II SA/Kr 149/18

Dnia 28 października 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Iwona Niżnik-Dobosz po rozpoznaniu w dniu 28 października 2019 r. na posiedzeniu niejawnym zażalenia E. D. i B. D. od zarządzenia z dnia 1 kwietnia 2019 r. o pozostawieniu bez rozpoznania pisma skarżącego E. D. z dnia 4 stycznia 2019 r. w sprawie ze skargi E. D. i B. D. na decyzję Wojewody [...] z dnia 21 listopada 2017 r., znak: [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość postanawia I. odrzucić zażalenie; II. zwrócić skarżącym E. D. i B. D. kwotę 104 zł (słownie: sto cztery złote) tytułem zwrotu kwoty uiszczonego wpisu od zażalenia oraz nadpłaconej opłaty kancelaryjnej. Postanowieniem z dnia 10 kwietnia 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę E. D. i B. D. na decyzję Wojewody z dnia 21 listopada 2017 r. (znak: [...]) w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość. W następstwie rozpoznania wniosku E. D. i B. D. o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, postanowieniem z dnia 14 czerwca 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił przedmiotowy wniosek. Następnie po rozpoznaniu zażalenia E. D. i B. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 14 czerwca 2018 r., Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 24 października 2018 r. (sygn. akt I OZ 997/18) uchylił zaskarżone postanowienie, wskazując na konieczność rozpoznania pisma skarżących z dnia 27 kwietnia 2018 r., jako dwóch oddzielnych wniosków o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, czemu należało dać wyraz w dwóch różnych punktach sentencji lub w dwóch różnych postanowieniach. Jednocześnie w odniesieniu do wniosku E. D., Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, iż jego odrzucenie było przedwczesne, gdyż na podstawie nadesłanych przez skarżącego kart informacyjnych ze szpitala niemożliwe było jednoznaczne stwierdzenie czy był on w stanie od razu po wypisaniu z placówki medycznej złożyć skutecznie przedmiotowy wniosek o przywrócenie terminu i w tym zakresie należało uprzednio wezwać skarżącego E. D. do wskazania daty ustania przyczyny uchybienia terminu uzupełnienia braków formalnych skargi i uprawdopodobnienia okoliczności na tę datę wskazujących, np. poprzez ujawnienie przyczyny pobytu w szpitalu (jeżeli skarżący zechce ją ujawnić), czy też przedłożenie stosownych zaświadczeń lub zaleceń od lekarza po wypisaniu ze szpitala, a także udzielenia wyjaśnień, czy miał świadomość braków, do uzupełnienia których był wzywany oraz czy zlecił komuś dbanie o jego sprawy i wykonywanie wezwań sądu, których nie musiał on wykonywać osobiście. W wykonaniu zaleceń Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarządzeniem z dnia 12 grudnia 2018 r. wezwano skarżącego E. D. do wskazania ww. okoliczności. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący E. D. nadał w dniu 4 stycznia 2019 r. (data stempla pocztowego) pismo nieopatrzone oryginalnym własnoręcznym podpisem (kserokopia pisma) zawierające wyjaśnienia wraz z załącznikami. W wykonaniu zarządzenia z dnia 16 stycznia 2019 r. skarżący E. D. został wezwany o własnoręczne podpisanie pisma nadanego w dniu 4 stycznia 2019 r. (data stempla pocztowego) w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania. Korespondencja sądowa adresowana do skarżącego E. D., pomimo podwójnego awizowania, tj. w dniu 31 stycznia 2019 r. (pierwsze awizo) i w dniu 8 lutego 2019 r. (powtórne awizo), nie została przez skarżącego odebrana. Pomimo upływu zakreślonego terminu, skarżący nie uzupełnił powyższego braku pisma. Zarządzeniem z dnia 1 kwietnia 2019 r. (sygn. akt II SA/Kr 149/19) pozostawiono bez rozpoznania pismo skarżącego E. D. z dnia 4 stycznia 2019 r., wobec nieuzupełnienia przez skarżącego ww. braków formalnych pisma w zakreślonym do tego terminie. W piśmie z dnia 21 maja 2019 r. (data stempla pocztowego) skarżący E. D. i B. D. wnieśli o uchylenie w całości ww. zarządzenia z dnia 1 kwietnia 2019 r. podnosząc, że powody niezachowania wyznaczonych terminów do uzupełnienia braków formalnych pism jeszcze nie ustąpiły. W treści pisma podniesiono, że skarżący E. D. ma kłopoty zdrowotne od kilku lat, które nasiliły się w 2018 r., zaś [...] czyni go "niezdolnym do samodzielnego załatwiania swoich podstawowych potrzeb życiowych, w tym do prowadzenia i nadzorowania spraw sądowoadministracyjnych, tak przy szukaniu i wyborze pełnomocnika, czytaniu pism i przestrzegania terminów". Zaznaczono również, że przypadkowe polepszenie [...] nie zawsze pozwala na ukończenie czynności administracyjnych, zaś planowana na październik 2018 r. operacja [...] nie mogła odbyć się z uwagi na inne przebyte zabiegi, natomiast oczekiwanie na termin kolejnej operacji może trwać do dwóch lat. Dodano również, że skarżący E. D. nie był świadomy braków formalnych pism wspomnianych w zarządzeniu, a uzupełni je "zaraz po odzyskaniu możliwości [...]". Podniesiono przy tym, że "szukanie i wybór pełnomocnika jest utrudnione, gdyż nieznajomość prawników nie wzbudza zaufania, a niektórzy z nich występowali dotychczas przeciwko interesom" skarżącego, natomiast "samo przygotowanie się do sprawy wymaga odszukania i przeglądu pism co [...] jest na razie niemożliwe". Pismo to zostało opatrzone własnoręcznym podpisem jedynie E. D.. W wykonaniu zarządzenia z dnia 19 czerwca 2019 r. wezwano skarżących o sprecyzowanie w terminie 7 dni, czy zażalenie na zarządzenie z dnia 1 kwietnia 2019 r. (nadane w dniu 21 maja 2019 r. – data stempla pocztowego) zostało wniesione przez obu skarżących, czy jedynie przez E. D. – pod rygorem przyjęcia, że zażalenie zostało wniesione jedynie przez E. D., do złożenia dwóch odpisów zażalenia na zarządzenie z dnia 1 kwietnia 2019 r. – w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia zażalenia oraz do uiszczenia wpisu od zażalenia w wysokości [...] zł – w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia zażalenia. Opisane powyżej wezwania zostały skutecznie doręczone skarżącemu E. D. w dniu 25 lipca 2019 r., zaś skarżącej B. D. w dniu 3 sierpnia 2019 r. W piśmie z dnia 30 lipca 2019 r. (data stempla pocztowego; data wpływu – 2 sierpnia 2019 r.) E. D. wskazał, że w dalszym ciągu nie może samodzielnie prowadzić swoich spraw oraz nie może przygotować dokumentacji dla ewentualnego pełnomocnika. Ponadto skarżący wskazał, że chwilowe poprawy [...] pojawiają się sporadycznie i nie są na tyle długie, aby przejrzeć i posegregować dokumenty przedmiotowej sprawy, która trwa już blisko 10 lat i obejmuje kilka sygnatur. Jednocześnie skarżący podtrzymał wniesione zażalenie podnosząc, że jeśli pod jakimś pismem widnieje jego nazwisko, tzn. że tam powinno ono być napisane niekoniecznie przez niego. Dodatkowo skarżący wskazał, że nie posiada odpisów zażalenia na zarządzenie z dnia 1 kwietnia 2019 r., prosząc o sporządzenie kopii żądanego zażalenia i zachowanie tych kopii dla Sądu i uczestników postępowania. Skarżący E. D. wskazał również, aby nie przesyłać do niego, jak kiedyś tych kopii, aby nie musiał przesyłać ich z powrotem do Sądu. Do ww. pisma skarżący dołączył zaświadczenie [...] oraz podał, iż poza opłatą od zażalenia uiścił dodatkowo kwotę 4 zł (po 1 zł za niepotwierdzoną stronę). Następnie w piśmie z dnia 10 sierpnia 2019 r. (data stempla pocztowego; data wpływu – 16 sierpnia 2019 r.) skarżący B. D. i E. D. wskazali, że przedmiotowe zażalenie zostało wniesione przez każdą ze stron skarżących, gdyż dotyczy jednej sprawy, a każda ze stron ma jednakowe uprawnienia, chociaż wzajemne pełnomocnictwa nie zostały udzielone, a na zażaleniu może widnieć podpis tylko jednej ze stron. Podniesiono również, że brak wyraźnego działania E. D. jest nadal spowodowany jego stanem zdrowia, powodującym niemożliwość osobistego aktywnego wzięcia udziału w sprawie, ani udzielenia pełnomocnictwa. Skarżący ponowili także prośbę o skopiowanie jednego egzemplarza zażalenia z akt sprawy za opłatą udokumentowaną w niedawnej odpowiedzi E. D. i nieprzysyłanie ich do skarżących, lecz załączenie do akt sprawy na potrzeby Sądu wyrażone w ostatnim piśmie. W dniu 30 lipca 2019 r. skarżący uiścili należny od wniesionego zażalenia wpis, powiększony o wspomniane w ww. pismach 4 zł, celem sporządzenia odpisów zażalenia przez Sąd. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 194 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 z późn. zm. – dalej jako: p.p.s.a.) zażalenie powinno czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać wskazanie zaskarżonego postanowienia i wniosek o jego zmianę lub uchylenie, jak również zwięzłe uzasadnienie zażalenia. Stosownie zaś do treści do art. 47 § 1 p.p.s.a. do pisma strony należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich innym stronom. W myśl art. 197 § 2 p.p.s.a. do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej, z wyłączeniem art. 185 § 2 p.p.s.a. Zgodnie zaś z treścią art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym zażalenie wniesione po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalne, jak również zażalenie, którego braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Mając przedstawione regulacje prawne na uwadze, wezwano skarżących E. D. i B. D. do usunięcia stwierdzonych braków formalnych zażalenia. Braki te nie zostały jednak przez nich usunięte. W tym miejscu wymaga bowiem podkreślenia, że odpisy pisma, a zatem i odpisy zażalenia, nie muszą być co prawda podpisane przez stronę, ale prawidłowe rozumienie pojęcia "odpis" zakłada konieczność jego poświadczenia za zgodność z oryginałem. Dopiero przedstawienie uwierzytelnionego odpisu pisma odzwierciedlającego treść oryginału warunkuje spełnienie wymogów określonych przepisem art. 47 § 1 i 2 p.p.s.a. Tym samym niedołączenie przez skarżących odpowiedniej liczby odpisów zażalenia należy – zgodnie z art. 49 § 1 p.p.s.a. – uznać za brak formalny zażalenia uniemożliwiający nadanie mu prawidłowego biegu. Jednocześnie wymaga podkreślenia, iż brak taki – niezależnie od okoliczności, w tym sytuacji zdrowotnej strony – nie może zostać usunięty przez sporządzenie odpisów zażalenia przez sąd. W tym miejscu wskazać bowiem należy, że zgodnie z uchwałą składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2013 r. (sygn. akt I OPS 13/13, LEX nr 1404016), niedołączenie przez wnoszącego pismo wymaganej liczby jego odpisów, zgodnie z art. 47 § 1 p.p.s.a., jest brakiem formalnym, o którym mowa w art. 49 § 1 w związku z art. 57 § 1 p.p.s.a., uniemożliwiającym nadanie skardze prawidłowego biegu, który nie może być usunięty przez sporządzenie odpisów skargi przez Sąd. W uzasadnieniu uchwały stwierdzono w szczególności, że ustawodawca nie przewidział prawnych możliwości uzupełniania braków formalnych żadnych pism procesowych, a więc także zażaleń, przez sąd, ani nie dokonał rozróżnienia na braki "istotne" i "nieistotne", a jedynie wskazał na braki, które uniemożliwiają nadanie pismu prawidłowego biegu. Rolą Sądu nie jest bowiem zastępowanie strony w dokonywaniu czynności procesowych, leżących w jej interesie i stanowiących jej ustawowy obowiązek. Tym samym Sąd zwraca uwagę, że chociaż uchwała ta dotyczyła odpisów skargi to wyrażone w niej stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego znajduje odpowiednie zastosowanie także do braku zażalenia polegającego na nieprzesłaniu jego odpisów dla pozostałych stron postępowania, który to brak nie może zostać usunięty przez sporządzenie odpisów zażalenia przez sąd. Jednocześnie, niezależnie od powyższego zaznaczyć należy, że Sąd nie dysponuje egzemplarzem zażalenia podpisanym przez skarżącą B. D., które jak wskazano piśmie z dnia 10 sierpnia 2019 r. (data stempla pocztowego; data wpływu – 16 sierpnia 2019 r.) zostało wniesione także przez skarżącą, wobec niepodpisania przez nią zażalenia z dnia 21 maja 2019 r. (data stempla pocztowego), jak również nie nadesłania żadnego odpisu zażalenia opatrzonego jej podpisem, który to podpis – w sytuacji, gdy działa ona osobiście przed Sądem – wbrew twierdzeniom strony musi zostać przez nią złożony – niezależnie od podpisów pozostałych skarżących – pod treścią każdego z wnoszonych przez nią pism dla uznania, iż pochodzą one właśnie od tej strony. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzeczono jak w pkt I sentencji postanowienia. W przedmiocie zwrotu uiszczonego wpisu od zażalenia orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 in principio p.p.s.a., zaś w odniesieniu do zwrotu uiszczonej kwoty 4 zł, celem sporządzenia przez Sąd odpisów zażalenia, orzeczono na podstawie art. 225 p.p.s.a., jak w punkcie II sentencji postanowienia.