonego stanu faktycznego wskazanego w tym przepisie. Po trzecie, wymagane jest, aby nowa okoliczność faktyczna lub dowód istniały w dniu wydania decyzji objętej żądaniem wznowienia. Wnioskodawca podniósł, iż nowymi okolicznościami uzasadniającymi wznowienie postępowania są oświadczenia świadków K. W. oraz A. O.. Zgodnie z 145 § 1 pkt 5 kpa w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję, zaś K. W. oraz A. O. złożyli już oświadczenia w sprawie, która została zakończona decyzją z 6 kwietnia 2022 r. i utrzymana w mocy decyzją z 20 czerwca 2022 r. Oznacza to, iż dowód w sprawie, tj. wiedza świadków, były znane już w momencie wydawania decyzji ostatecznej w sprawie zarówno organowi jak i stronie. Organ wznawiając postępowanie w sprawie dokonałby w tym wypadku weryfikacji wcześniejszych znanych mu już dowodów, nie rozpatrywał zaś sprawy w oparciu o nowe dowody, co w świetle powyższych rozważań jest niedopuszczalne. Po rozpoznaniu zażalenia Szef postanowienie z dnia 24 września 2025 roku, Nr DOS3-K1022-D19014-16/25 utrzymujące w mocy postanowienie własne z 7 sierpnia 2025 roku, Nr DOS3-K1027-D19014-14/25. W uzasadnieniu wskazano, że jakkolwiek zdaniem żalącego się oświadczenia powołanych świadków dotyczyły nowych okoliczności. Zdaniem Organu w oświadczeniach świadków z czerwca 2025 r. nie pojawiły się nowe okoliczności, które uzasadniałyby wznowienie postępowania. Przez nowy dowód istotny dla sprawy, jak już wyżej wskazano, należy rozumieć taki dowód, który mógł mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy, co oznacza, że w sprawie zapadłaby decyzja co do swojej istoty odmienna od rozstrzygnięcia dotychczasowego. Natomiast powoływane okoliczności prowadzonej działalności opozycyjnej lub doznanych represji były już znane Organowi i nie mogą stanowić postawy do wznowienia postępowania w oparciu i art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Z powyższych względów organ utrzymał w mocy postanowienie własne o odmowie wznowienia postępowania administracyjnego. Skargę na powyższe postanowienie wniósł M. Z., który podniósł zarzuty naruszenie przepisów postępowania istotnych z punktu widzenia wydania rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, w szczególności: a) art. 145§1 pkt 5 KPA poprzez uznanie, iż w przedmiotowej sprawie brak jest przesłanek wskazanych w tym przepisie, a w związku z tym odmowę wznowienia postępowania administracyjnego w celu uchylenia prawomocnej i ostatecznej decyzji Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 20.06.2022 roku (nr DSE3-K1082-D19014-9D/22) utrzymującą w mocy wcześniejszą decyzję z dnia 6 kwietnia 2022 roku; b) art. 7 kpa w zw. z art. 77§1 kpa w zw. z art. 86 kpa i art. 76 kpa oraz art. 107§3 poprzez brak wszechstronnego wyjaśnienia sprawy polegającego na zebraniu i rozważeniu wyczerpująco materiału dowodowego, w tym nieprzeprowadzenie wszystkich dowodów, a mianowicie zeznań świadków K. W. oraz A. O. w zakresie dotyczącym wystąpienia zupełnie nowych okoliczności uzasadniających wznowienie postępowania, tj.: • źródeł, z jakich pochodziła prasa opozycyjna kolportowana przeze mnie pomiędzy T. i T.; • dane osób, które zajmowały się dystrybuowaniem prasy opozycyjnej (zarówno w T., jak i w T.) kolportowanej przeze mnie pomiędzy T. i T.; • faktu, iż moja działalność polegająca na kolportowaniu prasy opozycyjnej miała charakter regularny i ciągły, ta ciągłość i regularność obejmowała okres 3 lat, • fakt, iż moja działalność polegająca na kolportowaniu prasy opozycyjnej miała charakter zorganizowany i stanowiła element większej struktury organizacyjnej obejmującej obszar województwa małopolskiego i podkarpackiego, powiązanego z większymi ośrodkami opozycyjnymi w Krakowie, Łodzi, Warszawie. c) art. 6 KPA w zw. z art. 12 § 1 KPA poprzez niedostatecznie wnikliwe rozpatrzenie sprawy. Powołując się na powyższe wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia je poprzedzającego i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi rozwinął podniesionego zarzuty. Wskazał, że zaskarżonym postanowieniem organ odmówił wznowienia postępowania administracyjnego w celu uchylenia prawomocnej i ostatecznej decyzji Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 20.06.2022 roku (nr DSE3-K1082-D19014-9D/22) utrzymującą w mocy wcześniejszą decyzję z dnia 6 kwietnia 2022 roku. Zdaniem Organu nie wystąpiły przesłanki wznowieniowe przewidziane art. 145§1 pkt 5 KPA, gdyż zeznania (oświadczenia) A. O. i K. W. były już przedmiotem analizy w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji prawomocnej. Ze stanowiskiem Organu nie można się jednak zgodzić ze względu na nw. okoliczności: 1) Zeznania (oświadczenia) dwóch ww. świadków dotyczą zupełnie nowych okoliczności faktycznych w stosunku do zeznań złożonych w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną; 2) Są to okoliczności istotne dla sprawy, gdyż dotyczą: a) źródeł, z jakich pochodziła prasa opozycyjna kolportowana przeze mnie pomiędzy T. i T.; b) dane osób, które zajmowały się dystrybuowaniem prasy opozycyjnej (zarówno w T., jak i w T.) kolportowanej przeze mnie pomiędzy T. i T.; c) faktu, iż moja działalność polegająca na kolportowaniu prasy opozycyjnej miała charakter regularny i ciągły, ta ciągłość i regularność obejmowała okres 3 lat, d) fakt, iż moja działalność polegająca na kolportowaniu prasy opozycyjnej miała charakter zorganizowany i stanowiła element większej struktury organizacyjnej obejmującej obszar województwa małopolskiego i podkarpackiego, powiązanego z większymi ośrodkami opozycyjnymi w Krakowie, Łodzi, Warszawie. 3) Powyższe okoliczności istniały w dniu wydania decyzji ostatecznej, 4) Powyższe okoliczności nie były znane Organowi wydającemu decyzję ostateczną. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z racji jej bezzasadności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przeciwnym wypadku Sąd na zasadzie art. 151 p.p.s.a. oddala skargę. Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Szefa Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych – dalej jako "S. " z dnia 24 września 2025 roku, Nr DOS3-K1022-D19014-16/25 utrzymujące w mocy postanowienie własne z 7 sierpnia 2025 roku, Nr DOS3-K1027-D19014-14/25, którym odmówiono wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną Szefa Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 20 czerwca 2022 roku, nr DOE3-K1082-D19014-9D/22. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm.) - dalej jako "k.p.a." w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Jak wynika z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. jedną z przesłanek wznowienia postępowania jest wyjście na jaw istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy nowych okoliczności faktycznych i nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, a nieznanych organowi, który wydał decyzję. Istotne dla sprawy będą przy tym tylko te dowody lub okoliczności faktyczne, których istnienie lub brak będzie bezpośrednio wpływać na treść rozstrzygnięcia w sprawie, tj. w sprawie zapadłaby decyzja co do swej istoty odmienna od rozstrzygnięcia dotychczasowego. Innymi słowy, nie każde pojawienie się nowego dowodu czy nowego faktu będzie miało wpływ na treść rozstrzygnięcia w sprawie. Celem postępowania wyjaśniającego we wznowionym postępowaniu jest co do zasady ustalenie, czy wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, a nieznane organowi, który wydał pierwotną decyzję. Jeżeli postępowanie zostało wszczęte na wniosek strony - organ zobowiązany jest do oceny, czy taki charakter mają okoliczności lub dowody, na które powołuje się wnioskodawca. Rolą organu nie jest natomiast przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w zakresie, w jakim obowiązek ten istnieje w postępowaniu zwyczajnym. Skoro kontrolowana decyzja wydana została w wyniku wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., to ramy prowadzonego postępowania wyznaczone zostały przywołaną podstawą wznowienia. Spełnienie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. otwierającej ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy zakończonej ostateczną decyzją wymaga wystąpienia łącznie trzech warunków. Pierwszy warunek przewiduje, że zgłoszone okoliczności faktyczne lub dowody są nowe, a zatem nie były znane organowi rozpoznającemu sprawę w postępowaniu zwykłym. Drugi warunek wymaga aby nowe okoliczności faktyczne, nowe dowody miały istotne znaczenie dla sprawy. Występuje tu związek z regulacją materialnoprawną. Tylko na podstawie przepisu prawa materialnego możliwa jest ocena, czy nowa okoliczność faktyczna, czy nowy dowód dotyczy ustalenia stanu faktycznego wskazanego w tym przepisie. Trzeci warunek to istnienie okoliczności faktycznej, istnienie dowodu w dniu wydania decyzji objętej żądaniem wznowienia postępowania. Spełnienie łącznie tych trzech warunków daje podstawy do stwierdzenia, że postępowanie zakończone ostateczną decyzją zostało dotknięte istotnym naruszeniem przepisów prawa procesowego co do ustalenia stanu faktycznego, uzasadniając ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy (por. np. uzasadnienie do wyroku NSA z dnia 5 kwietnia 2017 r., sygn. II OSK 2010/15). Na gruncie niniejszej sprawy "nowymi okolicznościami faktycznymi" czy też "nowymi dowodami" w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., które miały stanowić o wznowieniu postępowania zakończonego decyzją Szefa Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 20 czerwca 2022 roku, nr DOE3-K1082-D19014-9D/22 były oświadczenia świadków K. W. i A. O.. Trzeba jednak wskazać, że – jak słusznie podnosi organ – już wcześniej w toku postępowania zakończonego decyzją z dnia 6 kwietnia 2022 roku K. W. i A. O. złożyli już oświadczenia w tej sprawie. Ich oświadczenia znajdują się w aktach sprawy. Tym samym dowód w sprawie, na który powołuje się Skarżący, to znaczy wiedza wskazanych świadków był już znany organowi wcześniej i został on przez organ wykorzystany. Co więcej również nowe okoliczności faktyczne, które powołuje Skarżący, jak np. źródła pochodzenia kolportowanej prasy opozycyjnej, nie dotyczą odmiennego stanu faktycznego, który ustalił organ w toku postępowania zakończonego decyzją z dnia 20 czerwca 2022 roku. Dlatego powoływane przez Skarżącego okoliczności faktyczne lub dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie mogą być uznane za nowe lub za takie, które nie były znane organowi, który wydał decyzję. Jest wręcz przeciwnie, co wprost wynika z akt sprawy oraz z uzasadnienia decyzji z dnia 20 czerwca 2022 roku. W tym stanie rzeczy trafnie organ postanowieniem z dnia 24 września 2025 roku odmówił wznowienia postępowania zakończonego decyzją z dnia 20 czerwca 2022 roku. Ze względu na powyższe Sąd oddalił skargę na zasadzie art. 151 p.p.s.a.